Diễn tập bắt rùa tai đỏ: Hà Nội coi Hồ Hoàn Kiếm là hệ sinh thái chứ không chỉ là danh thắng
Diễn tập bắt rùa tai đỏ tại khu vực đền Ngọc Sơn là hoạt động quản lý loài ngoại lai xâm lấn, trong đó tổ công tác phường Hoàn Kiếm sử dụng kết hợp bẫy đặt dưới nước và kỹ thuật bắt thủ công khi rùa lên bờ, nhằm loại bỏ cá thể xâm hại nhưng vẫn bảo vệ an toàn các loài rùa bản địa và cảnh quan đặc thù của Hồ Hoàn Kiếm. Đây là thông điệp rõ ràng: rùa tai đỏ Hà Nội không còn là câu chuyện thú cưng bị thả bỏ, mà là nguy cơ trực tiếp với một hệ sinh thái đô thị biểu tượng. Việc chính quyền phường Hoàn Kiếm đứng ra tổ chức, mời các cơ quan chuyên môn và Chương trình bảo tồn Rùa châu Á đánh giá, xây dựng phương án xử lý cho thấy sự chuyển dịch từ cách tiếp cận thụ động sang chủ động quản trị rủi ro sinh thái ngay giữa trung tâm thành phố.
20 bẫy, 60 cá thể rùa trong một ngày: con số nhỏ nhưng cảnh tỉnh lớn
Ngày 13/8, UBND phường Hoàn Kiếm cho biết tổ công tác đã trục vớt 20 bẫy đặt quanh khu vực đền Ngọc Sơn, thu được 60 cá thể rùa, trong đó khoảng 50 con rùa tai đỏ cùng một số baba và rùa khác. Con số 60 con trong một ngày không chỉ là kết quả kỹ thuật, mà là lời nhắc rằng Hồ Hoàn Kiếm đang âm thầm bị "chiếm chỗ" bởi loài ngoại lai xâm lấn. Theo Thông tư 69/2025, rùa tai đỏ nằm trong danh mục loài ngoại lai xâm hại, có nguy cơ cạnh tranh thức ăn và nơi sống với sinh vật bản địa, gây tác động tiêu cực đến đa dạng sinh học và môi trường sinh thái. Nếu 20 bẫy quanh đền Ngọc Sơn rùa đã cho kết quả như vậy, chúng ta phải đặt câu hỏi: cả hồ còn bao nhiêu cá thể chưa được phát hiện, và hệ sinh thái đô thị này đã bị ảnh hưởng đến mức nào.
Kết hợp bẫy dưới nước và bắt thủ công: lựa chọn hợp lý để bảo vệ Hồ Hoàn Kiếm
Điểm đáng chú ý trong phương án xử lý rùa tai đỏ Hà Nội là cách kết hợp giữa công nghệ bẫy dưới nước và thao tác bắt thủ công khi rùa lên cạn. Đây là giải pháp tinh chỉnh cho một không gian đặc biệt: vừa là di tích lịch sử – văn hóa, vừa là môi trường sống của các loài cần bảo tồn. Theo kế hoạch, từ ngày 12/8 tổ công tác đặt 20 bẫy quanh đền Ngọc Sơn và kiểm tra mỗi ngày một lần; việc đặt bẫy sẽ tiếp tục trong thời gian tới, phương án có thể điều chỉnh tùy kết quả theo dõi. Phương án này được lựa chọn nhằm loại bỏ rùa tai đỏ nhưng không ảnh hưởng đến các loài rùa cần bảo tồn, đồng thời hạn chế tác động đến cảnh quan và môi trường quanh hồ. Nói cách khác, Hà Nội chấp nhận can thiệp mạnh vào loài ngoại lai xâm lấn, nhưng lại rất tiết chế với hệ sinh thái Hồ Hoàn Kiếm và trải nghiệm của người dân, du khách.
Quy trình phân loại thận trọng: sinh thái đô thị cần những quyết định tinh tế
Sau khi trục vớt bẫy, rùa sẽ không bị xử lý một cách cơ học. Sáng hôm sau lúc 7 giờ, tổ công tác phối hợp cùng Chương trình bảo tồn Rùa châu Á phân loại rùa và xử lý theo quy định; những cá thể thuộc loài quý hiếm hoặc cần bảo tồn được bàn giao cho Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội tiếp nhận. UBND phường Hoàn Kiếm khẳng định toàn bộ quá trình bắt, phân loại và xử lý rùa được thực hiện thận trọng, không ảnh hưởng đến hoạt động bình thường tại khu vực hồ. Đây là cách hành xử đúng cho một hệ sinh thái đô thị: can thiệp có chọn lọc, tôn trọng giá trị bản địa, không làm tổn hại đời sống cộng đồng quanh hồ. Dù vậy, chính quyền không thể làm một mình. Việc người dân phản ánh rùa tai đỏ xuất hiện tại Hồ Hoàn Kiếm chính là mắt xích đầu tiên trong mạng lưới giám sát sinh thái mà nếu được duy trì, sẽ giúp bảo vệ Hồ Hoàn Kiếm dài hạn.
Từ Hồ Hoàn Kiếm đến quản trị loài ngoại lai xâm lấn trong toàn thành phố
Chiến dịch bắt rùa tai đỏ quanh đền Ngọc Sơn nên được xem như một bài diễn tập quản lý loài ngoại lai xâm lấn trên quy mô nhỏ, có thể nhân rộng cho các không gian nước khác trong thành phố. Rùa tai đỏ không chỉ là vấn đề của Hồ Hoàn Kiếm, mà là biểu hiện của xu hướng nuôi thả thú cưng ngoại lai trong đô thị, khiến hệ sinh thái đô thị phải gánh những rủi ro khó kiểm soát. Việc đặt bẫy định kỳ, đánh giá kết quả và điều chỉnh phương án cho thấy Hà Nội đã bắt đầu tư duy quản trị dựa trên bằng chứng, thay vì xử lý tức thời rồi bỏ ngỏ. Nếu chiến dịch này dẫn tới một quy trình chuẩn cho giám sát, xử lý loài ngoại lai xâm lấn, Hồ Hoàn Kiếm sẽ không chỉ được bảo vệ, mà còn thành nơi khởi phát cho một cách tiếp cận mới: coi bảo tồn sinh thái là phần tự nhiên của quản lý đô thị, chứ không phải nhiệm vụ bên lề.
