Lâm Đồng bùng nổ vốn đăng ký, nhưng nút thắt thực thi ngày càng rõ
Dự án Lâm Đồng là cụm khái niệm chỉ chuỗi kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội dựa trên các khoản vốn đầu tư tỷ USD, từ công nghiệp, năng lượng đến thương mại – dịch vụ, nhưng lại tồn đọng dự án kéo dài do nhiều điểm nghẽn về quy hoạch, thủ tục và năng lực thực thi tại địa phương. Trong 8 tháng đầu năm, Lâm Đồng thu hút hàng chục dự án cấp mới với tổng vốn đăng ký hàng trăm nghìn tỷ đồng, cùng gần 100 dự án nếu tính cả mở rộng và điều chỉnh, cho thấy sức hút của một địa phương vừa mở rộng không gian phát triển sau hợp nhất. Tuy nhiên, bức tranh thực tế không chỉ là những lễ ký kết và con số đẹp. Các cuộc làm việc giữa lãnh đạo tỉnh và nhà đầu tư liên tục phải bàn về những dự án đang gặp khó khăn, yêu cầu rà soát, tham mưu hướng xử lý và tháo gỡ vướng mắc trong quá trình triển khai.
Chuỗi 10 dự án xanh gần 55.000 tỷ đồng: tham vọng lớn, rủi ro tắc nghẽn cũng lớn
Buổi làm việc chiều 8/6 giữa UBND tỉnh Lâm Đồng và Tập đoàn Thái Bình Dương cho thấy tham vọng mới: một chuỗi 10 dự án xanh với tổng vốn đầu tư gần 55.000 tỷ đồng. Đây không chỉ là một gói đầu tư, mà là cách tỉnh định hình chiến lược phát triển dựa trên năng lượng tái tạo, cảng biển, logistics và công nghiệp phụ trợ. Hai dự án trong chuỗi đã vận hành – Cảng Quốc tế Vĩnh Tân và Nhà máy điện gió Thái Hòa – là bằng chứng rằng nếu giải quyết được điểm nghẽn, dự án có thể đi vào đời sống kinh tế. Nhà đầu tư tính toán chuỗi dự án này có thể đóng góp bình quân khoảng 1.300 tỷ đồng mỗi năm cho ngân sách và tạo việc làm ổn định cho khoảng 2.500 lao động địa phương. Vấn đề là: liệu hệ thống quy hoạch và quản trị hiện tại của Lâm Đồng có đủ sức hấp thụ và chuyển hóa tham vọng thành dự án hoàn thành, thay vì thêm vào danh sách tồn đọng?
Từ nhà máy điện phân nhôm đến vùng dự án chậm tiến độ: hai mặt của sức hút đầu tư
Nhà máy Điện phân nhôm Đắk Nông tại Khu công nghiệp Nhân Cơ chính thức vận hành cuối tháng 7, đưa những sản phẩm nhôm thỏi đầu tiên của Việt Nam ra thị trường. Theo đánh giá, với công suất khoảng 450.000 tấn nhôm kim loại mỗi năm, dự án có thể tạo giá trị sản xuất hằng năm tương đương hàng chục nghìn tỷ đồng, sử dụng trên 1.000 lao động trực tiếp và tạo thêm 3.500 – 4.000 việc làm gián tiếp trong các lĩnh vực cung ứng nguyên liệu, năng lượng, logistics, cơ khí, dịch vụ kỹ thuật. Đây là minh chứng rằng vốn lớn, nếu gắn với quy hoạch rõ ràng, hạ tầng có sẵn và quyết tâm chính trị, sẽ biến thành công ăn việc làm và động lực phát triển. Ngược lại, ở những vùng dự án thương mại – dịch vụ chậm triển khai, người dân sống trong trạng thái chờ đợi kéo dài, bị treo quyền chuyển đổi sinh kế và sử dụng đất. Những vùng chật vật đó là mặt tối của sức hút đầu tư khi quy hoạch không đi cùng thực thi.
Sau sáp nhập thành tỉnh rộng nhất, Lâm Đồng phải chọn mô hình phát triển hay mô hình trì hoãn
Sau sáp nhập, Lâm Đồng trở thành tỉnh rộng nhất cả nước với diện tích hơn 24.000 km2, mở ra không gian quy hoạch mới nhưng cũng kéo theo độ phức tạp quản trị vượt trội. Dòng vốn đầu tư tỷ USD tìm đến là hệ quả dễ hiểu, song diện tích lớn đồng nghĩa với nhiều vùng đất quy hoạch chồng lấn, nhiều nhóm lợi ích và không ít dự án tiềm ẩn nguy cơ "treo". Lãnh đạo tỉnh nhấn mạnh tinh thần đồng hành với doanh nghiệp, yêu cầu các cơ quan chuyên môn khẩn trương rà soát, tổng hợp và tham mưu hướng xử lý cho những dự án đang gặp khó khăn. Nếu các chỉ đạo này chỉ dừng ở văn bản, Lâm Đồng sẽ lặp lại vòng luẩn quẩn: công bố danh mục hoành tráng, nhưng dự án tồn đọng càng phình ra. Ngược lại, nếu tỉnh coi việc tháo gỡ từng điểm nghẽn là nhiệm vụ trung tâm – từ quy hoạch, thủ tục đến trách nhiệm từng cán bộ – diện tích rộng sẽ trở thành lợi thế, không phải cái cớ trì hoãn.
Gỡ tồn đọng dự án: phải đo bằng công trình hoàn thành, không bằng lễ ký kết
Khi một tập đoàn khẳng định sẽ tập trung mọi nguồn lực để triển khai các dự án theo đúng quy định pháp luật, bảo đảm chất lượng, tiến độ và định hướng quy hoạch đã được phê duyệt, trách nhiệm không chỉ thuộc về nhà đầu tư. Chủ tịch UBND tỉnh đã yêu cầu tập trung nguồn lực hoàn thiện các dự án đã và đang triển khai, nhất là những dự án cần đưa vào quy hoạch giai đoạn 2026 – 2030. Đây là bước đúng, nhưng phải được đo bằng số dự án thoát khỏi tình trạng tồn đọng, không phải số cuộc họp. Lâm Đồng cần chuyển trọng tâm từ việc tiếp nhận thêm đề xuất dự án mới sang việc giải phóng hàng loạt "nút thắt" thủ tục, nâng cao năng lực thẩm định, tăng kỷ luật thực thi ở cấp cơ sở. Chỉ khi người dân ở vùng dự án không còn chật vật vì những quy hoạch treo, và các nhà máy, cảng, khu dịch vụ vận hành thật sự, địa phương mới có thể nói mình "khẳng định vị thế từ những dự án tỷ đô" mà không bị nghi ngờ.
