Điện Biên chọn năng lượng tái tạo làm trục xoay tăng trưởng mới
Năng lượng tái tạo Điện Biên là chiến lược phát triển kinh tế dựa trên việc khai thác hệ thống 23 nhà máy thủy điện cùng các dự án điện mặt trời, điện gió và hạ tầng truyền tải hiện đại, nhằm tạo nguồn điện ổn định cho sản xuất, mở rộng không gian đầu tư năng lượng và nâng cao chất lượng sống của người dân, thay vì lệ thuộc vào các ngành kinh tế truyền thống dễ biến động.
Điện Biên không còn là một tỉnh miền núi ở "vùng rìa" bản đồ kinh tế, mà đang tự tái định vị như một trung tâm năng lượng của vùng Tây Bắc. Điểm tựa rõ ràng nhất là việc 23 nhà máy thủy điện vận hành an toàn, tạo ra trên 840 triệu kWh điện trong 9 tháng, giữ nhịp cho tăng trưởng công nghiệp địa phương. Đây không chỉ là con số kỹ thuật, mà là nền tảng cho một chiến lược: biến dòng sông, mặt hồ và địa hình gió mạnh thành tài sản phát triển dài hạn. Định hướng ưu tiên đầu tư năng lượng cho thấy tỉnh đang chấp nhận bước vào cuộc chơi lớn, nơi công suất nguồn và hạ tầng truyền tải quyết định sức bật tăng trưởng kinh tế địa phương.
Tăng trưởng GRDP vượt trội: năng lượng là chất xúc tác thay thế đô thị lớn
Điện Biên đang chứng minh một luận điểm quan trọng: tăng trưởng mạnh không nhất thiết phải bắt nguồn từ đô thị hóa dày đặc, mà có thể đến từ cấu trúc kinh tế xoay quanh năng lượng và công nghiệp chế biến. GRDP quý III được ước tăng 11,67%, cao hơn hơn 3 điểm phần trăm so với nửa đầu năm và xếp thứ 8 cả nước, cho thấy đà bứt phá rõ rệt. Khi nhiều tỉnh, thành lớn phải vật lộn với dư cung bất động sản hoặc dịch vụ chậm lại, Điện Biên lại tận dụng tốt chu kỳ đầu tư công, xây dựng và công nghiệp để lập "đường cong" tăng trưởng riêng.
Đáng chú ý, ngành công nghiệp chế biến, chế tạo tăng tới 22,40%, vượt kịch bản 12,25 điểm phần trăm, phản ánh tác động ban đầu của chính sách hỗ trợ kinh tế tư nhân và hộ kinh doanh. Song song, sản xuất công nghiệp 9 tháng được ghi nhận tăng 15,70% so với cùng kỳ, với giá trị sản xuất riêng quý III ước khoảng 853 tỷ đồng, vượt 3,38% mục tiêu kịch bản. Đây là những con số mà nhiều thành phố lớn cũng phải nhìn lại: nền tảng tăng trưởng mới dựa trên điện, công nghiệp và dịch vụ gắn với hạ tầng, chứ không chỉ dựa vào tiêu dùng đô thị. Chính cách chọn "động cơ" tăng trưởng khác biệt này giúp Điện Biên có dư địa bứt phá thay vì đi vào lối mòn.
Năng lượng tái tạo, biên mậu và cà phê: bức tranh phát triển đa chiều
Khác với nhiều địa phương chỉ tập trung một trụ cột, Điện Biên đang xây dựng bức tranh phát triển đa chiều, trong đó năng lượng tái tạo, thương mại biên giới và nông sản xuất khẩu đan xen nhau. Dự án điện mặt trời trên mặt hồ thủy điện Trung Thu đã chính thức khởi công trong quý III, mở đầu cho chuỗi dự án năng lượng tái tạo Điện Biên mới. Cùng lúc, tổng công suất các loại hình năng lượng tái tạo được phê duyệt trong điều chỉnh Quy hoạch Điện VIII lên tới 2.986 MW, cho thấy tham vọng dài hạn của tỉnh đối với đầu tư năng lượng sạch.
