Từ Cát Linh – Hà Đông đến Metro số 2 TPHCM: câu chuyện không còn thuần kỹ thuật
Metro số 2 TPHCM đoạn Bến Thành – Tham Lương là dự án đường sắt đô thị dài khoảng 11,3 km với tổng mức đầu tư hơn 55.000 tỷ đồng, gồm 10 ga ngầm, một ga trên cao và một depot, được kỳ vọng trở thành trục giao thông khối lượng lớn kết nối trung tâm với cửa ngõ Tây Bắc thành phố. Việc một nhà thầu Trung Quốc từng tổng thầu tuyến Cát Linh – Hà Đông nay chính thức tham gia dự án này không chỉ là lựa chọn về công nghệ và kinh nghiệm, mà còn là phép thử về cách TPHCM kiểm soát chất lượng, tiến độ và rủi ro của các dự án đường sắt đô thị chiến lược. Câu hỏi không phải “có nên chọn CRSG hay không?”, mà là “TPHCM sẽ ràng buộc và giám sát họ khác Hà Nội như thế nào?”.
Vai trò của China Railway Sixth Group tại Metro số 2: không phải nhà thầu phụ ‘đứng ngoài cuộc’
Liên danh giữa China Railway Group Limited và THACO đã trúng thầu gói tổng thầu EPC Metro số 2 TPHCM, đoạn Bến Thành – Tham Lương, với giá trị khoảng 44.738 tỷ đồng. Ngày 04/10/2026, Sở Xây dựng TPHCM cấp giấy phép hoạt động xây dựng cho China Railway Sixth Group (CRSG) tham gia với vai trò nhà thầu phụ của CREC. Điểm quan trọng là phạm vi công việc của CRSG không hề nhỏ: thi công đoạn từ ga ST08 đến ST11 (trừ ga ST09 và tường vây ga ST10), phần hầm khoan từ ga ST07 đến ST10, các hạng mục đào hở, tường chắn, cầu cạn, khu depot, trạm biến áp và lắp đặt hệ thống đường ray. Với những hạng mục mang tính “xương sống” về kết cấu và kỹ thuật, CRSG sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn vận hành lâu dài chứ không chỉ là đối tác phụ xử lý việc lặt vặt.
Bản lý lịch ‘khủng’ của CRSG: kinh nghiệm cao tốc 350 km/giờ và mạng lưới metro khắp Trung Quốc
Theo hồ sơ doanh nghiệp, China Railway Sixth Group là công ty con thuộc sở hữu toàn bộ của China Railway Group Limited, có trụ sở tại Bắc Kinh, vốn đăng ký 2,2 tỷ nhân dân tệ, với hơn 13.000 nhân viên và hàng nghìn kỹ sư trình độ trung cấp, cao cấp. CRSG tham gia xây dựng hơn 20 tuyến đường sắt lớn như Bắc Kinh – Quảng Châu, Bắc Kinh – Thượng Hải, cùng nhiều đầu mối giao thông tại Bắc Kinh, Thiên Tân, Thạch Gia Trang, Thái Nguyên. Đáng chú ý, họ từng tham gia tuyến đường sắt liên tỉnh Bắc Kinh – Thiên Tân, tuyến cao tốc đầu tiên của Trung Quốc có tốc độ thiết kế 350 km/giờ, và tuyến cao tốc Bắc Kinh – Trương Gia Khẩu, được gọi là "tuyến đường sắt cao tốc đẹp nhất dẫn vào Bắc Kinh". Trong lĩnh vực đường sắt đô thị, CRSG đã có mặt tại các dự án metro ở Bắc Kinh, Quảng Châu, Thâm Quyến, Thành Đô, Thiên Tân, Thạch Gia Trang.
Bài học Cát Linh – Hà Đông: năng lực kỹ thuật cao nhưng cái giá của chậm trễ và tranh cãi
Tại Việt Nam, CRSG được biết đến rộng rãi với vai trò tổng thầu EPC tuyến đường sắt đô thị Cát Linh – Hà Đông tại Hà Nội. Về mặt kỹ thuật, tuyến này đã vận hành, đóng góp cho mạng lưới giao thông công cộng; nhưng về quản trị dự án, nó vẫn là ví dụ điển hình về chậm tiến độ, điều chỉnh vốn và tranh cãi chất lượng trong mắt dư luận. Khi một nhà thầu từng gây nhiều tranh luận bước tiếp vào Metro số 2 TPHCM, sự hoài nghi của người dân là điều dễ hiểu. Cần nhìn nhận rằng năng lực thi công cầu, hầm, đường ray của CRSG là có thật, song nếu TPHCM không đặt ra các tiêu chuẩn nghiêm ngặt hơn về tiến độ, an toàn và minh bạch hợp đồng so với dự án Cát Linh – Hà Đông, rủi ro tái diễn những vấn đề cũ là hoàn toàn hiện hữu.
Cơ hội cho Metro số 2 TPHCM nếu biết ‘dùng’ nhà thầu Trung Quốc đúng cách
Metro số 2 TPHCM có tổng mức đầu tư 55.179 tỷ đồng và tốc độ thiết kế tối đa 110 km/giờ, nghĩa là dư địa sai lầm gần như bằng không. Thành phố đang hợp tác với một nhà thầu Trung Quốc có kinh nghiệm lớn trong đường sắt cao tốc và đường sắt đô thị, đồng thời sở hữu hệ thống thiết bị đào hầm, lắp ray, dựng cầu hiện đại. Nếu khai thác đúng thế mạnh của CRSG, Metro số 2 có thể hưởng lợi từ kinh nghiệm hàng trăm công trình cầu – hầm – ray mà họ đã thực hiện, thay vì tự lặp lại đường cong học hỏi tốn kém. Điều kiện cần là khung hợp đồng ràng buộc chặt chẽ về tiến độ và chất lượng; điều kiện đủ là năng lực giám sát độc lập, minh bạch của phía Việt Nam. Khi đó, Metro số 2 TPHCM có thể trở thành ví dụ tích cực về việc hợp tác với nhà thầu nước ngoài: chọn họ không phải vì rẻ, mà vì kiểm soát được họ để đạt kết quả xứng đáng với quy mô hơn 55.000 tỷ đồng.
