Từ 16/9, giao thông phải nhường đường cho ga Bà Quẹo
Điều chỉnh giao thông để thi công metro số 2 TPHCM là việc thành phố tạm thời rào chắn, thu hẹp hoặc chuyển hướng lưu thông trên các tuyến đường Trường Chinh, Tân Kỳ Tân Quý, Huỳnh Văn Gấm và khu trung tâm, nhằm dành mặt bằng cho xây dựng các nhà ga, đồng thời tổ chức lại dòng xe theo chế độ một chiều và cấm xe ô tô ở từng đoạn để hạn chế ùn tắc và đảm bảo an toàn cho khu vực công trường. Từ ngày 16/9, người dân thành phố chính thức bước vào giai đoạn mà lợi ích dài hạn của metro số 2 TPHCM được “đổi” bằng sự bất tiện rất cụ thể trong từng chuyến đi hằng ngày. Câu hỏi không còn là có chấp nhận hay không, mà là chấp nhận như thế nào để thiệt hại giao thông được giảm xuống mức thấp nhất.
Ba tuyến trục Trường Chinh – Tân Kỳ Tân Quý – Huỳnh Văn Gấm chịu áp lực đầu tiên
Nhân vật chính của đợt xáo trộn lần này là ga ST9 (ga Bà Quẹo) trên tuyến metro số 2 TPHCM, thuộc đoạn Bến Thành – Tham Lương. Để thi công nhà ga, một phần lòng đường Trường Chinh khu vực ST9 bị rào chắn nhưng vẫn cho xe qua, với điều kiện người đi từ nút giao An Sương về trung tâm phải chấp nhận lộ trình vòng vèo hơn. Thành phố gợi ý hai tuyến thay thế: Trường Chinh – Chế Lan Viên – Nguyễn Hữu Dật – Lê Trọng Tấn – đường Tân Kỳ Tân Quý – Trường Chinh, hoặc Trường Chinh – Hồ Đắc Di – Huỳnh Văn Gấm – đường Tân Kỳ Tân Quý – Trường Chinh. Quan trọng hơn, cấm xe thi công kéo theo cấm ô tô: trên đường Tân Kỳ Tân Quý, ô tô không được đi từ Cộng Hòa đến Lê Trọng Tấn; trên đường Huỳnh Văn Gấm, ô tô bị cấm chiều từ Tân Kỳ Tân Quý sang Hồ Đắc Di. Đây là những nhát cắt trực diện vào dòng xe khu Tây Bắc – sân bay, và người dân buộc phải lập lại thói quen di chuyển mới.
Chế độ một chiều lan vào trung tâm, Tao Đàn và Bảy Hiền thành “nút thắt” dài ngày
Việc điều chỉnh giao thông không dừng ở ga Bà Quẹo; nó phản ánh toàn bộ chiến lược thi công metro số 2: đánh vào những trục huyết mạch, sau đó bù lại bằng tổ chức một chiều và đường tránh. Tại ga Tao Đàn (ST2) trên đường Cách Mạng Tháng Tám, công trình chiếm dụng mặt đường 24/24 giờ suốt 1.219 ngày, với phạm vi lớn nhất rộng 24,6m, dài 314,1m; phần đường dành cho xe chỉ còn tối thiểu 7,5–10,8m. Theo một phương án được phê duyệt, “đoạn Cách Mạng Tháng Tám từ Nguyễn Du đến Nguyễn Thị Minh Khai sẽ tổ chức lưu thông một chiều theo hướng về Nguyễn Thị Minh Khai”. Đoạn Nguyễn Thị Minh Khai từ Cao Thắng đến Huyền Trân Công Chúa cũng chuyển sang một chiều, trong khi Sương Nguyệt Ánh và Bùi Thị Xuân được mở hai chiều để chia sẻ tải lưu thông. Ở ga Bảy Hiền (ST7), công trình chiếm dụng đường Cách Mạng Tháng Tám và Trường Chinh 24/24 giờ trong 1.257 ngày, với khu vực lớn nhất trên Trường Chinh rộng 29m, dài 201,9m, phần đường còn lại dành cho xe lưu thông chỉ 7,5–13m. Giao lộ Bảy Hiền vì thế bị “bẻ lái” bắt buộc: xe từ Trường Chinh không được đi thẳng qua Cách Mạng Tháng Tám, phải rẽ vào Lý Thường Kiệt hoặc Hoàng Văn Thụ; xe trên Cách Mạng Tháng Tám cũng buộc rẽ phải vào Hoàng Văn Thụ. Trung tâm thành phố sẽ phải sống chung với chuỗi một chiều này không phải vài tuần, mà là vài năm.
Người dân phải thay đổi thói quen, thành phố cần quản lý rủi ro tốt hơn
Tác động thực tế của các phương án điều chỉnh giao thông là không thể phủ nhận: thời gian di chuyển sẽ tăng, áp lực dồn lên những tuyến thay thế, và mọi lỗi nhỏ trong tổ chức đều có thể biến thành kẹt xe nghiêm trọng. Người lái xe được khuyến cáo giảm tốc, tuân thủ điều tiết của lực lượng chức năng và hệ thống biển báo khi đi qua khu vực công trường, nhưng như vậy là chưa đủ nếu thông tin không đến kịp từng khu dân cư. Chính quyền đã chấp nhận một cái giá khá rõ: chiếm dụng mặt đường liên tục 24/24 giờ trong nhiều năm ở các ga trung tâm, đổi lại là hình hài metro số 2 TPHCM. Vấn đề là trong quãng thời gian đó, liệu thành phố có dám điều chỉnh linh hoạt khi phương án hiện tại gây ùn tắc, có công khai tiến độ theo từng giai đoạn, để người dân thấy bất tiện của mình đang tiến gần đến một hệ thống vận tải công cộng tốt hơn. Nếu làm được, bất tiện hôm nay sẽ được nhìn nhận như một khoản đầu tư chứ không phải sự chịu đựng vô thời hạn.
