Một mắt xích điện hóa cho tuyến container nội địa
Sà lan điện là phương tiện vận tải đường thủy dùng pin để chở hàng hóa, thay cho động cơ chạy nhiên liệu hóa thạch và có thể giảm khí thải tại nơi vận hành. CMA CGM, Nike và Gemadept vừa ra mắt sà lan chạy hoàn toàn bằng điện tại Việt Nam. Đây không chỉ là màn trình diễn công nghệ: phương tiện được đưa vào tuyến vận chuyển hàng từ điểm tập kết nội địa của Nike tại TP.HCM đến cảng Gemalink ở Cái Mép, rồi quay về trên hành trình khứ hồi dài 180 km. Việc chuyển một phần vận tải container từ đường bộ sang đường thủy có ý nghĩa thiết thực, bởi quãng đường giữa trung tâm logistics và cảng biển vốn cần vận chuyển khối lượng hàng lớn, đều đặn. Giá trị của dự án vì thế nằm ở khả năng thay đổi cách tổ chức dòng hàng, chứ không chỉ ở việc thay động cơ diesel bằng pin.
Điện sạch và hạ tầng sạc quyết định mức giảm phát thải
Sà lan dùng pin của CATL, do đội ngũ đóng mới tàu và nghiên cứu, phát triển của CMA CGM phát triển; thời gian sạc khoảng bốn giờ bằng nguồn điện tái tạo được chứng nhận. Điểm đáng chú ý là nguồn điện này đến từ hệ thống điện mặt trời tại cảng Gemalink, nơi đặt hạ tầng sạc chuyên dụng. Như vậy, dự án kết hợp cả phương tiện, trạm sạc và nguồn năng lượng, thay vì coi riêng con tàu là giải pháp xanh hoàn chỉnh. Cách tiếp cận này quan trọng: điện hóa phương tiện chỉ giúp giảm phát thải CO₂ trên toàn chuỗi khi điện dùng để sạc cũng có nguồn phát thải thấp. Theo mức dự kiến, giải pháp giúp giảm khoảng 778 tấn CO₂ mỗi năm. Con số này là mục tiêu ước tính của dự án, không nên hiểu thành kết quả đo đạc độc lập đã được xác nhận sau vận hành.
Năng lực vận chuyển lớn, nhưng cần so sánh đúng
Sà lan được thiết kế để chở hơn 50.000 TEU mỗi năm, quy mô đủ để trở thành một mắt xích đáng kể trong vận tải container giữa khu vực TP.HCM và cụm cảng Cái Mép. So với vận chuyển hàng hóa nội địa bằng xe tải, phương án đường thủy được mô tả là có mức phát thải carbon thấp hơn đáng kể. Lợi ích này có thể lan tới doanh nghiệp xuất nhập khẩu và người tiêu dùng thông qua chuỗi cung ứng ít phát thải hơn, dù nguồn hiện có chưa cho biết mức tiết kiệm chi phí hay tác động đến giá hàng hóa. Muốn đánh giá chính xác hiệu quả, cần theo dõi lượng hàng thực tế, hệ số sử dụng sức chở, điện năng tiêu thụ và mức phát thải vòng đời của pin. Dù vậy, việc thay thế một phần chuyến xe đường dài bằng chuyến sà lan chạy điện là hướng đi hợp lý khi cảng biển và điểm gom hàng có thể kết nối bằng đường thủy.
Thử nghiệm có giá trị khi mở rộng được
Áp lực giảm carbon trong chuỗi cung ứng đang buộc doanh nghiệp chuyển từ cam kết sang các giải pháp có thể vận hành và nhân rộng. Phó chủ tịch điều hành phụ trách Tài sản và Vận hành của CMA CGM, Christine Cabau, nhấn mạnh rằng giảm phát thải đòi hỏi những giải pháp cụ thể, có khả năng mở rộng. Dự án được thiết kế để có thể điều chỉnh cho các khu vực địa lý và chuỗi cung ứng khác; CMA CGM cũng cho biết muốn đẩy nhanh việc triển khai mô hình tương tự tại các thị trường khác. Đây là triển vọng đáng chú ý, nhưng khả năng nhân rộng sẽ phụ thuộc vào hạ tầng sạc, nguồn điện tái tạo, lịch trình khai thác và mức phù hợp của từng tuyến. Sà lan điện vì thế chưa thể thay thế mọi chuyến xe hay mọi phương tiện thủy. Tuy nhiên, nếu các điều kiện vận hành được bảo đảm, mô hình này có thể biến mục tiêu giảm phát thải thành một lựa chọn vận tải cụ thể, đo lường được.
