Đường ven biển Lâm Đồng: Dự án lớn nhưng tiến độ gây thất vọng
Dự án đường ven biển Lâm Đồng, gồm tuyến ĐT719B đoạn Phan Thiết - Kê Gà và Hòn Lan - Tân Hải, là các dự án hạ tầng giao thông ven biển quy mô lớn được kỳ vọng tạo cú hích phát triển kinh tế – xã hội cho khu vực phía đông tỉnh, nhưng nhiều năm qua liên tục lỗi hẹn tiến độ, thi công dở dang, mặt bằng bàn giao chắp vá, buộc lãnh đạo tỉnh phải thường xuyên xuống hiện trường kiểm tra và đốc thúc để cứu nguy những kế hoạch đang chậm như “rùa bò”. Sáng 12/9, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng Nguyễn Minh cùng đoàn công tác tiếp tục kiểm tra thực tế, đánh giá tiến độ thi công và giải ngân vốn đối với hai dự án trục đường ven biển này. Việc một lãnh đạo cấp tỉnh phải liên tục xuất hiện trên công trường là tín hiệu rõ ràng: vấn đề không nằm ở quy mô nhỏ lẻ, mà ở năng lực triển khai và điều phối tổng thể.
Dự án Phan Thiết - Kê Gà: Mỏ titan và mặt bằng kéo lùi tiến độ
Dự án Phan Thiết Kê Gà dài 25,61km với tổng mức đầu tư hơn 1.274 tỉ đồng, thời gian thực hiện đã bị điều chỉnh đến hết năm 2027. Trong khi đoạn từ Quốc lộ 1 đến cầu Suối Nhum dài khoảng 17,8km đã hoàn thành và đưa vào khai thác, toàn dự án mới chỉ đạt khoảng 70% khối lượng hợp đồng, mặt bằng bàn giao 21,73/25,61km (84,8%). Lý do chính lại nằm ở bài toán quen thuộc: chồng lấn với mỏ titan của Công ty Tân Quang Cường. Phạm vi đường đi qua mỏ dài gần 4km, tỉnh mới quyết định đóng cửa một phần mỏ trong phạm vi dự án, dài gần 2km, phần còn lại doanh nghiệp dự kiến đến đầu năm 2027 mới hoàn thổ và đóng cửa mỏ. Có nghĩa là tiến độ xây dựng chậm không chỉ vì thi công, mà bị “giữ chân” bởi một bài toán khai thác khoáng sản chưa được xử lý dứt điểm suốt nhiều năm.
Không kém phần phức tạp là câu chuyện bồi thường, giải phóng mặt bằng: 320/335 hồ sơ đã được phê duyệt, 314 hồ sơ đã chi trả (93,7%), nhưng chỉ cần một hộ dân như bà N.T.H. tại nút vòng xoay giữa ĐT719B và ĐT719 chưa nhận tiền, chưa bàn giao nhà, cả nút giao chiến lược bị treo. UBND xã phải mời nhận tiền đến lần thứ ba rồi lên kế hoạch cưỡng chế. Đây là ví dụ điển hình cho thấy khi cơ chế thỏa thuận không đủ linh hoạt, chính quyền buộc phải dùng biện pháp mạnh, kéo theo rủi ro xã hội và thêm thời gian. Tiến độ “rùa bò” vì thế không chỉ phản ánh vướng mắc khách quan từ mỏ titan, mà còn chỉ ra sự thiếu chủ động trong đối thoại, chuẩn bị phương án đền bù, và chia sẻ thông tin với người dân ngay từ đầu.
