Mười hai năm chọn những bản làng xa
Giáo viên vùng biên là người mang việc học đến gần trẻ em ở những bản làng cách trở, nơi con đường đến lớp đôi khi đòi hỏi sự bền bỉ không kém việc đứng lớp. Hành trình của cô Đinh Thị Huyền Trang tại xã biên giới Dân Hóa cho thấy lựa chọn ấy không nằm ở lời hứa, mà ở việc đều đặn có mặt nơi học trò đang chờ. Sau 12 năm công tác tại đây, cô đã giảng dạy ở 5 trong 7 điểm trường lẻ của trường. Đáng chú ý nhất là bản Lòm: xa xôi, khó khăn nhất xã, nhưng cô đã trở lại lần thứ hai để tiếp tục dạy trẻ em dân tộc Chứt. Trong một nghề dễ được nhìn qua những giờ học trên lớp, hành trình của cô nhắc rằng gieo chữ vùng cao còn bắt đầu từ quyết định nhận nhiệm vụ ở nơi ít người muốn đến.
Bản Lòm: trở lại nơi xa nhất
Lần đầu đến bản Lòm năm 2021, cô Trang đối mặt với con đường khó đi, ngôi trường chênh vênh giữa lưng chừng đồi, không điện và không sóng điện thoại. Cảm giác băn khoăn về việc mình có thể bám trụ bao lâu là điều dễ hiểu; điều đáng nói là tình thương dành cho học trò dần khiến cô nhìn rõ lý do phải ở lại. Bản cách Quốc lộ 12A khoảng 25 km, nhưng hành trình vào bản mất hơn một giờ qua những dốc cao, ngầm tràn và khe suối; mùa mưa còn gian nan hơn. Nơi đây có 110 hộ dân, toàn bộ là đồng bào Chứt. Hai lần về cùng một điểm trường lẻ cũng giúp cô hiểu hơn phong tục, nếp sinh hoạt của bà con, nhờ đó việc trò chuyện với phụ huynh và vận động trẻ đến lớp thuận lợi hơn. Việc trở lại vì thế không chỉ là nhận phân công lần nữa, mà là tiếp nối một mối gắn bó đã được vun đắp.
Bám bản là công việc cả trong lẫn ngoài lớp
Ở điểm trường mầm non bản Lòm có 45 trẻ, chia thành 3 nhóm lớp; cô Trang phụ trách nhóm 5 tuổi. Vai trò của cô giáo bám bản không dừng ở bài học hay kỹ năng trong lớp: sau giờ dạy, cô cùng đồng nghiệp đến từng nhà vận động phụ huynh đưa con đến trường đúng độ tuổi và giữ sĩ số. Các cô còn hướng dẫn gia đình chăm sóc trẻ, giữ vệ sinh thân thể và nơi ở. Nhà cô cách điểm trường khoảng 80 km, nên từ sáng thứ Hai đến chiều thứ Sáu cô phải ở lại bản. Vào mùa mưa, có khi cả tháng cô mới về nhà một lần. Nỗi nhớ những đứa con nhỏ ở nhà là phần hy sinh riêng tư, không thể tô hồng; nhưng tiếng học trò gọi cô mỗi sáng cũng cho thấy vì sao sự hiện diện của giáo viên có ý nghĩa thiết thực với trẻ và gia đình.
Điều đáng quý là chọn ở lại
Dạy học vùng cao không thể chỉ đo bằng số năm công tác hay số điểm trường đã đi qua. Với cô Trang, con số 5 trong 7 cho thấy độ rộng của hành trình; còn lần thứ hai trở lại bản Lòm làm nổi bật sự kiên trì ở nơi khó khăn nhất. Sau những năm tháng ấy, điểm trường đã khang trang hơn, có bếp và khu nhà công vụ kiên cố; bản cũng có thêm điện lưới, sóng điện thoại và những ngôi nhà “3 cứng”. Những đổi thay đó không xóa hết cách trở, nhưng giúp hình dung rõ hơn bối cảnh mà người giáo viên và học trò đang cùng vượt qua. Cô Trang từng tự hỏi ai sẽ dạy chữ cho trẻ ở bản xa nếu giáo viên nào cũng muốn về điểm trường chính. Đó không phải câu hỏi để ca ngợi sự chịu đựng, mà là lời nhắc về trách nhiệm bảo đảm trẻ em nơi biên giới có người đồng hành trên con đường học tập.
