Mệnh lệnh tăng tốc: Sân bay Long Thành bước vào đường găng
Sân bay Long Thành là dự án hạ tầng Việt Nam trọng điểm quốc gia, được kỳ vọng trở thành cảng hàng không quốc tế hiện đại, trung tâm dịch vụ và logistics khu vực Đông Nam Á, với mục tiêu đưa vào khai thác cuối năm 2026, khiến tiến độ xây dựng 2026 trở thành thước đo năng lực thực thi chính sách và quản trị nhà thầu xây dựng trên một công trường quy mô chưa từng có. Vấn đề không còn là “có làm” mà là “có kịp” khi thời gian đến mốc vận hành không còn nhiều và mọi chậm trễ thêm sẽ trực tiếp phá vỡ cam kết chính trị và kỳ vọng của nhà đầu tư. Ngày 28/8, Văn phòng Chính phủ ban hành văn bản 8871 truyền đạt chỉ đạo của Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đối với dự án cảng hàng không quốc tế Long Thành. Đây là lệnh tăng tốc rõ ràng: ACV phải khẩn trương rà soát, cập nhật tiến độ từng hạng mục, gói thầu để bảo đảm đưa sân bay Long Thành vào vận hành trong năm 2026. Nói cách khác, dự án đã chính thức bước vào giai đoạn nước rút, và mọi mắt xích chậm chạp đều bị đặt dưới kính hiển vi trách nhiệm.
Các gói thầu lớn dưới áp lực: Vinaconex, Vietur, Coteccons phải chứng minh năng lực
Chính phủ không chỉ thúc chung chung, mà nhắm thẳng vào các gói thầu trên đường găng – nơi các nhà thầu xây dựng lớn phải thể hiện bản lĩnh. Gói thầu 4.8 về giao thông nội cảng và hạ tầng kỹ thuật, do liên danh 9 nhà thầu gồm Vinaconex và nhiều đơn vị khác thực hiện, có giá trị hơn 11.400 tỷ đồng và hiện mới đạt khoảng 65% khối lượng thi công. Đây là xương sống hạ tầng, nên mọi chậm trễ sẽ lây sang toàn bộ mặt bằng kỹ thuật. Gói thầu 5.10 – nhà ga hành khách – là lớn nhất giai đoạn 1 với giá trị khoảng 35.000 tỷ đồng, do liên danh Vietur gồm 10 thành viên, trong đó có Ricons và nhiều doanh nghiệp nội, đảm trách; đến cuối tháng 7 mới đạt hơn 67% khối lượng. Trong khi đó, gói 7.8 nhà ga hàng hóa số 1, do liên danh HANTA2 với Coteccons và đối tác triển khai, mới hoàn thành khoảng 36% dù đặt mục tiêu kết thúc vào 30/10. Một câu có thể trích dẫn ở thời điểm này là: "Theo cập nhật đến cuối tháng 7, gói 4.8 đạt gần 65%, gói 5.10 hơn 67%, còn gói 7.8 mới khoảng 36% khối lượng".
Rà soát hợp đồng và tháo gỡ nút thắt: quyền lực Nhà nước được kích hoạt
Điểm đáng chú ý trong mệnh lệnh lần này là sự chuyển dịch từ “nhắc nhở” sang “can thiệp quản trị”. Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc yêu cầu ACV chủ động rà soát, điều chỉnh và cập nhật tiến độ từng gói thầu, đồng thời phân tích rõ nguyên nhân, đưa ra giải pháp tháo gỡ khó khăn trong thẩm quyền. Bộ Xây dựng và Bộ Tài chính được giao kiểm tra, đánh giá đúng thực tế tiến độ toàn bộ dự án, đặc biệt các gói thuộc DATP3 và DATP4 có nguy cơ không hoàn thành trong năm nay, để kịp thời chỉ đạo chủ đầu tư và cơ quan chủ quản đẩy nhanh thực hiện. Ở khía cạnh tích cực, đây là tín hiệu Nhà nước không khoán trắng cho nhà thầu xây dựng, mà sẵn sàng dùng công cụ kiểm tra, điều chỉnh hợp đồng để xóa các nút thắt thể chế, vốn lâu nay là nguyên nhân tiềm ẩn của chậm tiến độ. Tuy nhiên, mặt trái là áp lực “làm cho kịp” có nguy cơ chuyển thành “làm cho xong”, nếu không đi kèm cơ chế kiểm soát chất lượng và minh bạch trách nhiệm.
Bài toán đồng bộ hạ tầng: Long Thành không thể thành “ốc đảo”
Sân bay Long Thành chỉ phát huy được ý nghĩa nếu kết nối hạ tầng xung quanh theo đúng nhịp tiến độ xây dựng 2026. Chỉ đạo mới yêu cầu các bộ, ngành phối hợp với TPHCM và Đồng Nai để thúc các dự án cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu, Bến Lức – Long Thành, TPHCM – Long Thành – Dầu Giây, vành đai 3, 4 TPHCM, nhằm đưa vào khai thác đồng bộ với cảng hàng không quốc tế Long Thành. Đây là cách đặt Long Thành trong tổng thể mạng lưới dự án hạ tầng Việt Nam, thay vì một công trình đơn lẻ. UBND Đồng Nai được yêu cầu khẩn trương bàn giao toàn bộ mặt bằng, xử lý dứt điểm vướng mắc, đặc biệt với hạng mục đường ống dẫn nhiên liệu vào sân bay Long Thành. Đồng thời, Bộ Công an tiếp tục nhiệm vụ bảo đảm an ninh, phòng chống tham nhũng, lãng phí trong thi công và vận hành dự án. Có thể trích dẫn thêm: "Quá trình thực hiện phải kiểm soát chặt chẽ chất lượng, kỹ thuật, an toàn, không hợp thức hóa sai phạm, phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực".
Đường găng không còn dư địa: rủi ro và thông điệp từ Long Thành
Khi mục tiêu vận hành trong năm 2026 được tái khẳng định và thời gian còn lại bị thẳng thắn thừa nhận là “không nhiều”, dự án sân bay Long Thành đã ở đúng nghĩa đường găng: mọi cú trượt tiến độ sẽ khó có phương án bù. Chỉ đạo yêu cầu các bên “tăng tốc thi công, tập trung xử lý vướng mắc phát sinh” để bảo đảm hoàn thành và đưa dự án vào khai thác trong năm 2026. Đó là mệnh lệnh chính trị, nhưng cũng là bài test năng lực quản lý hợp đồng, điều phối nhà thầu và kiểm soát chất lượng. Quan điểm hợp lý lúc này là: nếu chỉ chạy theo timeline, Long Thành có thể mở cửa đúng ngày nhưng mang theo rủi ro về chất lượng và vận hành; nếu dám đối diện và siết lại cả tiến độ lẫn chuẩn mực kỹ thuật, dự án sẽ trở thành biểu tượng mới của cách Việt Nam triển khai các dự án hạ tầng lớn. Sân bay Long Thành không chỉ là một nhà ga, mà là phép thử cho cả hệ sinh thái quản trị công, năng lực của nhà thầu xây dựng nội, và khả năng biến một tầm nhìn “Thành phố sân bay Long Thành” thành hiện thực có trách nhiệm.
