Kỳ thi chọn đội tuyển học sinh giỏi quốc gia là gì và vì sao quan trọng?
Kỳ thi chọn đội tuyển học sinh giỏi quốc gia là quá trình tuyển chọn nhiều vòng từ cấp trường đến cấp tỉnh, thành phố để tìm ra những học sinh xuất sắc nhất tham dự kỳ thi học sinh giỏi cấp quốc gia, đánh giá sâu kiến thức chuyên môn và năng lực tư duy của học sinh trung học phổ thông trên cả nước. Điểm mấu chốt ở đây: đây không phải chỉ là một bài thi khó, mà là một lộ trình dài yêu cầu sự chuẩn bị có chiến lược, sự phối hợp chặt giữa nhà trường, gia đình và bản thân học sinh. Gia đình nào xem kỳ thi này như một cuộc chạy nước rút thường sẽ rơi vào áp lực, trong khi những em có kế hoạch học tập dài hạn mới thực sự tận dụng được cơ hội mà lộ trình tuyển chọn mang lại.
Lâm Đồng và TPHCM: Bức tranh thời gian cho kỳ thi chọn đội tuyển 2026-2027
Ở Lâm Đồng, kỳ thi chọn đội tuyển học sinh giỏi tỉnh được tổ chức tại 3 điểm là THPT chuyên Thăng Long, THPT chuyên Nguyễn Chí Thanh và THPT chuyên Trần Hưng Đạo. Thí sinh tập trung chiều 14/9 để nghe phổ biến quy định, làm thủ tục, và chính thức thi vào ngày 15/9 với thời gian làm bài 180 phút cho mỗi môn. Đây là mốc khởi động quan trọng cho hành trình chọn đội tuyển 2026-2027 của tỉnh. Trong khi đó, tại TPHCM, kỳ thi chọn đội tuyển tham dự kỳ thi học sinh giỏi quốc gia sẽ diễn ra trong hai ngày 23 và 24-9-2026. Thực tế này cho thấy các địa phương đều lên lịch sớm, nghĩa là học sinh không thể đợi đến năm cuối mới bắt đầu chuẩn bị. Một câu nói đáng ghi nhớ là: “Kỳ thi chọn đội tuyển tại TPHCM diễn ra trong hai ngày 23 và 24-9-2026”.
Quy trình tuyển chọn học sinh xuất sắc: Từ lớp học đến đội tuyển quốc gia
Quy trình tuyển chọn học sinh xuất sắc cho kỳ thi học sinh giỏi quốc gia không dừng ở một vòng thi. Từ cấp trường, các em được sàng lọc qua số lượng đăng ký giới hạn: tại Lâm Đồng, trường THPT chuyên được đăng ký tối đa 30 học sinh mỗi môn, các đơn vị còn lại tối đa 10 học sinh/môn. Ở TPHCM, các trường chuyên phải cử tối thiểu 50% học sinh khối 12 dự thi theo môn chuyên đang học; với khối 10 và 11, số học sinh dự thi không vượt quá 50% mỗi khối. Đây là một vòng “lọc đầu vào” rõ ràng: ai muốn có tên trong danh sách đội tuyển phải chứng minh năng lực ngay tại trường. Sau khi được chọn, học sinh phải tham gia đầy đủ các buổi bồi dưỡng, làm tốt các bài kiểm tra trong quá trình này để được xét vào đội tuyển chính thức.
Môn thi và năng lực được đánh giá: Không chỉ là học thuộc lòng
Kỳ thi chọn đội tuyển không chỉ đo khả năng “làm đề khó” mà còn kiểm tra nhiều lớp năng lực khác nhau. Tại Lâm Đồng, kỳ thi tổ chức với 10 môn: Toán, Vật lí, Hóa học, Sinh học, Tin học, Ngữ văn, Lịch sử, Địa lí, Tiếng Anh và Tiếng Pháp, thời gian làm bài mỗi môn là 180 phút. Các môn Toán, Lý, Hóa, Sinh, Ngữ văn, Lịch sử, Địa lí thi viết; tiếng Anh, tiếng Pháp có thêm phần nghe; Tin học thi lập trình trên máy tính. TPHCM tham dự kỳ thi học sinh giỏi quốc gia với các môn tương tự, bổ sung thêm Tiếng Trung và tiếng Nhật. Đặc biệt, ở các môn ngoại ngữ, bài thi thứ hai là phần nghe; với Tin học, bài thi thứ hai là lập trình bằng C++, Pascal hoặc Python. Câu nói đáng chú ý là: “Nội dung bài thi nằm trong chương trình giáo dục phổ thông hiện hành và nội dung dạy học các môn chuyên cấp THPT, chương trình nâng cao”. Điều đó nghĩa là nền tảng sách giáo khoa và chương trình nâng cao vẫn là trọng tâm, chứ không phải những nội dung ‘ngoài vũ trụ’.
Lộ trình chuẩn bị: Cha mẹ và học sinh nên nhìn đường dài, không chạy nước rút
Nhìn vào con số 104 giải của học sinh Lâm Đồng trong kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia năm học 2025-2026 (1 giải Nhất, 8 giải Nhì, 30 giải Ba, 65 giải Khuyến khích), có thể thấy thành tích không đến từ may mắn. Học sinh được dự thi phải có kết quả học tập và rèn luyện năm học 2025-2026 từ khá trở lên ở cả Lâm Đồng và TPHCM, nghĩa là quá trình chuẩn bị bắt đầu ngay từ việc giữ vững học lực, hạnh kiểm. Việc bồi dưỡng đội tuyển sau vòng thi chọn cũng là điều kiện bắt buộc: muốn được xét vào đội tuyển, học sinh phải tham gia đầy đủ và đạt yêu cầu các bài kiểm tra trong quá trình này. Phụ huynh nên coi đây là một cam kết dài hạn: nếu con đã vào đội tuyển trường, gia đình cần hỗ trợ thời gian, sức khỏe và tâm lý để các em theo trọn lộ trình, thay vì xem đó là “danh hiệu cho có”.
