Hiệp định thương mại Việt Mỹ: khung chơi mới cho doanh nghiệp hai bên
Hiệp định thương mại đối ứng Việt - Mỹ là thỏa thuận kinh tế nhằm thiết lập một khuôn khổ thương mại tự do, công bằng và cân bằng giữa hai nước, với mục tiêu giảm căng thẳng thương mại, mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường, bảo vệ lợi ích doanh nghiệp và người lao động, đồng thời tạo nền tảng ổn định lâu dài cho quan hệ kinh tế Việt Mỹ. Sáng 21-9 theo giờ địa phương tại New York, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã tiếp Đại sứ Jamieson Greer, Trưởng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR), trong khuôn khổ chuyến công tác tại Hoa Kỳ. Cả hai bên đều khẳng định đàm phán thương mại đối ứng đã “tiến rất gần kết quả cuối cùng”, cho thấy ý chí chính trị rõ ràng để sớm khép lại quá trình thương lượng kéo dài. Đây không chỉ là sự kiện ngoại giao, mà là bước ngoặt định hình lại quan hệ kinh tế Việt Mỹ trong thập kỷ tới.
Vì sao hiệp định sắp thành hình: áp lực cân bằng và lợi ích kinh tế song phương
Trọng tâm của đàm phán nằm ở bài toán cân bằng thương mại và bảo đảm tính “đối ứng” giữa hai nền kinh tế có trình độ phát triển rất khác nhau. Việt Nam nhiều năm qua chủ yếu xuất siêu sang Mỹ, nên việc đẩy mạnh mua hàng hóa từ phía Mỹ là tín hiệu cho thấy Hà Nội sẵn sàng chia sẻ lợi ích và giảm lo ngại của Washington. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư là một trong những trụ cột quan trọng nhất của quan hệ hai nước, mang lại lợi ích trực tiếp cho doanh nghiệp và người dân. Từ góc độ doanh nghiệp, cách tiếp cận này đáng hoan nghênh: nếu Mỹ cảm thấy quan hệ được “cân bằng hơn”, rủi ro bị áp dụng các biện pháp phòng vệ hay điều tra theo các đạo luật thương mại nước họ sẽ giảm đi, tạo môi trường dự báo được hơn cho hoạt động xuất khẩu của Việt Nam.
Cơ hội hợp tác mới: từ hàng hóa tới đầu tư và chuỗi cung ứng
Theo Trưởng Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer, khi được ký kết và triển khai, Hiệp định thương mại đối ứng, công bằng và cân bằng sẽ mở ra thêm các cơ hội hợp tác giữa hai nước. Điều này không nên chỉ hiểu là tăng khối lượng thương mại; quan trọng hơn là nâng cấp chất lượng hợp tác, từ gia công sang cùng phát triển sản phẩm, công nghệ và chuỗi cung ứng. Hiệp định thương mại Việt Mỹ nếu được thiết kế đủ linh hoạt, sẽ tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng phục vụ thị trường Mỹ, đồng thời thu hút nhà đầu tư Mỹ coi Việt Nam là điểm đến dài hạn thay vì lựa chọn ngắn hạn mang tính “né rủi ro” ở các nơi khác. Với người lao động, việc Việt Nam tăng cường mua hàng hóa từ Mỹ đồng thời tạo thêm đơn hàng và việc làm cho cả hai bên, chứ không phải cuộc chơi một chiều.
Những rủi ro doanh nghiệp cần tính trước: sức ép tiêu chuẩn và điều tra thương mại
Lợi ích là rõ, nhưng mặt trái của một hiệp định “công bằng và cân bằng” là tiêu chuẩn cao hơn và giám sát chặt chẽ hơn. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đề nghị Mỹ có cách tiếp cận tổng thể với các vấn đề thương mại còn tồn tại, trong đó có các vấn đề liên quan đến điều tra theo Mục 301 Đạo luật Thương mại 1974 của Mỹ. Đây là tín hiệu cho thấy một số rủi ro không biến mất sau khi ký hiệp định; chúng chỉ được đặt vào khuôn khổ xử lý rõ hơn. Doanh nghiệp Việt Nam phải chuẩn bị để đáp ứng yêu cầu về xuất xứ, lao động, môi trường và cạnh tranh, nếu không muốn cơ hội mới biến thành vụ kiện mới. Ngược lại, doanh nghiệp Mỹ xuất khẩu vào Việt Nam cũng sẽ đứng trước áp lực thích ứng với quy định, tiêu chuẩn nội địa và tâm lý tiêu dùng tại thị trường đang phát triển nhanh, nhưng không còn “dễ tính” như trước.
Từ thỏa thuận trên giấy tới lợi ích thực chất cho người dân và doanh nghiệp
Sau khi nghe báo cáo về diễn biến tích cực trong đàm phán và các vấn đề kinh tế, thương mại Mỹ quan tâm, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hoan nghênh kết quả đạt được, đồng thời kỳ vọng hai bên sớm ký kết hiệp định để tạo khuôn khổ ổn định, lâu dài cho quan hệ kinh tế, thương mại và đầu tư. Ký được hiệp định mới là bước đầu; để người dân cảm nhận rõ lợi ích, các bộ, ngành và doanh nghiệp phải chủ động chuyển hóa cam kết thành hành động: cải cách thủ tục, nâng năng lực cạnh tranh, tuân thủ chuẩn mực mới. Quan hệ kinh tế Việt Mỹ chỉ thực sự bền vững khi doanh nghiệp hai nước nhìn hiệp định như “luật chơi chung” có thể dựa vào để lập kế hoạch dài hạn, thay vì văn bản ngoại giao mang tính biểu tượng. Nếu làm được điều đó, thỏa thuận đối ứng sắp được ký có thể trở thành điểm tựa cho một giai đoạn tăng trưởng mới, thay vì chỉ là thêm một hiệp định trong danh sách.
