Bắc Ninh muốn dẫn đầu công nghiệp thì phải dẫn đầu đào tạo
Đào tạo bán dẫn Bắc Ninh là quá trình tổ chức các chương trình giáo dục nghề nghiệp và kỹ thuật nhằm hình thành đội ngũ kỹ sư, kỹ thuật viên đáp ứng nhu cầu sản xuất vi mạch, chip, điện tử và tự động hóa trong các khu công nghiệp, đồng thời gắn với chuyển đổi số và phát triển xanh của tỉnh. Bắc Ninh hiện là một trong những trung tâm công nghiệp lớn nhất miền Bắc với hơn 26.000 doanh nghiệp đang hoạt động, sử dụng hơn 820.000 lao động. Sự bùng nổ của sản xuất linh kiện điện tử, lắp ráp và các nhà máy công nghệ cao khiến nhu cầu nhân lực kỹ thuật tăng nhanh hơn khả năng cung ứng của hệ thống đào tạo. Nếu không kịp thời đầu tư mạnh cho nhân lực điện tử công nghiệp và các ngành liên quan, lợi thế thu hút đầu tư của tỉnh sẽ bị bào mòn trong vài năm tới.
Thiếu hụt nhân lực chất lượng cao: cảnh báo sớm cho ngành bán dẫn
Hiện khoảng 60% lao động của Bắc Ninh tập trung trong lĩnh vực sản xuất, lắp ráp linh kiện điện tử. Tuy nhiên, phần lớn vẫn là lao động phổ thông hoặc trình độ trung bình, trong khi các nhà máy thế hệ mới cần kỹ sư có khả năng vận hành dây chuyền tự động, đo kiểm chất lượng và quản lý chuỗi cung ứng. Năm 2026, doanh nghiệp trên địa bàn dự kiến tăng mạnh tuyển dụng nhân lực chất lượng cao ở các vị trí kỹ thuật, tự động hóa, đo kiểm. Một số lĩnh vực mới như công nghệ vi mạch, chip bán dẫn đang thiếu nhân lực rõ rệt. Dự báo đến năm 2030, nhu cầu nhân lực của doanh nghiệp trên địa bàn khoảng 1,4 triệu người, chủ yếu là lao động có trình độ chuyên môn kỹ thuật. Đây không chỉ là khoảng trống về số lượng mà là khoảng trống về chất lượng, đặc biệt trong bán dẫn, điện tử, tự động hóa và công nghệ số.
Cao đẳng cơ điện Bắc Ninh xoay trục chương trình theo nhu cầu doanh nghiệp
Trước sức ép thiếu hụt nhân lực, Bắc Ninh đã ban hành Nghị quyết số 113/2025/NQ-HĐND về chính sách hỗ trợ đào tạo nghề, đào tạo nhân lực phục vụ công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và công nghệ số giai đoạn 2025-2030. Đây là tín hiệu quan trọng cho thấy đào tạo bán dẫn Bắc Ninh không còn là ý tưởng mà đã trở thành định hướng chính sách. Ở cấp cơ sở, các trường cao đẳng cơ điện và công nghiệp trên địa bàn được yêu cầu tăng liên kết doanh nghiệp, đổi mới chương trình theo chuẩn quốc tế và hiện đại hóa phương thức đào tạo. Ngành giáo dục định hướng tập trung các lĩnh vực mũi nhọn như trí tuệ nhân tạo, công nghệ bán dẫn, vi mạch, công nghệ thông tin, tự động hóa, cơ khí chính xác, logistics và quản lý công nghiệp. Quan điểm “Nhà nước – Nhà trường – Doanh nghiệp” được nhấn mạnh như mô hình phối hợp bắt buộc, trong đó doanh nghiệp phải cùng thiết kế chương trình và tham gia đánh giá đầu ra.
292 kỹ sư có việc làm ngay: minh chứng cho đào tạo gắn thị trường
Trường Cao đẳng Cơ điện và Xây dựng Bắc Ninh (BCEC) đang cho thấy cách tiếp cận rất thực dụng với thị trường lao động. Tại lễ tốt nghiệp mới đây, nhà trường đã bàn giao 292 kỹ sư thực hành, tức 100% sinh viên tốt nghiệp, cho các doanh nghiệp theo đơn đặt hàng. Các tân kỹ sư thuộc 6 ngành: Điện công nghiệp, Điện tử công nghiệp, Kỹ thuật máy lạnh và điều hòa không khí, Công nghệ ô tô, Công nghệ thông tin, Công nghệ kỹ thuật điều khiển và tự động hóa – đúng vào các mảng mà doanh nghiệp đang khát nhân lực. Chất lượng đầu ra cũng không phải hình thức: 10 sinh viên đạt loại Xuất sắc, 155 loại Giỏi, 104 loại Khá; tỷ lệ khá, giỏi đạt 88,7%. 100% sinh viên có việc làm ngay sau tốt nghiệp cho thấy mô hình đào tạo gắn với nhu cầu nhân lực điện tử công nghiệp và các ngành kỹ thuật của BCEC đang đi đúng hướng.
Từ “nhà máy trong trường học” đến chiến lược nhân lực dài hạn
Thành công của BCEC không đến từ lễ trao bằng mà từ cách nhà trường coi doanh nghiệp là “khách hàng đồng hành” ngay trong quá trình đào tạo. Trong số 292 kỹ sư có việc làm, 129 người được doanh nghiệp tuyển dụng, tiếp nhận ngay trong quá trình học hoặc thực tập; 155 người tìm được việc nhờ hoạt động kết nối của trường và 8 người tự tìm hoặc được gia đình giới thiệu. Mô hình mà nhiều chuyên gia gợi ý là “nhà máy trong trường học”: đưa dây chuyền mô phỏng hoặc thiết bị đạt chuẩn công nghiệp vào không gian đào tạo, giảng viên được gửi đi doanh nghiệp để cập nhật công nghệ. Kết quả 100% sinh viên có việc làm của khóa 52 là cơ sở để BCEC tiếp tục phát triển mô hình đào tạo gắn với nhu cầu thị trường lao động và tăng hợp tác thực chất với doanh nghiệp. Nếu Bắc Ninh muốn giữ lợi thế công nghiệp đến 2030, đây phải trở thành chuẩn chung, không chỉ là câu chuyện riêng của một trường.
