Cuộc gặp tại BRICS: Thông điệp chiến lược về tài chính hạ tầng
Đề nghị Thủ tướng Lê Minh Hưng gửi tới Ngân hàng Đầu tư Cơ sở Hạ tầng châu Á (AIIB) về việc tăng cường hỗ trợ tài chính các dự án hạ tầng chiến lược và chuyển đổi xanh là một bước đi thể hiện rõ ưu tiên phát triển bền vững, hiện đại hóa hạ tầng và mở rộng hợp tác tài chính quốc tế của Việt Nam trong giai đoạn mới.
Ngày 12/9 tại New Delhi, bên lề Hội nghị Thượng đỉnh BRICS lần thứ 18, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã tiếp Chủ tịch AIIB Trâu Gia Di. Việc cuộc gặp diễn ra trong khuôn khổ một diễn đàn kinh tế – chính trị lớn cho thấy Việt Nam không còn xuất hiện như “người đi xin vốn”, mà như một đối tác có tầm nhìn và chiến lược rõ ràng về tài chính hạ tầng. Thủ tướng không chỉ chúc mừng tân Chủ tịch AIIB nhiệm kỳ 2026-2031, mà chủ động định hình chương trình hợp tác mới, nhấn mạnh nhu cầu các dự án quy mô lớn, có tính lan tỏa cao trong chuyển đổi xanh, phát triển đô thị và kết nối vùng.
Nhu cầu tài chính hạ tầng chiến lược: Vì sao Việt Nam cần AIIB
Việt Nam đang chuyển mô hình tăng trưởng sang dựa nhiều hơn vào khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, nhưng nếu không có tài chính hạ tầng phù hợp, mô hình này khó thành hiện thực. Hạ tầng chiến lược – từ giao thông, đường sắt đến năng lượng sạch và phát triển đô thị – đòi hỏi nguồn vốn dài hạn, ổn định, điều kiện hợp lý, điều mà các ngân hàng phát triển đa phương như AIIB có lợi thế rõ rệt.
Thủ tướng Lê Minh Hưng đã thẳng thắn đề nghị AIIB tiếp tục hỗ trợ Việt Nam triển khai các dự án hạ tầng quy mô lớn, có tính lan tỏa cao về chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng, phát triển đô thị và kết nối vùng. Đáng chú ý, đề nghị không chỉ dừng ở vốn vay, mà còn yêu cầu AIIB tăng cường hỗ trợ kỹ thuật trong chuẩn bị dự án, thiết kế các cấu trúc tài chính sáng tạo và đồng tài trợ với khu vực tư nhân để huy động tối đa nguồn lực cho nhu cầu đầu tư hạ tầng. Đây là cách tiếp cận chủ động, coi AIIB là “kiến trúc sư tài chính” chứ không chỉ là người cho vay.
Chuyển đổi xanh và phát triển bền vững: Trục ưu tiên trong hợp tác với AIIB
Đặt trọng tâm chuyển đổi xanh trong hợp tác với AIIB không phải khẩu hiệu, mà là lựa chọn chiến lược. Thủ tướng khẳng định Việt Nam mong muốn tăng cường quan hệ đối tác dài hạn với AIIB, nhất là trong phát triển hạ tầng chiến lược, chuyển đổi xanh và thích ứng với biến đổi khí hậu. Hạ tầng nếu tiếp tục đi theo mô hình phát thải cao sẽ “khóa chặt” nền kinh tế trong quỹ đạo cũ nhiều thập kỷ, nên câu chuyện AIIB hỗ trợ Việt Nam không chỉ là vốn, mà là hướng phát triển.
