Từ định nghĩa đến tham vọng: Hải Phòng logistics đang nhắm tới điều gì?
Hải Phòng logistics là quá trình tổ chức, vận hành và tối ưu hóa toàn bộ dòng chảy hàng hóa, dịch vụ và dữ liệu của thành phố Cảng, dựa trên hệ thống cảng biển nước sâu, mạng lưới giao thông đa phương thức và các trung tâm sản xuất để cung cấp dịch vụ logistics tích hợp cho cả miền Bắc và kết nối với chuỗi cung ứng khu vực.
Điểm mấu chốt không phải là khẩu hiệu “trung tâm logistics” mà là việc Hải Phòng đang biến ưu thế tự nhiên thành lợi thế cạnh tranh thực tế. Thành phố dẫn đầu FTA Index 2025 với 35,62 trên tổng số 40 điểm, là địa phương duy nhất đạt mức xếp hạng rất tốt, vượt xa mức điểm trung bình toàn quốc 21,66. Đây không chỉ là bảng điểm đẹp mà là bằng chứng cho năng lực hội nhập, sử dụng các hiệp định thương mại tự do để mở rộng thị trường.
Trong tám tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu Hải Phòng đạt 42,2 tỷ USD, tăng 14,6% so với cùng kỳ và hoàn thành 81,2% kế hoạch năm. Đằng sau những con số này là yêu cầu cấp bách: nếu logistics không tiếp tục nâng cấp, “động cơ xuất khẩu” sẽ bị nghẽn. Hải Phòng đang đứng trước vận hội lịch sử để trở thành một trung tâm logistics tầm cỡ quốc tế của khu vực và thế giới.
Cảng biển Hải Phòng: Bệ phóng nhưng không phải đích đến
Cảng biển Hải Phòng đang là bệ phóng mạnh nhất cho tham vọng trung tâm trung chuyển khu vực. Năm 2025, sản lượng hàng hóa qua hệ thống cảng đạt hơn 115 triệu tấn, trong đó container khoảng 8,35 triệu TEU, tăng 13% so với 2024. Theo quy hoạch chi tiết, đến 2030 cảng biển Hải Phòng được đặt mục tiêu đáp ứng lượng hàng hóa 175,4–215,5 triệu tấn, với container đạt 12,15–14,92 triệu TEU, chưa tính trung chuyển quốc tế.
Khu vực Lạch Huyện với các bến cảng nước sâu cho phép đón tàu trọng tải lớn tuyến thẳng châu Âu, châu Mỹ, đã trở thành tâm điểm thu hút đầu tư, giảm tải cho các cảng nội đô và tạo đà bứt phá cho xuất nhập khẩu vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ. Nói cách khác, cảng biển Hải Phòng không còn là “trạm trung chuyển nội địa” mà là cửa ngõ ngoại thương thực thụ của miền Bắc.
Tuy vậy, nếu chỉ tăng cầu bến, chiều dài cầu cảng hay sản lượng thông qua, Hải Phòng sẽ sớm chạm trần. Nhìn tới năm 2050, hệ thống cảng biển được định hướng tiếp tục tăng trưởng với tốc độ 5–5,3% mỗi năm về hàng hóa và 1,5–1,6% về hành khách. Nhưng cạnh tranh giữa các trung tâm logistics, như nhận định của lãnh đạo FIATA, sẽ ngày càng ít phụ thuộc vào quy mô hạ tầng đơn thuần. Cảng là nền tảng, song cuộc chơi quyết định nằm ở hệ sinh thái logistics phía sau.
Hệ sinh thái logistics tích hợp: Điều làm nên khác biệt
Điểm khiến Hải Phòng có cơ hội đi trước một bước là tầm nhìn về hệ sinh thái logistics tích hợp, chứ không dừng ở từng mảnh hạ tầng rời rạc. Một cán bộ doanh nghiệp logistics nhận định Hải Phòng giai đoạn tới không chỉ cần xây thêm hạ tầng mà quan trọng hơn là kết nối hạ tầng – doanh nghiệp – dữ liệu – dịch vụ thành một hệ sinh thái thống nhất. Đây là cách suy nghĩ phù hợp với mô hình trung tâm trung chuyển khu vực hiện đại.
Thành phố Cảng hiện là địa phương duy nhất miền Bắc hội tụ đủ năm loại hình vận tải huyết mạch: đường biển, đường sông, đường sắt, đường bộ và đường hàng không, sở hữu một hệ sinh thái hạ tầng giao thông và dịch vụ liên vận hoàn hảo. Nhưng “hệ sinh thái logistics” chỉ đúng nghĩa khi ba trụ cột nguồn cung, kho bãi thông minh và vận tải đa phương thức được liên kết chặt chẽ. Sự hiện diện của hạ tầng đồ sộ sẽ chỉ phát huy tối đa giá trị khi được vận hành qua cơ chế liên kết đồng bộ và thông minh giữa ba trụ cột này.
