Thu phí cao tốc Quảng Ngãi - Nha Trang là gì và vì sao quan trọng?
Thu phí cao tốc Quảng Ngãi Nha Trang là việc bắt đầu thu tiền sử dụng 5 đoạn đường bộ cao tốc thuộc dự án Bắc - Nam phía Đông, áp dụng hình thức thu phí tự động không dừng, tính theo quãng đường xe di chuyển và chỉ cho phép phương tiện đủ điều kiện kỹ thuật, tài chính lưu thông. Đây không phải một động thái hành chính thuần túy, mà là bước chuyển rõ ràng sang mô hình khai thác đường bộ cao tốc Việt Nam theo hướng “người dùng trả tiền – dịch vụ tương xứng”. Cục Đường bộ Việt Nam đã quyết định tổ chức thu phí sử dụng đường bộ trên 5 tuyến: Quảng Ngãi - Hoài Nhơn, Hoài Nhơn - Quy Nhơn, Quy Nhơn - Chí Thạnh, Chí Thạnh - Vân Phong và Vân Phong - Nha Trang, bắt đầu từ 14 giờ ngày 14/8.
Lộ trình triển khai: Không chỉ là chuyện dựng trạm thu phí
Điểm đáng chú ý ở đợt thu phí này là tính kỷ luật về tiến độ. Cục Đường bộ Việt Nam đã yêu cầu các Ban quản lý dự án, đơn vị vận hành và doanh nghiệp liên quan khẩn trương hoàn tất mọi điều kiện để thu phí từ ngày 14/8. Trước đó, hệ thống phải được vận hành thử trên môi trường thử nghiệm chậm nhất ngày 10/8; từ phần mềm đến thiết bị, điện, nước, phòng nghỉ và đào tạo nhân sự đều phải hoàn tất trước khi bàn giao. Một phát biểu có thể trích dẫn: “Hệ thống thu phí sẽ được kích hoạt từ 14 giờ ngày 14 tháng 8 năm 2026 trên cả 5 tuyến cao tốc từ Quảng Ngãi đến Nha Trang”. Đây là cách làm cho thấy Nhà nước đang áp khuôn tiến độ chung của dự án cao tốc Bắc – Nam lên từng đoạn tuyến, thay vì thu xong đâu tính đó.
Cách tính phí, quy mô tuyến và mô hình thu phí kín liên tuyến
Về kỹ thuật, cả 5 đoạn tuyến được thiết kế 4 làn xe hạn chế, nền đường rộng 17m, gồm 4 làn chạy, mỗi làn 3,5m và chỉ có vệt dừng khẩn cấp. Mức thu phí được ấn định là 900 đồng/PCU/km, tính theo quãng đường thực tế từng phương tiện di chuyển, với PCU là đơn vị quy đổi theo xe con. Các trạm thu phí tự động trên tuyến áp dụng hình thức ETC, kết nối với hệ thống Back-End để bảo đảm dữ liệu liền mạch. Thu phí được tổ chức theo mô hình kín liên tuyến: đối với các tuyến nối tiếp như Đà Nẵng - Quảng Ngãi và Nha Trang - Cam Lâm, cơ quan chức năng yêu cầu điều chỉnh phần mềm thu phí và bỏ barrier tại các trạm trên tuyến chính, nhằm tạo trải nghiệm thông suốt cho người dùng.
Người lái xe cần chuẩn bị gì trước khi lên cao tốc?
Việc thu phí cao tốc Quảng Ngãi Nha Trang không chỉ là chuyện hệ thống, mà là bài kiểm tra ý thức chuẩn bị của từng tài xế. Cục Đường bộ Việt Nam đề nghị chủ phương tiện chủ động dán thẻ đầu cuối, duy trì đủ số dư trong tài khoản thanh toán không dùng tiền mặt khi đi cao tốc, đồng thời chấp hành nghiêm tải trọng và biển báo. Khu Quản lý đường bộ III cũng nhấn mạnh chủ xe phải kiểm tra tình trạng dán thẻ ETC và số dư tài khoản trước khi lưu thông trên các tuyến này; lái xe cần tuân thủ chỉ dẫn của lực lượng điều hành và đơn vị vận hành thu phí tại trạm. Đối với doanh nghiệp vận tải, việc kiểm tra, phổ biến cho đội ngũ lái xe về sử dụng dịch vụ thu phí điện tử không dừng được yêu cầu chủ động thực hiện.
Vì sao thu phí lúc này và bức tranh lớn của đường bộ cao tốc Việt Nam?
Quyết định thu phí 5 tuyến cao tốc từ Quảng Ngãi đến Nha Trang không diễn ra trong khoảng trống chính sách. Nó bám sát Nghị quyết 57-NQ/TW về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong giao thông, cùng các quy định về thu phí sử dụng đường bộ cao tốc. Thu phí được áp dụng với các tuyến thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước quản lý, dựa trên chỉ đạo của Thủ tướng và lộ trình các dự án thành phần cao tốc Bắc – Nam phía Đông giai đoạn 2021-2025. 5 đoạn từ Bãi Vọt đến Cam Lộ đã thu phí đúng tiến độ, tạo tiền lệ cho đợt này. Về bản chất, hệ thống trạm thu phí tự động trên các tuyến này là bước thử quan trọng cho cách vận hành cao tốc Duyên hải Trung bộ trong tương lai, nơi người dân sẽ trả phí nhưng kỳ vọng nhận lại dịch vụ an toàn, nhanh và minh bạch hơn.
