Thu phí không dừng trên trục Quảng Ngãi – Nha Trang: Bước ngoặt bắt buộc
Thu phí không dừng trên các tuyến cao tốc Quảng Ngãi - Nha Trang là hình thức thu phí điện tử sử dụng hệ thống ETC Việt Nam, cho phép phương tiện gắn thẻ và trừ tiền tự động qua tài khoản giao thông khi đi qua trạm mà không phải dừng lại, hướng tới giảm ùn tắc và nâng cao hiệu quả quản lý vận hành toàn tuyến. Khu Quản lý đường bộ III thuộc Cục Đường bộ Việt Nam đã thông báo tổ chức thu phí sử dụng đường bộ đối với 5 tuyến cao tốc thuộc phạm vi quản lý, dự kiến bắt đầu từ ngày 14/8/2026. Cùng lúc, Cục Đường bộ Việt Nam yêu cầu các Ban Quản lý dự án, đơn vị vận hành và doanh nghiệp liên quan hoàn tất các điều kiện để triển khai thu phí đối với 5 dự án thành phần cao tốc từ Quảng Ngãi - Nha Trang vào cùng thời điểm.
Điểm đáng chú ý là toàn bộ quá trình này không chỉ là kỹ thuật thu phí mà là bước bắt buộc để hiện thực hóa mục tiêu chuyển đổi số trong giao thông, gắn với Dự án xây dựng đường bộ cao tốc Bắc – Nam phía Đông giai đoạn 2021 – 2025. Nói cách khác, ai tham gia giao thông trên đoạn cao tốc Quảng Ngãi – Nha Trang sẽ phải “bước vào kỷ nguyên ETC”, không còn vùng lựa chọn mang tính thử nghiệm như trước.
5 tuyến cao tốc áp dụng ETC và yêu cầu kỹ thuật phía sau
Lần triển khai này bao trùm 5 tuyến cao tốc: Quảng Ngãi - Hoài Nhơn, Hoài Nhơn - Quy Nhơn, Quy Nhơn - Chí Thạnh, Chí Thạnh - Vân Phong và Vân Phong - Nha Trang. Đây là trục xương sống nối liền các trung tâm đô thị, cảng biển và khu kinh tế quan trọng của miền Trung, nên bất kỳ trục trặc nào của hệ thống thu phí không dừng cũng sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến dòng phương tiện trên toàn tuyến. Cục Đường bộ Việt Nam vì vậy không chỉ nói về “thu phí” mà là một hệ sinh thái vận hành, nơi mọi mắt xích kỹ thuật phải đồng bộ.
Theo yêu cầu, các Ban quản lý dự án phải khẩn trương hoàn thành việc lắp đặt, hiệu chỉnh thiết bị và phần mềm tại các trạm thu phí, kết nối với hệ thống Back-End và tổ chức vận hành thử đơn động, liên động, kiểm thử toàn bộ hệ thống thu phí. Một mốc quan trọng là chậm nhất ngày 10/8/2026, hệ thống phải được đưa vào vận hành thử trên môi trường thử nghiệm. Đây là khoảng đệm kỹ thuật rất ngắn, cho thấy áp lực tiến độ nhưng cũng là cơ hội kiểm chứng liệu hệ thống ETC Việt Nam đã đủ độ ổn định cho một đoạn cao tốc dài liên tục như cao tốc Quảng Ngãi Nha Trang hay chưa.
Vì sao triển khai thu phí không dừng ngay lúc này?
Việc đẩy nhanh thu phí không dừng trên 5 dự án thành phần từ Quảng Ngãi đến Nha Trang không phải là động thái đơn lẻ. Nó là kết quả trực tiếp từ chỉ đạo của Thủ tướng tại Thông báo số 343/TB-VPCP ngày 1/7/2026 về yêu cầu đẩy nhanh hoàn thành các điều kiện thu phí trên các tuyến cao tốc đầu tư công. Song song, Bộ trưởng Bộ Xây dựng đã ban hành Văn bản số 10646/BXD-KTQLXD ngày 10/7/2026, ấn định mốc tiến độ: 5 dự án thành phần từ Bãi Vọt đến Cam Lộ từ 15/7/2026, 5 dự án từ Quảng Ngãi đến Nha Trang từ 15/8/2026 và 2 dự án từ Cần Thơ đến Cà Mau từ 15/9/2026.