Chủ tịch AIIB đánh giá cao định hướng phát triển của Việt Nam, coi Việt Nam là đối tác quan trọng và đồng ý với việc chuyển từ hợp tác theo từng dự án riêng lẻ sang hợp tác theo chương trình, hình thành danh mục dự án chất lượng, có khả năng huy động nguồn tài chính ưu đãi. AIIB hoan nghênh các dự án kết nối hạ tầng giao thông, đường sắt, chuyển đổi xanh, năng lượng sạch, phát triển đô thị và kết nối xuyên biên giới để đưa vào danh mục hợp tác, đồng thời sẵn sàng phối hợp xác định, chuẩn bị và triển khai các dự án ưu tiên. Một phát biểu đáng trích dẫn là: “Hai bên nhất trí tiếp tục phối hợp chặt chẽ nhằm sớm cụ thể hóa các nội dung đã trao đổi, góp phần đáp ứng nhu cầu phát triển hạ tầng hiện đại, xanh và bền vững”.
Từ từng dự án lẻ tới chương trình dài hạn: Cách Việt Nam muốn dùng tài chính hạ tầng
Nếu trước đây hạ tầng phụ thuộc nhiều vào vốn ngân sách và các khoản vay rời rạc, thì định hướng mới là xây dựng danh mục hợp tác trung và dài hạn với AIIB, gắn với chiến lược phát triển kinh tế – xã hội. Thủ tướng đề nghị AIIB phối hợp chặt với các bộ, ngành, địa phương để xây dựng danh mục này, đồng thời mở rộng hợp tác với các định chế tài chính Việt Nam theo mô hình của IFC, ADB nhằm cùng huy động vốn, phát hành trái phiếu trên thị trường tài chính nội địa và lựa chọn các dự án khả thi, hiệu quả.
Cách tiếp cận này gửi đi một thông điệp quan trọng: Việt Nam muốn AIIB hỗ trợ Việt Nam không chỉ dưới dạng dự án đơn lẻ, mà như một đối tác kiến tạo thị trường tài chính hạ tầng. Khi đồng tài trợ cùng các đối tác phát triển và khu vực tư nhân, AIIB có thể kéo thêm nguồn vốn mới, giảm rủi ro cho nhà đầu tư, đồng thời đặt chuẩn mực cao hơn về phát triển bền vững và chuyển đổi xanh trong từng dự án. Đây là điều kiện để hình thành một hệ sinh thái đầu tư hạ tầng chiến lược, chứ không phải vài công trình biểu tượng.
Vị thế quốc tế và kết luận: Hạ tầng chiến lược gắn với vai trò mới
Cuộc gặp tại New Delhi trong bối cảnh Hội nghị Thượng đỉnh BRICS, cùng với các cuộc làm việc của Thủ tướng với lãnh đạo Ấn Độ, Cuba và Tổng Giám đốc WTO, cho thấy Việt Nam đang chủ động định hình vị thế trong mạng lưới hợp tác quốc tế, thay vì chỉ tham gia bị động. Việc đưa chủ đề tài chính hạ tầng, chuyển đổi xanh và phát triển bền vững vào trọng tâm trao đổi với AIIB là lựa chọn phản ánh chính xác ưu tiên phát triển hiện nay.
Từ góc nhìn bình luận, đây là thời điểm Việt Nam cần “đòi hỏi cao hơn” từ các đối tác tài chính đa phương: không chỉ vốn ưu đãi, mà là kiến thức, chuẩn mực và khả năng cấu trúc tài chính hạ tầng hiện đại. AIIB cam kết đồng hành, hoan nghênh các dự án kết nối giao thông, đường sắt, năng lượng sạch, đô thị và xuyên biên giới, và sẵn sàng phối hợp xác định, chuẩn bị, triển khai các dự án ưu tiên. Nếu Việt Nam biến được các cam kết này thành danh mục dự án cụ thể, được thực hiện đúng tiến độ và tiêu chuẩn, thì “AIIB hỗ trợ Việt Nam” sẽ không chỉ là khẩu hiệu ngoại giao, mà là trụ cột tài chính cho một quỹ đạo phát triển xanh và bền vững.