Khi nguồn cung từ các khu công nghiệp kết nối liền mạch với kho ngoại quan, kho lạnh, trung tâm phân phối thông minh tại Đình Vũ, Nam Đình Vũ, thời gian chờ hàng giảm rõ rệt, giúp doanh nghiệp tối ưu vòng quay vốn và năng suất. Trong bối cảnh các doanh nghiệp xuất nhập khẩu mong đợi dịch vụ trọn gói từ vận tải, khai báo hải quan đến quản lý chuỗi cung ứng, nhu cầu về các giải pháp logistics tích hợp tại Hải Phòng đang tăng nhanh. Thành phố cũng đặt mục tiêu tăng trưởng dịch vụ logistics 12–15%/năm giai đoạn 2025–2035, một mục tiêu chỉ khả thi khi hệ sinh thái này vận hành trơn tru.
FTA, xuất khẩu và vai trò trung tâm trung chuyển khu vực
Lợi thế cảng biển sẽ vô nghĩa nếu không gắn với sức sống xuất khẩu Hải Phòng. Thành phố hiện có hơn 3.200 doanh nghiệp trực tiếp xuất nhập khẩu và hơn 1.800 doanh nghiệp sản xuất hàng hóa hướng ra thị trường quốc tế. Năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 91,72 tỷ USD, trong đó xuất khẩu 50,14 tỷ USD, tăng 8,5% so với năm trước. Tám tháng 2026, xuất khẩu đạt 42,2 tỷ USD, nhập khẩu 31,1 tỷ USD, tăng lần lượt 14,6% và 18,56%. Những con số này cho thấy hệ sinh thái sản xuất – thương mại đang “đòi hỏi” một hệ thống logistics tương xứng.
Đứng đầu FTA Index 2025 không chỉ là danh hiệu. Nó phản ánh Hải Phòng biết tận dụng các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới để dịch chuyển chuỗi cung ứng, đa dạng hóa thị trường và sản phẩm, từ điện tử, linh kiện đến các mặt hàng chế biến sâu giá trị cao. Nhưng để duy trì đà tăng trưởng trong bối cảnh hội nhập sâu, bài toán không còn ở chuyện cắt giảm thuế quan, mà ở sự đồng bộ từ năng lực sản xuất tới việc khơi thông mạch máu logistics và hệ thống phân phối hàng hóa.
Chính vì vậy, tham vọng trung tâm trung chuyển khu vực là bước tiếp theo hợp lý. FIATA đánh giá Hải Phòng có lợi thế trở thành trung tâm trung chuyển khu vực nếu nâng cấp hạ tầng, số hóa và kết nối đồng bộ. Theo lãnh đạo FIATA, đầu tư hạ tầng là điều kiện cần, nhưng khả năng chống chịu chuỗi cung ứng phụ thuộc vào chia sẻ thông tin, hợp tác công tư và mức độ ứng dụng công cụ thương mại số theo chuẩn quốc tế. Nói cách khác, Hải Phòng không cần cạnh tranh bằng cách “thay thế” những trung tâm như Singapore, mà có thể xác lập vị trí riêng trong mạng lưới khu vực.
Diễn đàn logistics vùng và những lựa chọn chiến lược cho Hải Phòng
Tham vọng nào cũng cần không gian trao đổi chính sách và cam kết hành động. Ngày 21/9/2026, Diễn đàn Logistics Vùng lần VII với chủ đề “Kiến tạo không gian phát triển mới cho logistics Vùng đồng bằng sông Hồng” diễn ra tại Trung tâm Hội nghị – Biểu diễn Hải Phòng, do các cơ quan trung ương và thành phố phối hợp tổ chức, quy tụ hơn 600 đại biểu là lãnh đạo bộ, ngành, địa phương, chuyên gia, hiệp hội và doanh nghiệp logistics, sản xuất – xuất nhập khẩu trong và ngoài nước. Đây không phải sự kiện lễ nghi, mà là nơi định hình cách Hải Phòng đứng trong mạng lưới logistics mới.
Thông điệp quan trọng được nhấn mạnh: hạ tầng cứng là nền tảng, nhưng hệ thống dịch vụ, dữ liệu và kết nối tích hợp mới quyết định khả năng biến Hải Phòng thành cửa ngõ logistics có sức cạnh tranh khu vực và toàn cầu. Nâng cấp hạ tầng số, chia sẻ dữ liệu và chuẩn hóa dịch vụ trở thành điều kiện sống còn. Nếu Hải Phòng chọn con đường “đi tắt” bằng số hóa và liên kết vùng, thành phố có thể tránh bẫy đầu tư dàn trải mà vẫn nâng cấp được chất lượng dịch vụ.
Hướng nhìn dài hạn đến 2050 cho thấy cảng biển Hải Phòng sẽ tiếp tục tăng trưởng, nhưng cuộc chơi không dừng ở khối lượng hàng hóa. Hải Phòng logistics cần chuyển từ tư duy “phục vụ cảng” sang “dẫn dắt chuỗi cung ứng”, lấy hệ sinh thái logistics tích hợp làm trung tâm, và đặt mục tiêu tăng trưởng 12–15% dịch vụ logistics mỗi năm như một cam kết hành động cụ thể. Nếu làm được, vị thế trung tâm trung chuyển khu vực sẽ là hệ quả tự nhiên, chứ không chỉ là khẩu hiệu.
