Giảm áp lực không đồng nghĩa giảm cơ hội học
Giảm áp lực học tập là tổ chức việc học sao cho học sinh có đủ thời gian và sự hỗ trợ để tiếp thu, rèn luyện mà không bị quá tải bởi yêu cầu kéo dài ngoài giờ học. Đây không phải là hạ thấp mục tiêu, mà là chuyển trọng tâm từ khối lượng bài làm sang chất lượng hướng dẫn và năng lực tự học.
Trong chuyến thăm Trường THPT Chuyên Hạ Long ngày 12/10, Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh việc kết hợp giáo dục toàn diện với định hướng chuyên sâu; ông yêu cầu tạo điều kiện để học sinh chủ động chọn môn theo năng lực. Với trường chuyên, lựa chọn ấy chỉ có ý nghĩa khi đi cùng động lực tự học, thay vì biến định hướng chuyên sâu thành cuộc chạy đua thành tích. Khuyến khích học sinh tự chủ không thể là cách nói khác của việc để các em tự xoay xở trước khối lượng học tập quá sức.
Tiểu học: hoàn thành bài ở trường, trả lại thời gian ở nhà
Ở bậc tiểu học, Hải Phòng chọn một biện pháp cụ thể hơn: học sinh học hai buổi mỗi ngày không bị giao bài tập về nhà, và nhà trường hướng dẫn các em hoàn thành nội dung học tập ngay tại lớp. Yêu cầu này được Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Phòng ban hành ngày 18/9/2026. Thay vì mặc định buổi tối của trẻ là phần nối dài của lớp học, giáo viên bố trí thời gian luyện tập, củng cố kiến thức và hỗ trợ riêng cho em cần kèm thêm.
Quy mô triển khai cho thấy đây là thay đổi trong cách tổ chức dạy học, không chỉ là bỏ một loại bài tập. Trường Tiểu học Trường Tân 2 có hơn 1.000 học sinh ở hai điểm trường, tổ chức học chín buổi mỗi tuần; Trường Tiểu học Thanh Miện có 1.150 học sinh tại hai điểm trường. Các con số ấy nhấn mạnh trách nhiệm của nhà trường: muốn giảm bài tập về nhà mà vẫn giữ chất lượng, thời gian trên lớp phải được dùng có chủ đích.
Tự học cần được hướng dẫn, không phải giao thêm việc
Điểm đáng chú ý ở cách làm tại Hải Phòng là phân hóa ngay trong lớp. Học sinh chưa nắm chắc kiến thức được hướng dẫn luyện tập; em tiếp thu tốt có thể mở rộng nội dung trong buổi học thứ hai. Giáo viên cũng có thể dành thời gian cho trải nghiệm, đọc sách và hoạt động giáo dục khác. Đó là cách giảm tải có trách nhiệm: không chuyển nguyên khối lượng bài tập về nhà thành khoảng trống, mà dùng thời gian ở trường để đáp ứng khác biệt giữa các em.
Bỏ bài tập bắt buộc không có nghĩa là bỏ thói quen học tập. Giáo viên có thể khuyến khích học sinh tự giác xem lại bài, đọc sách và chuẩn bị cho ngày hôm sau mà không biến những việc ấy thành yêu cầu làm thêm để lấy điểm. Gia đình cũng cần đồng hành, nhưng không nên tạo áp lực bằng cách tự bổ sung một lịch luyện tập dày đặc. Năng lực tự học hình thành qua sự chủ động và nhịp học phù hợp, chứ không đo bằng số bài trẻ phải làm sau giờ học.
Thước đo thành công là chất lượng học và đời sống của trẻ
Phản hồi của phụ huynh cho thấy lợi ích rất cụ thể: có em trước đây làm bài đến 22–23 giờ, nay có thêm thời gian nghỉ ngơi và sinh hoạt cùng gia đình; bài tham khảo nếu có thì ít, tự nguyện và không gắn áp lực điểm số. Dù vậy, một số phụ huynh vẫn muốn con có bài ôn vừa sức để rèn tính tự giác và hạn chế thời gian trước màn hình. Băn khoăn ấy cần được giải đáp bằng hướng dẫn đọc sách, ôn tập tự nguyện và sinh hoạt lành mạnh, không phải bằng cách lén duy trì bài tập bắt buộc.
Các trường cho biết sẽ kiểm tra đột xuất bằng cách hỏi học sinh hoặc phụ huynh về việc giao bài, đồng thời chấn chỉnh nếu thực hiện chưa đúng. Sở cũng yêu cầu nhà trường lập kế hoạch cho buổi học thứ hai, nêu rõ nội dung, thời lượng, đối tượng, người thực hiện và điều kiện bảo đảm. Đây là phần không thể thiếu: nếu lớp học không đủ thời gian và hỗ trợ, lệnh không giao bài chỉ chuyển áp lực sang nơi khác. Từ trường chuyên đến tiểu học, hướng đi đáng bảo vệ là giảm gánh nặng nhưng tăng chất lượng hướng dẫn, để học sinh có thể học chủ động mà vẫn được nghỉ ngơi.
