Bay kiểm tra hệ thống: Cột mốc chuyển pha từ xây dựng sang khai thác
Bay kiểm tra hệ thống tại sân bay Long Thành là chuỗi chuyến bay chuyên dụng dùng để hiệu chuẩn các thiết bị dẫn đường, đèn tín hiệu và quy trình điều hành bay trong điều kiện thực tế, nhằm xác nhận toàn bộ hạ tầng kỹ thuật đáp ứng chuẩn an toàn trước khi sân bay được phép khai thác thương mại. Ngày 12/10, Cục Hàng không Việt Nam cho biết đã chấp thuận kế hoạch bay kiểm tra, hiệu chuẩn định kỳ hệ thống dẫn đường và đèn tín hiệu hàng không tại Cảng hàng không quốc tế Long Thành. Hoạt động này tập trung vào hệ thống dẫn đường ILS/DME và hệ thống đèn tín hiệu đường cất hạ cánh 05R/23L, triển khai liên tục từ 00h ngày 11/10 đến 23h59 ngày 19/10. Đây không phải thủ tục hình thức, mà là “bài thi tốt nghiệp” của giai đoạn xây dựng, quyết định sân bay có đủ điều kiện bước sang vận hành hay phải tiếp tục chỉnh sửa.
Những bài test kỹ thuật nào đang quyết định số phận đường băng 05R/23L?
Trên đường cất hạ cánh 05R/23L, các chuyến bay kiểm tra đang liên tục cất hạ cánh để hiệu chuẩn hệ thống ILS/DME và đèn tín hiệu hàng không. ILS/DME giúp tàu bay xác định hướng tiếp cận và khoảng cách đến đường băng trong điều kiện thời tiết xấu, còn hệ thống đèn tín hiệu hỗ trợ phi công nhận biết đường cất hạ cánh, vị trí tiếp cận và các khu vực khai thác. Việc đưa các thiết bị này vào kiểm tra thực tế là cơ sở đánh giá độ chính xác, tính ổn định và khả năng đáp ứng yêu cầu khai thác trước khi sân bay tiếp nhận các chuyến bay thương mại. Nói cách khác, nếu ILS/DME lệch chuẩn hoặc đèn tín hiệu không đồng bộ, Long Thành không thể mở cửa cho các hãng hàng không dù phần xây dựng đã hoàn thành. Đây là phép thử trực diện cho chất lượng thi công và lắp đặt thiết bị.
Ai đang cầm lái giai đoạn kiểm tra hệ thống tại Long Thành?
Đằng sau mỗi chuyến bay kiểm tra là một “đội hình” kỹ thuật dày đặc. Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) và Cảng hàng không quốc tế Long Thành được giao chủ trì tổ chức bay kiểm tra, hiệu chuẩn đúng kế hoạch đã phê duyệt. Công ty TNHH Kỹ thuật Quản lý bay (ATTECH), Đài kiểm soát không lưu Long Thành và các đơn vị liên quan phối hợp chặt chẽ để bảo đảm tuyệt đối an toàn trong suốt quá trình thực hiện. Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam chịu trách nhiệm điều hành bay và phát hành thông báo hàng không (NOTAM), trong khi Cảng vụ Hàng không miền Nam giám sát việc tuân thủ quy định an ninh, an toàn. Việc ACV chủ động đề nghị kế hoạch bay kiểm tra cho thấy chủ đầu tư không chờ đến phút chót mới “chạy” thủ tục, mà chọn cách đưa hệ thống vào bài test sớm để kịp thời chỉnh lỗi nếu có.
Từ đại công trường đến sân bay khai thác thương mại: Lộ trình thử nghiệm dày đặc
Trong khi trên trời là bay kiểm tra hệ thống, dưới mặt đất Long Thành vẫn là đại công trường với nhịp thi công dồn dập: nhà ga hành khách, sân đỗ, giao thông nội cảng và các thiết bị kỹ thuật chuyên ngành đang chuyển từ xây dựng sang lắp đặt, kiểm tra, chạy thử và chuẩn bị quy trình vận hành. Giai đoạn 1 của sân bay được thiết kế với công suất 25 triệu hành khách và 1,2 triệu tấn hàng hóa mỗi năm. Theo chủ trương đầu tư, giai đoạn 1 phải hoàn thành và đưa vào khai thác trong năm 2026. Để bảo đảm đưa sân bay Long Thành vào khai thác thương mại vào tháng 12/2026, từ tháng 9 đến tháng 12 năm nay, sân bay triển khai 3 đợt thử nghiệm vận hành toàn diện. Từ tháng 12 năm nay, ACV sẽ đưa sân bay vào khai thác theo nguyên tắc tăng dần quy mô với 3 giai đoạn, bắt đầu chỉ từ 6–10% công suất thiết kế.
Vì sao những chuyến bay kiểm tra là “cửa ải” cuối cùng trước giờ G?
Những chuyến bay kiểm tra trong tháng 10 cho thấy sân bay Long Thành đã chuẩn bị cho giai đoạn đưa vào khai thác. Đây là bước tiền đề không thể bỏ qua trước khi mở cửa cho các hãng hàng không thương mại, vì kết quả kiểm tra là căn cứ để cơ quan quản lý quyết định cấp phép khai thác hay yêu cầu khắc phục, hiệu chỉnh. Từ nay đến thời điểm khai thác, các hệ thống kỹ thuật hàng không sẽ tiếp tục được kiểm tra, hiệu chuẩn; quy trình vận hành được thử nghiệm; nhân sự khai thác làm quen với thiết bị, vị trí làm việc và các tình huống vận hành thực tế. Điều này đồng nghĩa, Long Thành không chỉ phải hoàn thành công trình, mà còn phải “thi đỗ” hàng loạt bài test kỹ thuật, vận hành và an toàn. Nếu vượt qua cửa ải bay kiểm tra hệ thống một cách thuyết phục, sân bay Long Thành sẽ có cơ sở vững chắc để bước vào khai thác thương mại theo đúng lộ trình đã đặt ra.
