Hiệp định thương mại Việt Mỹ: Không chỉ là một văn bản, mà là trụ cột chiến lược
Hiệp định thương mại đối ứng Việt Mỹ là khuôn khổ hợp tác kinh tế - thương mại được thiết kế để bảo đảm sự công bằng, cân bằng lợi ích trong trao đổi hàng hóa, dịch vụ và đầu tư giữa hai bên, đồng thời củng cố quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện thông qua các cam kết dài hạn về mở cửa thị trường, xử lý tranh chấp và phối hợp chính sách nhằm tạo lợi ích trực tiếp cho doanh nghiệp và người dân hai nước. Sáng 21/9 tại New York, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã tiếp Đại sứ Jamieson Greer, Trưởng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR), trong khuôn khổ chuyến tham dự Phiên thảo luận chung cấp cao Đại hội đồng Liên Hợp Quốc khóa 81 và các hoạt động song phương. Lời khẳng định Việt Nam coi Mỹ là một trong những đối tác có tầm quan trọng chiến lược hàng đầu cho thấy hiệp định này được đặt đúng vị trí: một trụ cột của quan hệ kinh tế Việt Nam Mỹ, chứ không phải một thỏa thuận kỹ thuật thuần túy. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư là trụ cột quan trọng nhất của quan hệ hai nước, vì nó đem lại lợi ích trực tiếp cho doanh nghiệp và người dân.
Đàm phán thương mại đối ứng tiến sát đích: Vì sao “rất gần kết quả cuối cùng” là tin tốt?
Điểm đáng chú ý nhất hiện nay là cả hai đoàn đàm phán đều thừa nhận đã đạt được nhiều tiến bộ và đang “đến rất gần kết quả cuối cùng” trong hiệp định thương mại đối ứng. Đây không chỉ là câu nói xã giao: nó phản ánh nỗ lực thực chất của Việt Nam trong thời gian qua khi tăng cường hợp tác thương mại, mua nhiều hơn hàng hóa từ Mỹ để hướng tới cân bằng trao đổi, tạo thêm đơn hàng và việc làm cho người lao động hai nước. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hoan nghênh việc hai bên đã đạt được kết quả rất tích cực để sớm ký kết hiệp định, qua đó thiết lập khuôn khổ ổn định, lâu dài cho hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư. Về phía Mỹ, Trưởng Đại diện Thương mại đánh giá cao sự quan tâm của lãnh đạo Việt Nam đối với cân bằng thương mại và khẳng định khi hiệp định được ký và thực thi, nó sẽ tiếp tục mở ra những cơ hội hợp tác mới giữa hai nước. Chính sự đồng thuận chính trị và kỹ thuật này khiến triển vọng hoàn tất đàm phán thương mại đối ứng trở thành một tín hiệu tích cực, tạo tâm lý an tâm cho doanh nghiệp đang chờ một khung pháp lý rõ ràng để lên kế hoạch dài hạn.
Những lĩnh vực hợp tác chủ chốt: Từ thương mại hàng hóa đến công nghệ và năng lượng
Các cuộc tiếp xúc dày đặc với đại diện hành pháp và lập pháp Mỹ cho thấy bức tranh hợp tác không chỉ bó hẹp trong thương mại hàng hóa. Chiều 21/9, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp Hạ nghị sĩ Gregory Meeks và một số nghị sĩ khác, tiếp đó ngày 23/9 ông làm việc với Thượng nghị sĩ Steve Daines, thành viên Ủy ban Đối ngoại Thượng viện Mỹ. Trong các cuộc trao đổi, kinh tế - thương mại được nhấn mạnh là trụ cột và động lực quan trọng của quan hệ hai nước, song đi cùng là yêu cầu tăng cường hợp tác về khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, năng lượng, quốc phòng - an ninh, khắc phục hậu quả chiến tranh và giao lưu nhân dân. Đáng chú ý, lãnh đạo Việt Nam đề nghị mở rộng hợp tác giữa bang Montana với các địa phương trong nước về nông nghiệp, năng lượng, công nghệ và khoáng sản quan trọng. Nếu hiệp định thương mại Việt Mỹ mới đủ linh hoạt để bao trùm các lĩnh vực này, nó sẽ trở thành “đường cao tốc” cho dòng vốn, công nghệ và sản phẩm hai chiều. Nông sản, năng lượng sạch, giải pháp công nghệ và chuỗi khoáng sản chiến lược có thể trở thành những mảng tăng trưởng mới, giúp doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu thay vì chỉ đóng vai trò gia công.
