Gói hỗ trợ 580 triệu USD: lớp vỏ phát triển, lõi là chiến lược răn đe
Gói hỗ trợ 580 triệu USD dành cho các quốc đảo Thái Bình Dương là một bước đi chiến lược của hợp tác quốc phòng Mỹ Australia, nhằm đồng thời tăng cường năng lực an ninh, củng cố khả năng răn đe và mở rộng ảnh hưởng địa chính trị trong bối cảnh cạnh tranh nước lớn ngày càng gay gắt ở khu vực. Tại Diễn đàn các đảo quốc Thái Bình Dương (PIF) ở Palau, Mỹ và Australia lần lượt công bố các khoản hỗ trợ mới tập trung vào an ninh, kinh tế, năng lượng và phòng chống tội phạm xuyên quốc gia. Đằng sau ngôn ngữ viện trợ và phát triển là ý đồ chiến lược rõ ràng: biến các quốc đảo thành mắt xích không thể thiếu trong chiến lược Thái Bình Dương rộng hơn, giảm không gian cho các đối thủ, đặc biệt là Trung Quốc, gia tăng ảnh hưởng và hiện diện an ninh tại vùng biển này.
Hợp tác quốc phòng Mỹ Australia: từ huấn luyện đến thế hệ vũ khí mới
Cuộc gặp ngày 2/9 giữa Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth và người đồng cấp Australia Richard Marles tại Washington cho thấy hợp tác quốc phòng Mỹ Australia đang bước vào giai đoạn tăng tốc. Theo Lầu Năm Góc, hai nước nhất trí đẩy nhanh các sáng kiến về thế bố trí lực lượng tại các căn cứ ở Australia, tăng cường hợp tác hậu cần liên quân và nâng cao khả năng tác chiến tương thích thông qua các cuộc tập trận chung. Quan trọng hơn, hai bên còn bàn về hợp tác phát triển năng lực chung đối với vũ khí dẫn đường và các năng lực thế hệ mới. Đây không chỉ là nâng cấp kỹ thuật thuần túy, mà là cách hai nước thiết kế lại liên minh quốc phòng Indo-Pacific: xây dựng khả năng răn đe trên nền tảng công nghệ cao, chia sẻ gánh nặng quân sự và đảm bảo mọi khối ghép trong liên minh hoạt động như một hệ thống thống nhất thay vì những trụ cột rời rạc.
Chiến lược Thái Bình Dương: cạnh tranh ảnh hưởng với Trung Quốc
Các tuyên bố công khai cho thấy lý do trực tiếp của việc siết chặt hợp tác là việc Trung Quốc tăng cường sức mạnh quân sự ở quy mô chưa từng thấy kể từ sau Thế chiến II. Ông Richard Marles nhấn mạnh: “Chúng ta cần bảo đảm xây dựng khả năng răn đe và duy trì cân bằng, qua đó bảo đảm hòa bình và ổn định cho khu vực nơi chúng ta sinh sống”. Nhưng răn đe quân sự chỉ là một nửa câu chuyện. Theo các chuyên gia, những cam kết tài chính mới phản ánh nỗ lực của Mỹ và Australia nhằm tăng cường hiện diện và quan hệ với các quốc đảo Thái Bình Dương trong bối cảnh Trung Quốc mở rộng ảnh hưởng thông qua viện trợ, dự án cơ sở hạ tầng và hợp tác an ninh. Nói cách khác, chiến lược Thái Bình Dương của Mỹ–Australia là cuộc cạnh tranh ảnh hưởng toàn diện: ai hỗ trợ tốt hơn, ai hiện diện bền bỉ hơn, người đó sẽ định hình trật tự khu vực trong nhiều thập kỷ tới.
AUKUS và thế bố trí lực lượng: kiến trúc mới của liên minh quốc phòng Indo-Pacific
Hợp tác quốc phòng Mỹ Australia không diễn ra trong khoảng trống mà nằm trong kiến trúc rộng hơn của liên minh quốc phòng Indo-Pacific, đặc biệt là thỏa thuận an ninh ba bên với Anh (AUKUS). Trong khuôn khổ này, nhân sự quốc phòng Mỹ đã hiện diện tại căn cứ hải quân HMAS Stirling ở Tây Australia; căn cứ này dự kiến từ năm 2027 sẽ tiếp nhận lực lượng tàu ngầm do Mỹ chỉ huy luân phiên. Đồng thời, các sáng kiến về thế bố trí lực lượng cho phép quân đội Mỹ huấn luyện và lưu trữ trang thiết bị tại Australia, bao gồm luân phiên triển khai máy bay và hỗ trợ hậu cần cho các tàu Mỹ. Trung Quốc chỉ trích AUKUS là thỏa thuận nguy hiểm và cảnh báo nguy cơ chạy đua vũ trang, nhưng từ góc nhìn Washington và Canberra, đây là cách họ ràng buộc lợi ích chiến lược, khiến bất kỳ thách thức nào với một nước đều trở thành vấn đề của cả mạng lưới liên minh.
Kết luận: khoản hỗ trợ tài chính chỉ là bước khởi đầu của cuộc chơi dài hơi
Việc Mỹ và Australia công bố gói hỗ trợ 580 triệu USD cho các quốc đảo Thái Bình Dương tại PIF không nên được nhìn nhận như một động thái viện trợ thông thường, mà là một phần của chiến lược dài hơi nhằm tái định hình cán cân quyền lực ở Thái Bình Dương. Từ tăng cường thế bố trí lực lượng, phát triển vũ khí thế hệ mới, đến mở rộng hợp tác trong AUKUS, tất cả đều hướng đến mục tiêu chung: tạo ra khả năng răn đe đủ lớn để giữ hòa bình theo cách có lợi cho họ. Về phía các quốc đảo, gói hỗ trợ mở ra cơ hội tăng năng lực an ninh và phát triển, nhưng cũng đặt họ trước bài toán cân bằng tinh tế giữa các cường quốc. Cuộc chơi liên minh quốc phòng Indo-Pacific vì thế sẽ không chỉ được định đoạt trên bản đồ quân sự, mà còn ở thái độ và lựa chọn của những quốc gia nhỏ nhưng có vị trí chiến lược giữa đại dương rộng lớn.