Đằng sau các mốc thời gian dày đặc là yêu cầu thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia trong lĩnh vực giao thông. Việc tổ chức thu phí sau khi hoàn thành đầu tư được kỳ vọng tạo nguồn kinh phí cho quản lý, vận hành, bảo trì công trình và nâng cao chất lượng khai thác hệ thống đường cao tốc quốc gia. Nói thẳng, nếu không thu phí kịp thời, ngân sách sẽ gánh nặng, còn hạ tầng cao tốc khó duy trì chất lượng lâu dài.
Người dùng cần chuẩn bị gì để không bị ‘kẹt’ vì ETC?
Từ góc nhìn người dùng, mốc 14/8 không chỉ là ngày bắt đầu thu phí, mà là hạn chót để thích nghi với hệ thống thu phí không dừng. Khu Quản lý đường bộ III đề nghị chủ phương tiện kiểm tra việc dán thẻ ETC và bảo đảm tài khoản giao thông còn đủ số dư trước khi lưu thông trên các tuyến cao tốc. Trường hợp phương tiện chưa dán thẻ hoặc tài khoản chưa đủ điều kiện sử dụng dịch vụ, chủ xe phải đăng ký, kích hoạt và nạp tiền trước khi lên đường. Nếu bỏ qua bước này, rủi ro bị xử lý tại trạm thu phí và làm gián đoạn hành trình là hoàn toàn thực tế.
Đối với doanh nghiệp vận tải, yêu cầu càng chặt chẽ hơn: phải chủ động thông báo cho đội ngũ lái xe, kiểm tra tình trạng sử dụng dịch vụ thu phí điện tử không dừng của các phương tiện trước khi khai thác trên tuyến. Theo yêu cầu của Cục Đường bộ Việt Nam, các cơ quan, đơn vị liên quan phải phối hợp chặt chẽ để bảo đảm tiến độ thu phí tại 5 dự án thành phần đoạn Quảng Ngãi - Nha Trang kể từ ngày 14/8/2026. Điều đó có nghĩa là khi hệ thống “bật công tắc”, lỗi chủ yếu sẽ nằm ở phía người dùng nếu không chuẩn bị, chứ không còn lý do chờ hạ tầng hoàn thiện.
Kết luận: Thu phí không dừng là xu hướng không thể đảo ngược
Tổ chức thu phí không dừng trên 5 tuyến cao tốc Quảng Ngãi - Hoài Nhơn, Hoài Nhơn - Quy Nhơn, Quy Nhơn - Chí Thạnh, Chí Thạnh - Vân Phong và Vân Phong - Nha Trang là bước đi thể hiện quyết tâm chuyển sang mô hình quản lý cao tốc hiện đại, dựa trên hệ thống ETC Việt Nam. Dù còn nhiều nghi ngại về thói quen người dùng, đây là xu hướng không thể đảo ngược nếu Việt Nam muốn xây dựng một mạng lưới cao tốc bền vững, được bảo trì tốt và vận hành minh bạch.
Về phía nhà nước, nhiệm vụ là bảo đảm hệ thống kỹ thuật vận hành ổn định, minh bạch, đồng thời hỗ trợ xử lý sự cố cho người dùng trong giai đoạn đầu. Về phía chủ xe và doanh nghiệp vận tải, trách nhiệm là chủ động dán thẻ, duy trì tài khoản, tuân thủ hướng dẫn tại trạm thu phí. Khi cả hai phía cùng nghiêm túc, cao tốc Quảng Ngãi Nha Trang sẽ không chỉ là con đường mới trên bản đồ mà còn là biểu tượng cho một cách tổ chức giao thông miền Trung hiện đại hơn, hiệu quả hơn.
