Chương trình lập pháp 2027 là gì và vì sao 23 dự án quan trọng
Chương trình lập pháp 2027 là kế hoạch xây dựng luật, pháp lệnh và nghị quyết do Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định, nhằm cụ thể hóa chủ trương của Đảng, hoàn thiện hệ thống pháp luật và xử lý những vấn đề mới phát sinh trong quản trị quốc gia. Chiều 21/9, tại Phiên họp thứ 6, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã xem xét và thông qua dự thảo Nghị quyết về Chương trình lập pháp năm 2027. Điểm đáng chú ý không phải là một danh sách dài các dự án luật Việt Nam, mà là sự lựa chọn có chủ đích: từ 28 đề xuất ban đầu, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp chỉ trình vào chương trình lập pháp 2027 tổng cộng 23 dự án luật, pháp lệnh, nghị quyết. Đây là tín hiệu rõ ràng cho thấy Quốc hội 2027 đang dịch chuyển trọng tâm từ “làm nhiều luật” sang “làm luật cho tốt”.
Từ 28 đề xuất tới 23 dự án: Chọn lọc để nâng chất lượng lập pháp
Theo tờ trình, ba cơ quan gồm Chính phủ, Viện kiểm sát nhân dân tối cao và Thường trực Ủy ban Công tác đại biểu đề nghị Chương trình năm 2027 với tổng số 27 dự án, sau đó Ủy ban Thường vụ Quốc hội bổ sung thêm một dự án khi điều chỉnh Chương trình năm 2026, nâng tổng số lên 28 dự án, bao gồm 25 luật, 1 nghị quyết của Quốc hội, 1 pháp lệnh và 1 nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Tuy nhiên, chỉ 23 dự án được đưa vào chương trình lập pháp 2027. Phần còn lại buộc phải dừng ở mức “trên giấy” để tiếp tục nghiên cứu, bổ sung thông tin và làm rõ phạm vi điều chỉnh. Nói cách khác, thay vì ôm đồm, Quốc hội chấp nhận cắt giảm số lượng để tập trung vào các văn bản có đủ hồ sơ, căn cứ và tính cấp thiết. Đây là cách tiếp cận phù hợp với yêu cầu “bảo đảm tính đồng bộ và ổn định của hệ thống pháp luật” đã được nhấn mạnh trong định hướng lập chương trình.
Định hướng mới: Thể chế hóa chủ trương của Đảng và xu hướng mới
Điểm cốt lõi của chương trình lập pháp 2027 là định hướng ưu tiên cho các dự án luật nhằm thể chế hóa kịp thời, đầy đủ chủ trương, định hướng của Đảng, đặc biệt là Văn kiện Đại hội XIV và các nghị quyết chiến lược, chuyên đề. Định hướng này gắn liền với một loạt mục tiêu: tiếp tục hoàn thiện các văn bản liên quan đến sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước; tháo gỡ điểm nghẽn để mở rộng không gian phát triển; thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; đồng thời phản ánh các vấn đề mới và xu hướng mới trong kinh tế – xã hội và hội nhập quốc tế. Ở góc độ quản trị, đó là một bước dịch chuyển quan trọng: luật không chỉ xử lý “phần cứng” bộ máy mà còn phải bắt kịp “phần mềm” của nền kinh tế số, an ninh phi truyền thống và các lĩnh vực liên ngành. Nếu Quốc hội thực hiện đúng định hướng này, chương trình lập pháp 2027 sẽ là đòn bẩy để tái cấu trúc hệ thống pháp luật theo hướng gọn, rõ và linh hoạt hơn.
Lịch trình thông qua và những “khoảng trống” cần tiếp tục nghiên cứu
Trên cơ sở các nguyên tắc và ý kiến của cơ quan hữu quan, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp phân bổ chương trình lập pháp 2027 thành hai chặng chính: tại Kỳ họp thứ 3 (tháng 5/2027), Quốc hội xem xét, thông qua 9 dự án luật; tại Kỳ họp thứ 4 (tháng 10/2027), xem xét, thông qua 12 dự án luật; trong khi Ủy ban Thường vụ Quốc hội trong năm 2027 sẽ xem xét, thông qua thêm 1 pháp lệnh và 1 nghị quyết. Tuy vậy, vẫn tồn tại những khoảng trống chính sách: 4 dự án – gồm Luật Quản lý, phát triển đô thị; Luật Bảo vệ chủ quyền quốc gia trên không gian mạng; Luật Quản lý, phát triển phương tiện bay không người lái (UAV); và một nghị quyết mới thay thế Nghị quyết số 96/2023/QH15 về lấy phiếu tín nhiệm – tạm thời chưa đưa vào chương trình để tiếp tục nghiên cứu. Việc “tạm dừng” này cho thấy lập pháp đang chấp nhận chậm lại để chắc chắn hơn, thay vì vội vàng thông qua những văn bản mà hệ quả thực thi còn chưa được đánh giá đầy đủ.
Từ chương trình tinh gọn tới yêu cầu nâng chuẩn soạn thảo luật
Song song với việc rút gọn danh mục, chương trình lập pháp 2027 gửi đi một thông điệp khác: không còn chấp nhận hồ sơ sơ sài. Chính Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp chỉ ra rằng vẫn có đề xuất chưa nêu đầy đủ thông tin theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, và đề nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội yêu cầu Chính phủ chú ý, chỉ đạo, hướng dẫn cụ thể để nâng chất lượng công tác lập chương trình trong thời gian tới. Khi đề xuất xây dựng luật, pháp lệnh, nghị quyết, các cơ quan phải rà soát tổng thể theo từng nhóm lĩnh vực, xác định rõ phạm vi điều chỉnh và mối quan hệ giữa các văn bản, tránh trùng lặp, chồng chéo để bảo đảm tính đồng bộ và ổn định của hệ thống pháp luật. Điều này cũng đồng nghĩa: “Chương trình lập pháp 2027 gồm 23 dự án luật, pháp lệnh, nghị quyết” không chỉ là con số kỹ thuật, mà là cam kết chính trị rằng Quốc hội 2027 sẽ ưu tiên chất lượng lập pháp, giảm rủi ro mâu thuẫn pháp luật và tăng khả năng dự báo cho toàn bộ hệ thống quản lý nhà nước.
