Từ nghiên cứu đến thị trường cần hơn một khoản hỗ trợ
Hỗ trợ doanh nghiệp khoa học là tập hợp chính sách, hạ tầng và kết nối giúp tổ chức nghiên cứu phát triển, ứng dụng rồi đưa công nghệ thành sản phẩm đáp ứng nhu cầu thị trường. Hà Nội đang mở rộng cách tiếp cận này bằng Quyết định 148/2026/QĐ-UBND, do UBND thành phố ban hành ngày 19/10/2026, quy định hỗ trợ hạ tầng và các tổ chức hoạt động trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Quyết định có hiệu lực từ ngày 29/10/2026, triển khai Nghị quyết 25/2026/NQ-HĐND. Điểm đáng chú ý không chỉ là mức hỗ trợ đầu tư, mà là ý định nối các khâu vốn thường bị tách rời: nghiên cứu, hoàn thiện công nghệ, thử nghiệm và tiếp cận thị trường. Nếu chỉ cấp kinh phí mà thiếu đường đi đến khách hàng, sáng chế vẫn có thể nằm trong phòng thí nghiệm.
Nhu cầu hoàn thiện chính sách có cơ sở thực tế: Hà Nội có 228 doanh nghiệp khoa học và công nghệ tính đến ngày 14/10/2026, dẫn đầu cả nước. Tại hội thảo ngày 22/10/2026, bà Lê Thu Hiền, Trưởng phòng Chiến lược và Chính sách thuộc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội, ghi nhận sự tham gia đáng kể của doanh nghiệp trẻ vào nghiên cứu, ứng dụng và thương mại hóa kết quả khoa học. Con số này cho thấy Thủ đô đã có lực lượng để xây dựng chính sách quanh doanh nghiệp; thách thức tiếp theo là giúp họ biến năng lực kỹ thuật thành doanh thu và sản phẩm có người dùng.
Hạ tầng được hỗ trợ, nhưng mức hưởng tùy loại hình
Hà Nội dự kiến hỗ trợ chi phí đầu tư mới hoặc nâng cấp hạ tầng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, với mức 100% cho các tổ chức hoạt động trong lĩnh vực này thuộc thành phố. Hạ tầng do thành phố đầu tư mới còn được hỗ trợ toàn bộ chi phí vận hành trong ba năm đầu. Đây là tín hiệu mạnh: thiết bị và cơ sở nghiên cứu không nên trở thành gánh nặng khiến một dự án tốt dừng trước khi thử nghiệm. Tuy nhiên, mức hỗ trợ không đồng đều. Phòng thí nghiệm thuộc trường đại học tư thục, tổ chức khoa học và công nghệ ngoài công lập và doanh nghiệp tư nhân được hỗ trợ tối đa 30% chi phí đầu tư mới hoặc nâng cấp; phòng thí nghiệm mới cũng có thể nhận mức hỗ trợ vận hành tối đa 30% trong ba năm đầu.
Chính sách còn hỗ trợ một phần chi phí kiểm định, hiệu chuẩn thiết bị và hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn, quản lý chất lượng. Các tổ chức triển khai theo hình thức xã hội hóa được miễn phí sử dụng vị trí đặt thiết bị, cáp viễn thông trên hạ tầng đô thị thông minh của thành phố trong hai năm. Những khoản này có ý nghĩa vì năng lực kiểm chứng và tuân thủ tiêu chuẩn thường quyết định công nghệ có thể bước ra khỏi giai đoạn thử nghiệm hay không. Dù vậy, tỷ lệ hỗ trợ khác nhau giữa khu vực công và tư đặt ra yêu cầu minh bạch về tiêu chí xét duyệt, để doanh nghiệp biết rõ mình cần đáp ứng điều kiện nào và có thể lập kế hoạch vốn đối ứng.
Kết nối hệ sinh thái là phần còn thiếu của thương mại hóa
Một công nghệ tốt không tự tìm được nhà đầu tư, đối tác sản xuất hay khách hàng. Vì vậy, thành phố đặt việc kết nối doanh nghiệp và cơ quan nhà nước với chuyên gia, nhà khoa học, nhà đầu tư, tổ chức tài chính, quỹ đầu tư, viện nghiên cứu và trường đại học trong nước, quốc tế vào cùng gói hỗ trợ. Sở Khoa học và Công nghệ cũng tư vấn thủ tục để doanh nghiệp được công nhận là doanh nghiệp khoa học và công nghệ, doanh nghiệp công nghệ cao, trung tâm đổi mới sáng tạo hoặc cơ sở ươm tạo. Đây là hướng đi đúng: hỗ trợ doanh nghiệp không nên dừng ở giấy chứng nhận hay thiết bị, mà cần tạo quan hệ giúp họ kiểm chứng nhu cầu, hoàn thiện sản phẩm và tiếp cận nguồn lực.
Các tổ chức, doanh nghiệp còn được hỗ trợ gian hàng trưng bày sản phẩm tại sự kiện khoa học, công nghệ của thành phố và tham gia khóa đào tạo về quản trị, thương mại hóa công nghệ, chuyển đổi số. Doanh nghiệp khoa học và công nghệ, công nghệ cao, công nghệ số được hỗ trợ toàn bộ chi phí gian hàng tại hội chợ, triển lãm công nghệ quốc tế thuộc chương trình xúc tiến của thành phố. Hà Nội có hơn 1.000 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và khoảng 10.996 doanh nghiệp công nghệ số, nên mạng lưới kết nối có thể tạo giá trị vượt ra ngoài từng dự án. Nhưng hiệu quả sẽ phụ thuộc vào việc các cuộc gặp và khóa đào tạo có dẫn đến hợp đồng, thử nghiệm thực tế và khách hàng hay không.
Thước đo cuối cùng phải là công nghệ được làm chủ
Các chính sách mới hướng đến hỗ trợ doanh nghiệp xuyên suốt từ nghiên cứu, phát triển, ứng dụng đến thương mại hóa công nghệ. Định hướng này phù hợp với yêu cầu tạo môi trường kinh doanh thuận lợi và thúc đẩy doanh nghiệp phát triển dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được nêu trong Nghị quyết 41-NQ/TW. Hà Nội cũng đang xây dựng hệ thống công cụ cho nhiều giai đoạn, gồm hoàn thiện công nghệ, thử nghiệm, bảo hộ sở hữu trí tuệ, mở rộng thị trường và huy động nguồn lực. Quan điểm lấy doanh nghiệp làm trung tâm thụ hưởng chỉ có ý nghĩa khi thủ tục tiếp cận rõ ràng và hỗ trợ đến đúng lúc doanh nghiệp cần thử nghiệm hoặc đưa sản phẩm ra thị trường.
Theo kế hoạch triển khai, Sở Khoa học và Công nghệ cùng Quỹ Phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thành phố Hà Nội sẽ tiếp nhận hồ sơ, thẩm định và ký hợp đồng hỗ trợ; Sở cũng hướng dẫn doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học tiếp cận chính sách. Đây là bước cần thiết, nhưng kết quả không nên chỉ được đo bằng số hồ sơ hay tỷ lệ giải ngân. Thước đo thuyết phục hơn là công nghệ được áp dụng, sản phẩm tìm được thị trường và doanh nghiệp thực sự làm chủ năng lực nghiên cứu, phát triển. Hà Nội đã mở thêm cửa cho đổi mới sáng tạo; giờ đây, chất lượng thực thi sẽ quyết định cánh cửa ấy có đưa sáng chế đến với người dùng hay không.
