Đường sá xuống cấp: Vấn nạn không còn là cá biệt
Đường sá xuống cấp ở Việt Nam là tình trạng mặt đường và công trình giao thông bị bong tróc, nứt vỡ, sạt lở, ổ gà, ổ voi xuất hiện dày đặc, làm suy giảm an toàn giao thông, buộc người dân tự nghĩ cách phòng tránh tai nạn trong khi công tác bảo trì hạ tầng đường bộ không theo kịp thực tế phát triển đô thị và lưu lượng xe tăng nhanh. Đây không phải câu chuyện riêng lẻ của một tuyến đường, mà đang trở thành bức tranh chung đáng báo động. Thay vì được bảo vệ bởi hệ thống cảnh báo và sửa chữa khẩn cấp hiệu quả, người tham gia giao thông phải đánh cược tính mạng mỗi khi trời mưa lớn hay xe tải trọng lớn đi qua. Vấn đề đặt ra không chỉ là tiền và kỹ thuật, mà là cách chúng ta đối xử với hạ tầng đường bộ như một dịch vụ công thiết yếu.
ĐT270 Thái Nguyên: Tuyến đường kinh tế thành “bẫy” sinh mạng
Trên tuyến ĐT270 ở Thái Nguyên, đoạn từ nút giao Tố Hữu đến Quang Trung, mặt đường đã biến dạng thành một chuỗi ổ gà, ổ voi, bong tróc, nứt vỡ dày đặc. Có vị trí hư hỏng rộng tới 2–3m, sâu hàng chục centimet, ăn sát vào hành lang nhà dân. Trong điều kiện như vậy, các phương tiện – đặc biệt là xe máy – phải liên tục đánh lái tránh “bẫy” trên mặt đường, khiến mỗi lần tránh nhau trở thành một tình huống rủi ro cao. Không ngạc nhiên khi trước cửa nhà ông Nguyễn Quang Vinh, người dân nhiều lần phải đưa người bị ngã đi cấp cứu, có ngày xảy ra 2–3 vụ va chạm. Gần đây, một vụ tai nạn lúc 22h30 ngày 3/8 đã khiến hai người đi xe máy bị thương nặng và một người tử vong. Mặc dù tỉnh đã chấp thuận chủ trương đầu tư nâng cấp đoạn đường này với tổng mức đầu tư hơn 76 tỷ đồng và phấn đấu khởi công cuối năm 2026, câu hỏi nhức nhối là: bao nhiêu tai nạn nữa sẽ xảy ra trong quãng chờ đợi đó?
Cà Mau: Cầu treo xuống cấp và biển cảnh báo tự phát trên Vành đai 2
Ở Cà Mau, bức tranh đường sá xuống cấp còn rõ nét hơn khi vừa có cầu treo dân sinh Rạch Ráng xuất hiện dấu hiệu hư hỏng, vừa có tuyến Vành đai 2 phải dựa vào biển cảnh báo tự chế của người dân để đảm bảo an toàn giao thông. Tại cầu Rạch Ráng, kiểm tra cho thấy nhiều đoạn từ móng cầu đến trụ thứ nhất bị nứt, bong tróc lớp bê tông bảo vệ, một số chân trụ xói lở làm lộ kết cấu bê tông, đe dọa khả năng chịu lực, nhất là khi mưa bão hoặc lưu lượng phương tiện tăng cao. Chủ đầu tư mới xử lý phần bong tróc bề mặt, nhưng địa phương vẫn phải đề nghị cơ quan chuyên môn đánh giá toàn diện và đưa ra phương án gia cố, sửa chữa khẩn cấp. Trong khi đó, tuyến Vành đai 2 dài hơn 3km – tuyến tránh duy nhất cho xe tải lớn vào khu công nghiệp Khánh An và Khí – Điện – Đạm Cà Mau – sau mưa lại xuất hiện thêm nhiều ổ gà, ổ voi, biến thành những “cái bẫy” giao thông. Người dân phải tự cắm thân cây chuối, cành cây, biển báo nguy hiểm giữa đường và dùng bao cát lấp tạm hố sâu. Khi cộng đồng phải tự chế hệ thống cảnh báo, đó là bằng chứng cho thấy hạ tầng đường bộ đang bị bỏ rơi.
Đường Hồ Chí Minh qua Tuyên Quang: Chỉ sửa khi thiên tai đe dọa tính mạng?
Trên tuyến đường Hồ Chí Minh đoạn trùng QL2C qua xã Trung Sơn (Tuyên Quang), tình trạng sạt trượt, đá rơi từ mái ta luy dương xuống mặt đường đã hư hỏng kết cấu hạ tầng giao thông và có nguy cơ đe dọa trực tiếp tính mạng người đi đường. Chỉ đến lúc này, Cục Đường bộ mới ban hành Lệnh xây dựng công trình khẩn cấp để khắc phục hậu quả thiên tai, bảo đảm giao thông tại khu vực Km115+000. Công trình sẽ hót dọn đất đá sạt lở, cắt cơ, hạ tải cung trượt, làm rãnh thoát nước, gia cố kè rọ đá, sửa chữa mặt đường và bổ sung báo hiệu đường bộ nhằm tăng cường an toàn giao thông. Dự kiến kinh phí thực hiện hơn 9 tỷ đồng từ ngân sách sự nghiệp chi hoạt động kinh tế đường bộ, với thời gian triển khai trong năm 2026. Đây là một quyết định đúng hướng, nhưng cũng đặt ra câu hỏi: vì sao hệ thống giám sát và bảo trì không đủ chủ động để ngăn đường sá xuống cấp đến mức phải công bố khẩn cấp thiên tai?
Từ giải pháp tình thế đến yêu cầu xem lại cách quản lý hạ tầng đường bộ
Điểm chung đáng lo trong các câu chuyện ở Thái Nguyên, Cà Mau và Tuyên Quang là hạ tầng đường bộ chỉ được chú ý khi đã xuống cấp nghiêm trọng, khi tai nạn liên tiếp, khi người dân phải tự cắm biển cảnh báo hoặc khi nguy cơ thiên tai đe dọa tính mạng. Các biện pháp hiện nay phần lớn mang tính tạm thời: san gạt, dặm đá, lấp ổ gà bằng bao cát, trong khi xe tải trọng lớn vẫn lưu thông, mưa lớn vẫn xảy ra, và cấu trúc đường vẫn chưa được bảo vệ đúng chuẩn. Quan điểm coi đường sá xuống cấp là “chuyện bình thường” cần thay thế bằng nhận thức rằng mỗi mét đường là một phần của dịch vụ công cơ bản – nơi sự chậm trễ sửa chữa khẩn cấp chính là sự thờ ơ với an toàn giao thông. Khi người dân phải chuẩn bị bông băng sẵn tại nhà để đỡ nạn nhân, khi cây chuối trở thành “biển báo”, hệ thống quản lý đã thất bại ở chức năng cơ bản nhất. Muốn thay đổi, không thể chỉ chờ dự án lớn vài năm nữa mới khởi công; phải có một chế độ bảo trì định kỳ đủ nghiêm, quy trách nhiệm rõ ràng và coi phản ánh của người dân là tín hiệu sớm để hành động, không phải là tiếng kêu cứu muộn màng.
