Muốn nâng chất lượng, phải bắt đầu từ người dạy
Đội ngũ giáo viên là lực lượng trực tiếp tổ chức việc học, phát triển năng lực học sinh và quyết định khả năng biến chương trình giáo dục thành chất lượng thực tế trong từng lớp học. Vì vậy, giáo dục Ninh Bình đang đặt chất lượng nhà giáo vào trung tâm các giải pháp phát triển giáo dục, thay vì xem nhân sự chỉ là một khâu quản lý hành chính. Sau một năm thực hiện Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết 281/NQ-CP của Chính phủ, ngành giáo dục tỉnh xác định giáo viên là yếu tố quyết định, đồng thời chủ trương chuyển từ quản lý giáo dục sang quản trị phát triển giáo dục. Hướng đi này có cơ sở: giai đoạn 2023–2026, giáo dục phổ thông đạt nhiều kết quả tích cực; kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026, tỉnh đạt điểm trung bình 6,322, đứng đầu cả nước, với tỷ lệ tốt nghiệp 99,54%. Nhưng thành tích sẽ khó bền nếu nhân lực thiếu, lệch môn hoặc chưa theo kịp yêu cầu dạy học mới.
Bồi dưỡng năng lực mới, không chỉ chuẩn hóa bằng cấp
Yêu cầu với giáo viên đang dịch chuyển từ truyền đạt kiến thức sang tổ chức hoạt động học tập, phát triển năng lực người học và sử dụng công nghệ trong giảng dạy. Đây là thay đổi cần thiết khi chương trình giáo dục phổ thông 2018 được triển khai đúng lộ trình, nhưng cũng đòi hỏi bồi dưỡng liên tục thay vì chỉ tập trung vào chứng chỉ hay chuẩn bằng cấp. Toàn ngành đã có 35.383 giáo viên hoàn thành bồi dưỡng theo khung năng lực số, đồng thời tổ chức tập huấn về chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và phương pháp dạy học đổi mới. Mặt khác, chuẩn hóa trình độ theo Luật Giáo dục năm 2019 vẫn là nút thắt: tỷ lệ giáo viên đạt chuẩn lần lượt là 99,5% ở mầm non, 91,5% ở tiểu học, 96,5% ở trung học cơ sở và 100% ở trung học phổ thông; tỷ lệ vượt chuẩn chênh lệch đáng kể giữa các cấp. Bồi dưỡng vì thế cần gắn với năng lực thực hành và nhu cầu từng môn, từng địa bàn.
Sắp xếp nhân lực để lớp học không bị gián đoạn
Sau hợp nhất tỉnh và triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, việc sắp xếp trường lớp khiến bài toán phân bổ giáo viên trở nên cấp thiết. Đoàn giám sát của Ban Bí thư làm việc với tỉnh đã trao đổi về tình trạng thiếu giáo viên, xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục, vướng mắc trong thực hiện chương trình và sách giáo khoa, cũng như quy hoạch trường lớp và đầu tư cơ sở vật chất, trong đó có diện tích nhà đa năng. Tỉnh kiến nghị Trung ương bổ sung biên chế phù hợp quy mô trường, lớp, số học sinh và yêu cầu chương trình. Trong khi chờ xử lý các thiếu hụt, địa phương rà soát, điều chuyển hoặc biệt phái giáo viên; với môn thiếu người hoặc chưa đủ định mức tiết dạy, giáo viên có thể được phân công dạy ở nhiều trường. Cách làm này giúp duy trì việc học trước mắt, nhưng không thể thay thế việc tuyển đủ nhân lực lâu dài. Ngành cũng rà soát tổ chức, cơ sở vật chất và điều kiện dạy học nhằm giữ năm học 2026–2027 ổn định, an toàn, không gián đoạn.
Từ rà soát đến chính sách giữ chân nhà giáo
Giải pháp đồng bộ cần đi xa hơn điều chuyển tạm thời: rà soát nhu cầu theo vị trí việc làm, tuyển dụng đúng cơ cấu, bồi dưỡng chuyên môn và có chính sách động viên để giáo viên gắn bó với nghề. Sau rà soát, tỉnh có 549 giáo viên thuộc diện cần đào tạo nâng trình độ; trong năm 2026 dự kiến cử ít nhất 275 người đi học, bảo đảm không làm xáo trộn hoạt động dạy học. Cũng trong năm này, Sở Giáo dục và Đào tạo tham mưu phê duyệt 16.939 chỉ tiêu thăng hạng chức danh nghề nghiệp giáo viên. Các con số cho thấy tỉnh đã xác định việc cần làm, nhưng hiệu quả sẽ phụ thuộc vào cách phân bổ đúng nơi thiếu và việc đào tạo có sát nhu cầu thực tế hay không. Với học sinh, điều quan trọng nhất là có giáo viên đúng môn, lớp học vận hành ổn định và phương pháp dạy học đáp ứng yêu cầu mới. Ninh Bình đã đặt đúng trọng tâm khi coi nhà giáo là nền tảng của phát triển giáo dục; bước tiếp theo là biến kế hoạch nhân lực thành năng lực giảng dạy đồng đều, bền vững trên toàn tỉnh.
