Tiếng Trung Quốc vào trường học: một quyết định mang tính định hướng tương lai
Việc đưa tiếng Trung Quốc vào chương trình giảng dạy tại trường phổ thông ở Huế là bước thí điểm giáo dục ngoại ngữ, trong đó ngôn ngữ này được xem như một lựa chọn mới bên cạnh các ngoại ngữ truyền thống, nhằm mở rộng không gian học tập, tăng cơ hội hội nhập quốc tế và tạo thêm hướng đi nghề nghiệp cho học sinh trong bối cảnh khu vực gắn kết ngày càng chặt chẽ. Năm học 2026-2027, Sở GD&ĐT TP Huế chính thức triển khai thí điểm chương trình giảng dạy tiếng Trung Quốc tại Trường THCS Nguyễn Tri Phương và Trường THPT chuyên Quốc Học - Huế. Đây không chỉ là một hoạt động chuyên môn, mà là một thông điệp chính sách: ngoại ngữ trong trường phổ thông phải phản ánh những thay đổi của không gian kinh tế – văn hóa quanh học sinh. Quan điểm “thêm một ngoại ngữ là thêm một cánh cửa hội nhập” của lãnh đạo ngành giáo dục cho thấy, tiếng Trung Quốc được nhìn nhận như một công cụ chiến lược chứ không phải một lựa chọn mang tính phong trào.
Chương trình giáo dục Huế: từ thí điểm 80–61 học sinh đến chiến lược đa ngoại ngữ
Nếu nhìn vào con số, chương trình tiếng Trung Quốc trường học ở Huế khởi đầu còn nhỏ: 2 lớp 6 với 80 học sinh tại THCS Nguyễn Tri Phương và 2 lớp 10 với 61 học sinh tại THPT chuyên Quốc Học – Huế. Tuy nhiên, ý nghĩa nằm ở chỗ những lớp này được xác định là “nền móng” để đánh giá và nhân rộng trong toàn hệ thống phổ thông. Kế hoạch cụ thể đã được xây dựng trong Kế hoạch số 5655/KH-SGDĐT, gắn với mục tiêu tăng cường gắn kết giữa giáo dục phổ thông với đào tạo và nghiên cứu khoa học, đồng thời phát triển đội ngũ giáo viên ngoại ngữ và nguồn nhân lực cho thành phố. Việc hợp tác với Trường Đại học Ngoại ngữ – Đại học Huế để giảng viên Khoa Tiếng Trung trực tiếp tham gia giảng dạy cho thấy tầm nhìn dài hạn: chất lượng chuyên môn phải được bảo đảm ngay từ giai đoạn thí điểm. Ở góc nhìn chính sách, Huế đang biến chương trình giáo dục Huế thành một “phòng thí nghiệm” cho mô hình dạy học đa ngoại ngữ, trong đó tiếng Trung không đứng một mình mà nằm trong tổng thể tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Nhật và cả tiếng Lào như một ngoại ngữ thứ hai cho học sinh vùng biên giới.
Ngoại ngữ thứ hai và lợi ích thực tế: học sinh được hưởng gì từ tiếng Trung?
Điểm đáng nói của chương trình không dừng lại ở khẩu hiệu mà ở những lợi ích cụ thể cho học sinh. Khi tiếng Trung Quốc trở thành lựa chọn ngoại ngữ thứ hai học sinh bên cạnh tiếng Anh, Pháp, Nhật, các em có thêm một công cụ giao tiếp với một nền kinh tế, văn hóa lớn trong khu vực. Tiếng Trung được mô tả là “cánh cửa hội nhập”, gắn với cơ hội học tập, du học và tham gia các hoạt động giao lưu quốc tế. Với sự hỗ trợ của đội ngũ giảng viên giàu kinh nghiệm từ Khoa Tiếng Trung, chương trình được kỳ vọng sẽ giúp học sinh phát triển năng lực ngoại ngữ, khả năng giao tiếp và mở thêm định hướng học tập, nghề nghiệp trong tương lai. Ở cấp tiểu học và trung học cơ sở vùng biên, Huế còn thí điểm tiếng Lào như Ngoại ngữ 1 cho lớp 1 và Ngoại ngữ 2 cho lớp 6, cho thấy cách tiếp cận linh hoạt: ngoại ngữ phải gắn với không gian sống và nhu cầu hội nhập cụ thể của từng nhóm học sinh. Đây là một bước chuyển đáng hoan nghênh, vì lâu nay việc học ngoại ngữ ở phổ thông thường bị bó hẹp vào một vài lựa chọn mặc định.
Tiếng Trung như một công cụ hội nhập quốc tế trong chiến lược dài hạn
Đặt chương trình tiếng Trung vào bối cảnh rộng hơn, có thể thấy Huế đang chủ động đi trước trong việc cụ thể hóa “Đề án tăng cường dạy và học ngoại ngữ giai đoạn 2025-2035, định hướng đến năm 2045” đã được Thủ tướng phê duyệt. Thay vì chờ đợi chỉ đạo chung, địa phương này chọn cách tự xây nền tảng: ký kết bản ghi nhớ hợp tác giai đoạn 2026-2029 với Trường Đại học Ngoại ngữ Huế để hỗ trợ giảng dạy, tập huấn, bồi dưỡng giáo viên, tổ chức thực tập cho sinh viên, chia sẻ dữ liệu đào tạo và nhu cầu nhân lực. Đây là một bước đi khôn ngoan, vì hội nhập quốc tế không thể chỉ đo bằng số lượng học sinh học tiếng Anh, mà phải bằng độ đa dạng ngoại ngữ và khả năng kết nối với các đối tác trong khu vực. Khi Giám đốc Sở GD&ĐT Huế nhấn mạnh Trung Quốc là quốc gia có bề dày lịch sử, văn hóa và vị trí quan trọng trong khu vực, ông không nói về chính trị mà nói về năng lực văn hóa – kinh tế mà thế hệ trẻ cần hiểu để không bị tụt lại. Tiếng Trung, trong logic đó, là một công cụ để học sinh khám phá một nền văn hóa giàu bản sắc và hình thành năng lực cần thiết cho hội nhập quốc tế.
Từ lớp học thí điểm đến kỳ vọng thay đổi diện mạo giáo dục ngoại ngữ
Điểm gây chú ý trong kế hoạch là lộ trình khá rõ ràng: sau một năm thí điểm, Huế dự kiến triển khai đại trà việc giảng dạy tiếng Trung (tự chọn) ở nhiều trường phổ thông; khoảng bốn năm sau, sẽ mở khóa đầu tiên chuyên tiếng Trung tại Trường THPT chuyên Quốc Học. Điều này cho thấy ngành giáo dục không xem tiếng Trung như một “môn phụ”, mà sẵn sàng đầu tư để trở thành hướng chuyên sâu cho học sinh có năng lực và đam mê. Tất nhiên, câu hỏi lớn đặt ra là: liệu các địa phương khác có dám đi theo hướng đa ngoại ngữ mạnh mẽ như Huế hay không? Dù chưa có câu trả lời chính thức, có thể nhìn nhận rằng chương trình giáo dục Huế đang gửi một tín hiệu tích cực: nếu muốn nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế trong tình hình mới, phải dám mở rộng không gian ngoại ngữ, để mỗi học sinh có cơ hội lựa chọn con đường phù hợp với mình. Từ vài chục học sinh ban đầu, kỳ vọng là một thế hệ học sinh phổ thông có cái nhìn rộng hơn về thế giới quanh mình, trong đó tiếng Trung Quốc trường học chỉ là một mắt xích nhưng là mắt xích rất quan trọng.
