G7 xả kho dầu: phản ứng khẩn cấp trước sức ép Trump và khủng hoảng giá nhiên liệu
G7 xả kho dầu là việc bảy nền kinh tế phát triển đồng loạt giải phóng 100 triệu thùng dầu thô và dầu diesel từ kho dự trữ khẩn cấp trong 4 tháng, dưới sự điều phối của Cơ quan Năng lượng Quốc tế, nhằm bổ sung nguồn cung và hạ nhiệt giá nhiên liệu toàn cầu đang tăng vọt vì gián đoạn địa chính trị và sức ép chính trị từ Mỹ. Đây không phải hành động kỹ thuật thuần túy, mà là một quyết định đầy tính chính trị. Nó vừa là nỗ lực tránh một cú sốc năng lượng mới, vừa là câu trả lời cho sức ép Trump dầu, khi Nhà Trắng dọa cấm xuất khẩu diesel nếu châu Âu không mở kho dự trữ khẩn cấp dầu diesel bổ sung nguồn cung. Lựa chọn của G7 vì thế mang màu sắc của một thỏa hiệp: chấp nhận xả kho, đổi lấy lời hứa không áp đặt hạn chế xuất khẩu năng lượng trong nội khối.
Vai trò của Macron: biến sức ép song phương thành hành động tập thể G7
Điểm đáng chú ý trong câu chuyện G7 xả kho dầu là cách Tổng thống Pháp Emmanuel Macron chủ động biến sức ép song phương từ Washington thành một câu trả lời mang tính liên minh. Trong cuộc điện đàm ngày 2.10 với Tổng thống Mỹ Donald Trump, ông Macron kêu gọi các nước G7 phối hợp để hạ nhiệt giá nhiên liệu, thay vì để từng nước tự ứng phó trước sức ép Trump dầu. Văn phòng Tổng thống Pháp nhấn mạnh G7 có lợi ích chung trong việc hành động phối hợp và không áp dụng các biện pháp hạn chế xuất khẩu. Ngay sau đó, chính ông Macron triệu tập cuộc họp khẩn của lãnh đạo G7, dẫn đến tuyên bố chung triển khai giải phóng 100 triệu thùng dầu dưới sự điều phối của IEA. Cách làm này giúp Pháp và các đồng minh tránh kịch bản từng nước riêng lẻ nhượng bộ hoặc đối đầu với Mỹ, vốn có thể khiến một số quốc gia bị cô lập chính trị lẫn kinh tế.
Chiến dịch gây sức ép của Trump: an dân Mỹ nhưng đẩy rủi ro cho phần còn lại
Không thể hiểu quyết định G7 xả kho dầu nếu bỏ qua chiến dịch gây sức ép có tính toán của chính quyền Trump. Giá diesel tại Mỹ tăng mạnh khi nguồn cung bị ảnh hưởng bởi xung đột với Iran, trong bối cảnh cuộc bầu cử giữa kỳ đang đến gần. Trump liên tục phát tín hiệu sẵn sàng cấm xuất khẩu diesel của Mỹ, một biện pháp được xem là có thể giúp giảm áp lực giá đối với cử tri Mỹ, nhưng đồng nghĩa với việc cắt sâu nguồn cung sang châu Âu – khu vực ngày càng phụ thuộc vào diesel Mỹ. Đáng chú ý, sau khi G7 đồng ý xả kho và thống nhất không áp đặt các hạn chế xuất khẩu năng lượng, Trump tuyên bố Mỹ sẽ không thực hiện lệnh cấm xuất khẩu và rằng kế hoạch này “chưa bao giờ được xem xét nghiêm túc”, dù trước đó ông nhiều lần nói đang cân nhắc và ủng hộ ý tưởng này. Câu chuyện cho thấy lời đe dọa đã hoàn thành vai trò đàm phán của nó, dù Nhà Trắng phủ nhận mức độ nghiêm trọng sau khi đạt được nhượng bộ.
Tác động lên giá nhiên liệu toàn cầu và đời sống người dân
Động thái G7 xả kho dầu không chỉ là trò chơi quyền lực giữa các thủ đô, mà trực tiếp liên quan đến đời sống hàng ngày của nông dân, tài xế xe tải và doanh nghiệp trên khắp thế giới. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent lập luận rằng những nhóm này “không nên là những người phải gánh chịu” sức ép khi giá nhiên liệu tăng cao, nhấn mạnh diesel là huyết mạch của ngành vận tải đường bộ và nông nghiệp. Khi giá nhiên liệu leo thang, chi phí vận chuyển và sản xuất tăng, kéo theo giá nhiều mặt hàng thiết yếu, kể cả thực phẩm. Tại khu vực đồng euro, giá năng lượng tăng vọt trong tháng 9 đã đẩy lạm phát lên mức cao nhất trong ba năm. Trong bối cảnh đó, việc giải phóng kho dự trữ khẩn cấp dầu diesel được kỳ vọng giúp hạ nhiệt giá nhiên liệu toàn cầu, củng cố khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng và phần nào bảo vệ hộ gia đình lẫn doanh nghiệp trước các cú sốc giá mới.
Liên minh năng lượng G7: giải pháp tạm thời nhưng không thể né lâu dài
Theo tuyên bố chung, G7 sẽ phối hợp giải phóng 100 triệu thùng dầu trong vòng 4 tháng, bắt đầu ngay lập tức, với một lượng lớn diesel được tung ra thị trường trong 20 ngày đầu. Pháp dự kiến tiếp tục tổ chức họp trực tuyến giữa các lãnh đạo G7 để theo dõi việc triển khai và điều chỉnh nếu cần. Các nước cũng cam kết không áp đặt biện pháp hạn chế xuất khẩu năng lượng trong nội khối, ít nhất là trong khuôn khổ thỏa thuận hiện tại. Tuy vậy, đây rõ ràng là giải pháp tạm thời: họ đang tiêu bớt lớp “đệm an toàn” là kho dự trữ khẩn cấp để mua thêm thời gian đối phó gián đoạn nguồn cung từ Iran và lệnh cấm xuất khẩu của các nhà sản xuất khác. Về dài hạn, nếu G7 tiếp tục vận hành trong thế bị động – chỉ xả kho mỗi khi khủng hoảng và mỗi khi bị sức ép Trump dầu hay bất kỳ lãnh đạo nào khác – thì sự mong manh của hệ thống năng lượng toàn cầu sẽ ngày càng rõ hơn. Điều liên minh này cần không chỉ là phản ứng khẩn, mà là một chiến lược năng lượng thống nhất, minh bạch và ít phụ thuộc hơn vào các cuộc mặc cả chính trị ngắn hạn.
