Xuất nhập khẩu biên giới tăng tốc: Từ “điểm thông quan” thành “cực tăng trưởng”
Xuất nhập khẩu biên giới là hoạt động giao thương hàng hóa và dịch vụ diễn ra qua các cửa khẩu sát ranh giới quốc gia, nơi hàng hóa được thông quan, kiểm soát và đánh thuế, đồng thời gắn với dòng người, phương tiện và các dịch vụ logistics hỗ trợ chuỗi cung ứng xuyên biên giới. Động lực tăng trưởng mới của thương mại khu vực đang hình thành rõ nét tại các cửa khẩu Lạng Sơn và cửa khẩu Móng Cái, khi lưu lượng hàng hóa, người và phương tiện tăng nhanh, kéo theo nguồn thu ngân sách và các hoạt động dịch vụ biên mậu. Xu hướng này không chỉ phản ánh sự phục hồi giao thương sau giai đoạn trầm lắng, mà còn cho thấy vai trò ngày càng lớn của kinh tế cửa khẩu trong bức tranh tăng trưởng vùng biên.
Cửa khẩu Móng Cái: Thu ngân sách tăng 68% và thông điệp về sức bật kinh tế cửa khẩu
Điểm sáng nổi bật nhất hiện nay là cửa khẩu Móng Cái, nơi số thu ngân sách nhà nước do đơn vị thực hiện đã tăng tới 68% so với cùng kỳ năm trước, đạt 2.755,96 tỷ đồng. Đây là con số không chỉ ấn tượng về mặt tài khóa, mà còn là chỉ dấu cho thấy tăng trưởng kinh tế cửa khẩu đang bước vào giai đoạn bứt phá rõ rệt. Theo báo cáo của Hải quan cửa khẩu quốc tế Móng Cái, cơ quan này đã tiếp nhận và làm thủ tục cho 2.013 doanh nghiệp với 190.952 tờ khai.
Hoạt động xuất nhập khẩu qua địa bàn đạt kim ngạch lớn, trong đó xuất khẩu và nhập khẩu đều duy trì nhịp độ ổn định. Đáng chú ý hơn, ngay tại cửa khẩu quốc tế Móng Cái, 71.815 tờ khai đã được giải quyết với tổng kim ngạch hàng hóa xuất nhập khẩu đạt mức đáng kể. Cùng với việc số lượng doanh nghiệp tham gia thủ tục tiếp tục gia tăng, xu hướng mở rộng thương mại khu vực qua Móng Cái đang rất rõ ràng. Cửa khẩu không còn là trạm thu phí đơn thuần, mà trở thành nền tảng hạ tầng kinh tế, nơi ngân sách, doanh nghiệp và chuỗi cung ứng gặp nhau và cùng hưởng lợi.
Người, xe, hàng cùng tăng: Lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp và cư dân biên giới
Tăng trưởng xuất nhập khẩu biên giới chỉ có ý nghĩa khi nó tạo ra lợi ích cụ thể cho doanh nghiệp và người dân. Tại cửa khẩu Móng Cái, lưu lượng phương tiện và hành khách xuất nhập cảnh đều tăng mạnh, với tổng số phương tiện vận tải đạt 185.145 lượt và lượng hành khách hơn 5,06 triệu lượt, trong đó khách du lịch trên 1,51 triệu lượt và cư dân biên giới hơn 3,54 triệu lượt. Đây là bằng chứng cho thấy kinh tế cửa khẩu không chỉ phục vụ doanh nghiệp logistics hay xuất nhập khẩu, mà còn nuôi sống một hệ sinh thái dịch vụ biên mậu gắn với du lịch, thương mại nhỏ lẻ và lao động qua lại hằng ngày.