Hòn Lan - Tân Hải: Mặt bằng xong, tiến độ vẫn ì ạch
Trái ngược với Phan Thiết - Kê Gà, dự án trục ven biển Hòn Lan - Tân Hải dài khoảng 10,4km, tổng mức đầu tư hơn 663 tỉ đồng, đã hoàn thành 100% công tác bồi thường với 236/236 hồ sơ được phê duyệt và bàn giao khoảng 10km mặt bằng (98,5%). Thế nhưng khối lượng thi công mới đạt khoảng 35,5% hợp đồng. Điều này cho thấy khi hết lý do “vướng mặt bằng”, câu hỏi còn lại là năng lực của nhà thầu và sức ép giám sát từ phía chủ đầu tư. Nhà thầu thậm chí chưa hoàn thành việc gia hạn bảo lãnh thực hiện hợp đồng và bảo lãnh tạm ứng, khiến một phần khối lượng đã làm chưa đủ điều kiện thanh toán. Đây không phải chuyện kỹ thuật thuần túy, mà là dấu hiệu của quản trị hợp đồng lỏng lẻo. Khi quyền lợi tài chính của nhà thầu chưa được ràng buộc chặt chẽ với tiến độ, việc công trường thưa người, máy móc hoạt động cầm chừng là điều khó tránh.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Minh đã phải yêu cầu nhà thầu “huy động tối đa nhân lực, phương tiện thi công” và giao các sở ngành kiểm tra thường xuyên tiến độ. Đây là chỉ đạo cần thiết, nhưng cũng cho thấy việc giám sát hạ tầng giao thông ven biển đang thiên về xử lý sự vụ, thay vì một cơ chế kiểm soát tiến độ định kỳ, minh bạch và có chế tài rõ ràng. Đáng lẽ với một dự án có thời gian thực hiện đến hết năm 2026, được gia hạn thi công đến 15/11/2026, các mốc phần việc phải được phân tách chi tiết, gắn với nghĩa vụ pháp lý cụ thể cho từng nhà thầu. Khi những yếu tố đó thiếu, việc “chạy nước rút” bằng vài cuộc kiểm tra hiện trường là không đủ để đảo ngược hình ảnh một dự án thi công chậm, thiếu khí thế.
Vai trò của lãnh đạo tỉnh: Giám sát mạnh tay nhưng chưa đủ hệ thống
Việc Phó Chủ tịch UBND tỉnh trực tiếp ra công trường, yêu cầu xử lý từ di dời đường dây 110kV đến giải quyết cao độ hoàn thổ khu vực khai thác titan cho thấy quyết tâm không để đường ven biển Lâm Đồng tiếp tục mắc kẹt trong vòng lặp chậm tiến độ. Ông Nguyễn Minh yêu cầu các sở, ngành phối hợp thống nhất phương án cao độ hoàn thổ so với nền đường, đặt hạn chót di dời đường dây cao thế và yêu cầu nhà thầu hoàn thành những phần việc liên quan ngay trong tháng 10/2026. Một câu có thể trích dẫn là: “Tiến độ thi công dự án ĐT719B đoạn Phan Thiết - Kê Gà hiện đạt khoảng 70% khối lượng hợp đồng, đoạn từ quốc lộ 1 đến cầu Suối Nhum dài 17,8km đã hoàn thành, đưa vào khai thác”. Những chỉ đạo này thể hiện vai trò “nhạc trưởng” của chính quyền tỉnh trong điều phối các bên, nhưng cũng đặt ra yêu cầu phải biến áp lực từ lãnh đạo thành cơ chế thường xuyên, chứ không chỉ là những đợt kiểm tra rời rạc.
Từ tiến độ 'rùa bò' đến yêu cầu cải tổ quản lý hạ tầng ven biển
Nhìn tổng thể, hai dự án đường ven biển ĐT719B là “phép thử” cho năng lực quản lý hạ tầng giao thông ven biển của Lâm Đồng. Khi một dự án kỳ vọng đưa vào khai thác trước năm 2023 nhưng nay phải gia hạn đến 31/12/2027, chúng ta đang thấy không chỉ độ trễ kỹ thuật, mà còn là độ trễ thể chế. Để thoát khỏi hình ảnh thi công kiểu “rùa bò”, tỉnh cần một bộ giải pháp rõ ràng: xử lý dứt điểm xung đột với các mỏ khoáng sản ngay từ khâu quy hoạch, thiết kế cơ chế bồi thường đủ thuyết phục để hạn chế cưỡng chế, chuẩn hóa hợp đồng với chế tài mạnh cho nhà thầu chậm tiến độ, và xây dựng hệ thống giám sát định kỳ, công khai cho các dự án trọng điểm. Hạ tầng giao thông ven biển không chỉ là vài tuyến đường mới, mà là lời cam kết về năng lực tổ chức phát triển của địa phương. Nếu những tuyến như Phan Thiết - Kê Gà, Hòn Lan - Tân Hải tiếp tục trì trệ, niềm tin của người dân và nhà đầu tư vào các dự án dài hạn sẽ bị bào mòn nhanh hơn bất kỳ con sóng nào.