Cân bằng lợi ích và xử lý vấn đề tồn tại: Điều kiện để hiệp định bền vững
Dù tiến trình đàm phán thuận lợi, lãnh đạo Việt Nam không né tránh những điểm còn vướng. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị Mỹ có cách tiếp cận tổng thể với các vấn đề thương mại còn tồn tại, bao gồm cả điều tra theo Mục 301 Đạo luật Thương mại 1974, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu xử lý thỏa đáng các vấn đề này trên tinh thần khách quan, cân bằng lợi ích. Đây là quan điểm quan trọng: một hiệp định thương mại đối ứng chỉ bền vững nếu cả hai bên đều thấy lợi ích của mình được tôn trọng và được bảo vệ bằng cơ chế rõ ràng. Về phía Việt Nam, nỗ lực mua thêm hàng hóa Mỹ là bước đi “mang tính thiện chí” để giảm áp lực về mất cân bằng thương mại. Về phía Mỹ, việc các nghị sĩ và cơ quan thương mại tích cực tiếp xúc, khẳng định Việt Nam là đối tác quan trọng và còn nhiều dư địa hợp tác cho thấy nhận thức chính trị đang dịch chuyển sang hướng coi hợp tác thương mại là công cụ cùng phát triển, thay vì chỉ là nơi đặt ra yêu cầu và sức ép thuần túy. Một câu nói có thể trích dẫn ở đây là: “Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị sớm hoàn tất đàm phán Hiệp định thương mại đối ứng, công bằng và cân bằng, đồng thời xử lý thỏa đáng các vấn đề còn tồn tại trên tinh thần khách quan, cân bằng lợi ích”.
Tác động dài hạn: Lợi ích trực tiếp cho doanh nghiệp, người dân và cả những hồ sơ lịch sử
Nếu hiệp định thương mại đối ứng được ký kết như kỳ vọng, doanh nghiệp hai bên sẽ là những người cảm nhận rõ nhất lợi ích. Hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định sẽ trực tiếp đem lại lợi ích cho doanh nghiệp, người dân và đóng góp vào sự phát triển mỗi nước. Trong thực tế, một khuôn khổ ổn định giúp doanh nghiệp yên tâm mở rộng sản xuất, đầu tư dài hạn, đa dạng hóa chuỗi cung ứng, đồng thời tạo thêm việc làm chất lượng cho người lao động Việt Nam và Mỹ. Điều đáng chú ý là chủ trương hợp tác không giới hạn ở kinh tế thuần túy. Tại cuộc gặp với Hội đồng Kinh doanh Mỹ - ASEAN và các doanh nghiệp Mỹ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh Việt Nam hiện còn khoảng 175.000 hài cốt liệt sĩ chưa được tìm thấy và gần 300.000 mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin, đề nghị phía Mỹ chia sẻ tư liệu và ứng dụng công nghệ giải trình tự gen thế hệ mới để hỗ trợ công tác tìm kiếm. Hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27.7.1947 - 27.7.2027), việc khắc phục hậu quả chiến tranh song song với tăng cường hợp tác thương mại thể hiện một thông điệp rõ ràng: quan hệ Việt Nam - Mỹ được xây dựng trên nền tảng vừa thực chất về kinh tế, vừa nhân văn về lịch sử. Hiệp định thương mại Việt Mỹ sắp được hoàn tất vì thế không chỉ là chuyện thuế quan và dòng vốn, mà còn là biểu tượng về một giai đoạn hợp tác mới, cân bằng hơn, bình đẳng hơn và có ý nghĩa với đời sống cả hai dân tộc.
