Thư viện không chỉ để mượn sách
Thư viện trường học thân thiện là không gian mở, nơi học sinh được tự chọn sách, khám phá nội dung, giao lưu và chia sẻ điều mình tiếp nhận, thay vì chỉ đến đọc rồi rời đi. Cách tổ chức này đáng chú ý vì biến việc đọc từ nhiệm vụ thành trải nghiệm do chính các em chủ động lựa chọn. Từ ngày 3 đến 5/11/2026, Sở Giáo dục và Đào tạo Lâm Đồng phối hợp với Tổ chức Room to Read tập huấn chương trình cho cán bộ quản lý, nhân viên thư viện của 26 trường phổ thông có cấp tiểu học tham gia dự án nhân rộng. Quy mô ấy cho thấy hướng tiếp cận mới đang được đưa vào nhiều trường, chứ không dừng ở một phòng đọc được trang trí đẹp. Muốn khơi gợi đọc sách bền lâu, nhà trường cần tạo điều kiện để học sinh tìm được cuốn sách phù hợp và có lý do để quay lại.
Tự chọn, kể lại, cùng khám phá
Điểm mạnh của mô hình là trao cho học sinh tiểu học quyền lựa chọn theo sở thích, nhu cầu và khả năng đọc. Khi các em được tìm tài liệu thuận tiện, rồi giới thiệu sách, kể chuyện, giao lưu hoặc trao đổi điều vừa đọc, tri thức không còn nằm im trên trang giấy. Việc chia sẻ tạo thêm kết nối giữa bạn bè, đồng thời giúp người đọc tập diễn đạt suy nghĩ và lắng nghe góc nhìn khác. Đây cũng là lý do thư viện cần được xem như một phần của hoạt động giáo dục, không phải kho sách tách biệt với lớp học. Lâm Đồng hướng dẫn cán bộ quản lý, nhân viên thư viện xây dựng không gian phù hợp lứa tuổi, sắp xếp sách dễ tiếp cận, cải tiến quy trình mượn trả và đa dạng hoạt động khuyến đọc. Một không gian đọc sách có ích không nhất thiết phải cầu kỳ; điều quan trọng là trẻ cảm thấy mình được chào đón, được chọn và được tham gia.
Phòng đọc Linh Đông: sách đi cùng sở thích
Phòng đọc tại Trường tiểu học và trung học cơ sở Linh Đông cho thấy một góc nhỏ có thể mở ra nhiều cách sử dụng. Nằm ở một góc khuôn viên và được bổ sung cạnh thư viện để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của học sinh, nơi đây có truyện về Chủ tịch Hồ Chí Minh, báo thiếu nhi, truyện tranh cùng nhiều đầu sách được sắp xếp để các em tự khám phá. Sau giờ học, học sinh có thể tìm đến căn phòng rộng, thoáng để đọc; vào giờ nghỉ, đây cũng là nơi gặp gỡ. Có lúc phòng đọc chuyển thành lớp âm nhạc, nơi các em học đàn guitar và tìm thấy sở thích mới. Bùi Tùng Lâm, học sinh lớp 5/2, cho biết em thích ghé phòng đọc sau giờ học vì nơi này mát mẻ, thoáng đãng; các bạn còn cùng nhau dọn dẹp, chăm sóc không gian. Chi tiết ấy gợi ra một điểm quan trọng: khi học sinh cùng gìn giữ thư viện, các em không chỉ là người sử dụng mà còn có trách nhiệm với nơi mình yêu thích.
Đầu tư vào thói quen, không chỉ vào căn phòng
Một phòng đọc dễ chịu là khởi đầu, nhưng hoạt động đều đặn mới quyết định nơi đó có trở thành một phần đời sống học đường hay không. Theo định hướng của ngành giáo dục, các trường cần phối hợp giữa cán bộ quản lý, nhân viên thư viện và giáo viên, đưa việc đọc vào hoạt động thường xuyên, đồng thời khai thác tốt nguồn sách hiện có. Thời gian tới, ngành tiếp tục khuyến khích củng cố cơ sở vật chất, bổ sung sách và đổi mới hình thức tổ chức đọc. Tại Linh Đông, giáo viên phụ trách công tác Đoàn, ông Nguyễn Hữu Nghĩa, kỳ vọng phòng đọc nuôi dưỡng tình yêu sách, tinh thần tự khám phá và ham tìm hiểu tri thức, đồng thời mở cơ hội cho hoạt động âm nhạc, thể thao, giải trí lành mạnh. Đó là hướng đi thuyết phục hơn việc đo thành công bằng số đầu sách hay vẻ ngoài của căn phòng: thư viện tốt là nơi học sinh muốn quay lại, tự tìm hiểu rồi hào hứng kể cho người khác điều mình đã khám phá.
