Điểm cốt lõi: ban đại diện không được giữ tiền
Ban đại diện cha mẹ học sinh là nhóm đại diện phụ huynh phối hợp với nhà trường trong các hoạt động giáo dục, nhưng không được đứng ra thu, tiếp nhận hoặc quản lý tiền hỗ trợ cho hoạt động của mình. Từ ngày 15/11, quy định mới tại Thông tư 81/2026/TT-BGDĐT chính thức có hiệu lực và thay thế quy định trước đó.
Điều này đồng nghĩa ban đại diện không thể lập quỹ phụ huynh hay duy trì quỹ lớp, quỹ trường do ban trực tiếp thu và giữ tiền, kể cả khi khoản thu được gọi là hỗ trợ hoặc vận động tự nguyện. Tên gọi không làm thay đổi bản chất: nếu phụ huynh chuyển tiền vào một quỹ do ban đại diện quản lý, cách làm đó không phù hợp với quy định mới. Đây là ranh giới cần được nói rõ ngay từ đầu năm học, thay vì để mỗi lớp tự diễn giải chữ “tự nguyện” theo cách riêng.
Khoản nào bị cấm và giới hạn sử dụng hỗ trợ
Ban đại diện không được đặt ra khoản đóng góp bắt buộc, ấn định mức hỗ trợ bình quân hoặc tối thiểu, hay quy định thời hạn phải đóng. Ép buộc, gây áp lực hoặc yêu cầu phụ huynh góp thêm để bù phần kinh phí còn thiếu cũng bị nghiêm cấm. Vì vậy, một danh sách ghi mức đóng “thống nhất”, hạn nộp cụ thể hoặc phần thiếu cần chia đều là dấu hiệu phụ huynh nên hỏi lại.
Quy định còn giới hạn mục đích hỗ trợ: không dùng để cải tạo, sửa chữa hay mua thiết bị cho trường, lớp; trả thù lao, tiền công, tiền thưởng cho giáo viên; hoặc thay nhà trường thực hiện trách nhiệm của mình. Ban đại diện cũng không được nhân danh mình vận động tài trợ cho cơ sở giáo dục hoặc quản lý khoản tài trợ dành cho trường. Đây không phải thủ tục hình thức: các khoản chi thuộc trách nhiệm của nhà trường không nên được chuyển thành nghĩa vụ ngầm của phụ huynh.
Đóng góp tự nguyện: phụ huynh hỗ trợ thế nào?
Đóng góp tự nguyện vẫn có thể thực hiện, nhưng không bằng cách đưa tiền cho ban đại diện để lập quỹ. Phụ huynh có thể cung cấp trực tiếp hàng hóa, dịch vụ cần thiết, hoặc thanh toán thẳng cho tổ chức, cá nhân cung cấp hàng hóa, dịch vụ; nội dung hỗ trợ phải phù hợp với hoạt động đã xác định.
Trong thực tế, nếu lớp dự định tổ chức một hoạt động cần dịch vụ cụ thể, phụ huynh có thể tự thanh toán trực tiếp cho đơn vị cung cấp hoặc đóng góp đúng hàng hóa, dịch vụ cần thiết, thay vì chuyển tiền vào quỹ chung. Nếu hỗ trợ thực tế không đủ, ban đại diện phải điều chỉnh nội dung, quy mô hoặc cách tổ chức; không được yêu cầu cha mẹ học sinh góp thêm để lấp phần thiếu. Cách làm này giúp sự tự nguyện có ý nghĩa thực chất: phụ huynh biết mình đang hỗ trợ việc gì, và có quyền từ chối mà không bị quy thành thiếu trách nhiệm.
Phụ huynh nên hỏi gì khi được đề nghị đóng góp?
- Hỏi rõ khoản đề nghị là gì, phục vụ hoạt động nào và có thuộc trách nhiệm của nhà trường hay không.
- Kiểm tra hình thức hỗ trợ: tiền có được yêu cầu chuyển vào quỹ do ban đại diện thu, giữ hoặc quản lý không?
- Đề nghị làm rõ liệu có mức tối thiểu, thời hạn bắt buộc, chia đều theo đầu học sinh hoặc sức ép phải tham gia hay không.
- Nếu muốn hỗ trợ, ưu tiên cung cấp hàng hóa, dịch vụ cần thiết hoặc thanh toán trực tiếp cho đơn vị cung cấp.
Phụ huynh có thể đề nghị nhà trường hoặc ban đại diện giải thích bằng văn bản khi khoản thu chưa rõ mục đích, cách thực hiện hay tính tự nguyện. Một lời kêu gọi không trở thành tự nguyện chỉ vì được gắn nhãn đó; dấu hiệu quan trọng là có bị ấn định mức, hạn nộp, gây áp lực hoặc yêu cầu chuyển tiền cho ban đại diện hay không. Quy định mới đặt trách nhiệm điều chỉnh hoạt động lên ban đại diện khi nguồn hỗ trợ không đáp ứng nhu cầu, chứ không cho phép biến phần thiếu thành khoản thu bổ sung.
Kết luận, phụ huynh cần phân biệt rõ giữa hỗ trợ trực tiếp, tự nguyện và việc nộp tiền vào quỹ lớp hoặc quỹ trường do ban đại diện quản lý. Quy định có hiệu lực từ ngày 15/11 không cấm sự chung tay, nhưng cấm thu giữ tiền, áp đặt mức đóng và gây sức ép. Hỏi rõ mục đích, hình thức và quyền từ chối là cách thiết thực để bảo vệ tính tự nguyện.