Một bước đi mang tính “đổi luật chơi” là triển khai thí điểm thông quan hàng hóa vào cả thứ Bảy và Chủ nhật tại khu vực cầu Bắc Luân II. Mỗi ngày cuối tuần, hơn 200 phương tiện với khoảng trên 3.000 tấn hàng được làm thủ tục, giúp kéo dài thêm 30% thời gian thông quan trong tuần. Nhờ đó, doanh nghiệp chủ động hơn trong kế hoạch sản xuất, giảm chi phí lưu kho, lưu bãi và nâng cao hiệu quả xuất nhập khẩu. Nói cách khác, cải cách quản lý và điều tiết phương tiện đang chuyển thành “tiền tươi” trong tay doanh nghiệp, đồng thời tăng sức hấp dẫn của thương mại khu vực qua Móng Cái.
Cửa khẩu thông minh Móng Cái – Đông Hưng: Bước nhảy công nghệ cho thương mại khu vực
Cặp cửa khẩu quốc tế Móng Cái – Đông Hưng đang chứng kiến một thí nghiệm táo bạo: xây dựng mô hình cửa khẩu thông minh từ tháng 2/2026. Mục tiêu không chỉ là tăng tốc thông quan, mà còn tái định nghĩa cách thức quản lý xuất nhập khẩu biên giới. Hệ thống ứng dụng khoa học và công nghệ hiện đại cho luồng kiểm soát người tại cầu Bắc Luân I và luồng kiểm soát phương tiện, hàng hóa tại cầu Bắc Luân II. Điều này giúp việc lưu thông qua cửa khẩu biên giới thuận lợi hơn, đồng thời tạo công cụ quản lý hiện đại cho cơ quan chức năng.
Theo kế hoạch, ngay trong năm 2026, khu vực cầu Bắc Luân II sẽ thí điểm xe tự hành không người lái thông minh IGV trên nền tảng công nghệ 5G và hệ thống định vị hiện đại. Giải pháp này cho phép tổ chức vận chuyển hàng hóa xuyên biên giới liên tục 24/7, giảm phụ thuộc vào thời gian, nhân lực và điều kiện ngoại cảnh. Giai đoạn 2027–2030, mô hình cửa khẩu thông minh sẽ được nâng cấp với nhiều làn chuyên dụng, thậm chí tính đến phương án mono-rail (sky-rail) tùy lưu lượng hàng hóa. Nếu triển khai đúng lộ trình, Móng Cái có thể trở thành hình mẫu mới cho tăng trưởng kinh tế cửa khẩu trong thời đại logistics số.
Từ Lạng Sơn đến Móng Cái: Tái thiết vai trò kinh tế cửa khẩu trong chiến lược vùng biên
Bức tranh chung cho thấy các cửa khẩu Lạng Sơn duy trì nhịp độ xuất nhập khẩu cao, còn cửa khẩu Móng Cái bứt phá với tăng trưởng thu ngân sách và lưu lượng phương tiện, hành khách. Đó là hai mảnh ghép quan trọng trong mạng lưới xuất nhập khẩu biên giới, góp phần định hình lại thương mại khu vực theo hướng dịch chuyển mạnh hơn ra vùng biên. Khi kinh tế cửa khẩu được đầu tư vào hạ tầng, công nghệ và cải cách thủ tục, nó không chỉ tạo nguồn thu cho ngân sách, mà còn lan tỏa sang dịch vụ, du lịch, công nghiệp chế biến và logistics.
Tuy nhiên, đằng sau những con số ấn tượng là yêu cầu phải quản lý rủi ro: phụ thuộc quá lớn vào một vài cửa khẩu, khả năng tắc nghẽn nếu lưu lượng tăng vượt dự báo hoặc thay đổi chính sách từ đối tác. Câu hỏi đặt ra cho các nhà hoạch định chính sách là làm sao biến Lạng Sơn, Móng Cái thành những nút giao bền vững của chuỗi cung ứng khu vực, chứ không chỉ là “cổng thu phí” tạm thời. Câu trả lời nằm ở việc tiếp tục hiện đại hóa cửa khẩu, đa dạng hóa thị trường, và đặt người dân biên giới – những người trực tiếp sống nhờ kinh tế cửa khẩu – vào trung tâm của chiến lược tăng trưởng.