Trên biên giới, cửa khẩu A Pa Chải chính thức được vận hành hoạt động mua bán, trao đổi hàng hóa, và lô hàng 22 tấn cà phê đầu tiên xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc đã đánh dấu bước chuyển mình của nông sản địa phương. Kết hợp với việc tổng giá trị xuất nhập khẩu, dịch vụ và thương mại biên giới 9 tháng tăng 21,77% so với cùng kỳ, Điện Biên đang cho thấy một logic phát triển mới: nguồn điện từ nhà máy thủy điện và các dự án năng lượng tái tạo nuôi công nghiệp chế biến, còn cửa khẩu và biên mậu mở đường cho hàng hóa đi xa hơn. Đây là sự kết nối mà các trung tâm đô thị thuần dịch vụ khó sao chép, bởi nó dựa trên lợi thế địa hình, tài nguyên và vị trí biên giới.
Tác động đến đời sống người dân: điện, việc làm và thu nhập tăng tốc
Một mô hình tăng trưởng chỉ đáng giá khi chạm được tới đời sống người dân. Ở Điện Biên, điều này đang diễn ra theo cách khá trực diện: tỷ lệ hộ dân được sử dụng điện lưới quốc gia đã ước đạt trên 96,6% vào cuối tháng 9, giúp vùng sâu, vùng xa có cơ hội tiếp cận dịch vụ và sản xuất tốt hơn. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng 9 tháng tăng khoảng 16,81% so với cùng kỳ, cho thấy nhu cầu chi tiêu nội địa đã được "kích hoạt" nhờ tăng thu nhập và hạ tầng tốt hơn.
Ở góc độ cá nhân, câu chuyện của một công nhân xây dựng tại phường Điện Biên Phủ rất đáng chú ý: so với năm trước, thu nhập của anh tăng gần gấp 3 lần; nếu làm thêm giờ, mỗi tháng anh nhận hơn 20 triệu đồng, giúp cuộc sống tại Điện Biên trở nên "khá thoải mái". Đây không phải là thành quả đến từ dịch vụ cao cấp, mà từ các công trình hạ tầng, trường học nội trú, dự án năng lượng và xây dựng dân dụng đang đồng loạt thi công. Việc ngành Công Thương ráo riết cắt giảm 70% thời gian giải quyết thủ tục đầu tư then chốt, bao gồm thẩm định dự án, cụm công nghiệp và an toàn đập thủy điện, càng cho thấy mục tiêu rõ ràng: tạo việc làm, tăng thu nhập bằng cách đẩy nhanh đầu tư năng lượng và hạ tầng chứ không chờ vào may rủi thị trường.
Thách thức phía trước và bước đi tiếp theo của Điện Biên
Tăng trưởng nhanh luôn đi kèm rủi ro hụt hơi, và Điện Biên không nằm ngoài quy luật đó. Khoảng cách để đạt mục tiêu GRDP cả năm 11,02% vẫn là một thách thức lớn, khi nền kinh tế phải duy trì tốc độ cao trong thời gian dài. Chính vì vậy, quý IV trở thành "phép thử" cho khả năng điều hành: vừa phải đảm bảo tiến độ các dự án năng lượng, vừa giữ ổn định thị trường, tiêu dùng và biên mậu trong mùa cao điểm cuối năm.
Ngành Công Thương đang đôn đốc thi công các công trình năng lượng trọng điểm, như Trạm biến áp 220 kV Điện Biên đã đạt trên 35% khối lượng, và đường dây 220 kV Điện Biên – Sơn La đã thi công hơn 75%. Tỉnh cũng đề xuất các đơn vị liên quan đẩy nhanh hoàn thành hai dự án này để chuẩn bị cho giai đoạn 2026 – 2030. Đồng thời, kế hoạch khởi công thêm 10 dự án năng lượng trong quý IV – gồm 3 dự án điện gió, 2 điện mặt trời và 4 thủy điện – cho thấy Điện Biên chọn cách "tăng tốc qua điểm khó" bằng tiếp tục mở rộng đầu tư năng lượng. Với yêu cầu các sở, ngành phải đo tiến độ giải ngân hằng tuần trong quý IV, tỉnh đang đặt cược vào kỷ luật thực thi, coi năng lượng và hạ tầng là chiếc "trục xoay" lâu dài để không bị tụt lại sau các trung tâm kinh tế lớn.
