Từ 134,34 triệu tấn hàng hóa đến tham vọng trung tâm logistics
Cảng Hải Phòng 2026 là cụm cảng biển cửa ngõ phía Bắc Việt Nam, nơi hệ thống cảng nước sâu, hạ tầng logistics và cải cách hải quan kết hợp để hình thành một trung tâm trung chuyển hàng hóa quy mô lớn, kết nối trực tiếp các tuyến vận tải quốc tế và đặt tham vọng cạnh tranh với những cảng biển hàng đầu trong khu vực. 8 tháng đầu năm, sản lượng hàng hóa biển qua các cảng Hải Phòng ước đạt 134,34 triệu tấn, vượt xa kịch bản 115 triệu tấn, tăng 11,74% so với cùng kỳ và đạt 56,2% kế hoạch cả năm. Đây không chỉ là một kỷ lục kỹ thuật mà là tín hiệu cho thấy hệ sinh thái logistics địa phương đã bước sang giai đoạn mới: từ "cửa ngõ miền Bắc" sang ứng viên trung tâm logistics khu vực. Vấn đề không còn là Hải Phòng có đủ hàng hay không, mà là thành phố có dám đi đến cùng trong cuộc đua với các cảng nước sâu Việt Nam khác và các siêu cảng trong khu vực.
Lạch Huyện: “con bài chiến lược” để so kè với Singapore, Port Klang
Động lực tăng trưởng sản lượng hàng hóa biển của Hải Phòng nằm rất rõ ở khu vực cảng nước sâu Lạch Huyện. Cụm cảng này đã liên tục đón tàu mẹ gần 18.000 TEU, khai thác trực tiếp các tuyến xuyên Thái Bình Dương và Đại Tây Dương mà không cần trung chuyển qua Singapore hay Hồng Kông. Với 6 bến đang khai thác, cùng các bến 7 đến 10 đang được đầu tư để tiếp nhận tàu siêu lớn và củng cố vị thế trung tâm logistics quốc tế, Lạch Huyện chính là “tấm vé vào bàn chơi lớn” khi đặt Hải Phòng lên bản đồ cạnh tranh với các hub khu vực. Nếu không có một cảng nước sâu Việt Nam đạt chuẩn, tàu mẹ sẽ dừng ngoài biên giới, và hàng hóa Việt phải phụ thuộc trung chuyển, mất lợi thế chi phí và thời gian. Câu chuyện của Lạch Huyện là lời khẳng định: muốn so kè với Singapore hay Port Klang, phải bắt đầu từ hạ tầng đủ tầm cho tàu mẹ cập cảng.
Hải quan khu vực III: biến thủ tục thành lợi thế cạnh tranh
Một cảng biển hiện đại sẽ mất điểm ngay nếu bị “tắc” ở khâu thủ tục. Hải Phòng có vẻ hiểu điều này hơn ai hết. Ngày 18/8/2026, UBND thành phố ban hành Quyết định 3299/QĐ-UBND về Chương trình địa phương Vươn ra thị trường quốc tế (Local Go Global) giai đoạn 2026-2030. Ngay sau đó, Chi cục Hải quan khu vực III ban hành Kế hoạch 8698/KH-HQKV3 ngày 4/9 để cụ thể hóa chương trình, với mục tiêu không chỉ thực hiện nhiệm vụ quản lý mà còn hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực hội nhập và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Khi kim ngạch xuất nhập khẩu đạt khoảng 65 tỷ USD và sản lượng hàng qua cảng lên tới 134,34 triệu tấn, áp lực về tốc độ thông quan, minh bạch, khả năng dự báo và chất lượng phục vụ trở nên cực kỳ lớn. Ở đây, hải quan được đặt vào vai trò “kiến tạo”: không chỉ kiểm soát biên giới mà phải làm cho dòng chảy thương mại thông suốt, minh bạch và chi phí hợp lý. Nếu giữ được cách tiếp cận này, Hải Phòng sẽ biến đường biên thủ tục từ điểm nghẽn thành lợi thế cạnh tranh.
Local Go Global và bài toán bền vững cho trung tâm logistics mới nổi
Chương trình Local Go Global không chỉ là khẩu hiệu hội nhập, mà là khung hành động dài hạn cho tới 2030 nhằm biến lợi thế cảng biển thành tăng trưởng thương mại thực chất. Chi cục Hải quan khu vực III tập trung cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số, phối hợp liên ngành và đối thoại với doanh nghiệp trong xuất khẩu, logistics và thương mại điện tử xuyên biên giới. Đáng chú ý, đơn vị đặt mục tiêu phối hợp cung cấp, cập nhật dữ liệu doanh nghiệp xuất khẩu, kết nối với nền tảng dữ liệu dùng chung của thành phố và hệ thống dữ liệu quốc gia Vietnam GoGlobal Platform. Nếu Hải Phòng chỉ dừng ở việc kéo tàu lớn, tăng sản lượng, thành phố sẽ khó vượt lên các đối thủ đã đi trước. Điểm khác biệt phải là một hệ thống dữ liệu, thủ tục và dịch vụ logistics đủ thông minh để giữ chân hãng tàu và tập đoàn đa quốc gia, qua đó kéo theo dòng vốn FDI và chuỗi giá trị mới.
Kết luận: Hải Phòng đã vào sân chơi lớn, nhưng cuộc đua còn dài
Việc cảng Hải Phòng 2026 vượt kịch bản với 134,34 triệu tấn hàng hóa, tăng 11,74% và đạt 56,2% kế hoạch năm, cho thấy thành phố đã thực sự bước vào sân chơi của các trung tâm logistics khu vực. Lạch Huyện chứng minh rằng một cảng nước sâu Việt Nam hoàn toàn có thể đón tàu mẹ và kết nối thẳng châu Âu, bờ Tây Hoa Kỳ. Nhưng lợi thế hạ tầng cần được “khóa chặt” bằng cải cách thể chế, đặc biệt là ở cửa ngõ hải quan. Chi cục Hải quan khu vực III, với vai trò đồng hành doanh nghiệp và chương trình Local Go Global, đang nắm một phần chìa khóa cho cuộc cạnh tranh này. Nếu Hải Phòng tiếp tục mở rộng hạ tầng bến 7–10, duy trì cải cách hải quan và xây dựng hệ sinh thái dịch vụ logistics chất lượng cao, thành phố có cơ hội thực sự nổi lên như một trung tâm logistics khu vực, chứ không chỉ là một cảng biển tăng sản lượng theo chu kỳ.
