ĐT975: Đại lộ 10 làn kết hợp LRT – định nghĩa mới cho hạ tầng đảo Ngọc
Đại lộ 10 làn Phú Quốc trên tuyến ĐT975 là trục giao thông gần 18km kết nối sân bay với các khu vực trọng điểm đảo Ngọc, sở hữu mặt cắt 62m với 10 làn xe cơ giới và tuyến LRT Phú Quốc chạy giữa, được quy hoạch như một trục giao thông đa phương thức hiện đại, định hình chuẩn hạ tầng giao thông APEC 2027 và dài hạn cho thành phố đảo.
Điểm quan trọng nhất của dự án không phải là con số 10 làn hay 62m bề rộng, mà là lựa chọn dũng cảm đặt đường sắt nhẹ vào đúng trái tim đại lộ. Theo thông tin của Sun Group, ngày 18/9, dự án nâng cấp, mở rộng đường tỉnh ĐT975 tại Phú Quốc được khởi công để kết nối Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc với Trung tâm hội nghị APEC. Đây là bước đi cho thấy Phú Quốc muốn vượt khỏi mô hình “mở đường trước, tính giao thông công cộng sau” vốn kéo dài nhiều thập kỷ ở các đô thị Việt Nam.
Thiết kế độc đáo: 10 làn ô tô và tuyến LRT ở giữa
Trục ĐT975 sở hữu mặt cắt rộng 62m với 10 làn xe cơ giới, trong đó tuyến đường sắt nhẹ LRT được đặt ngay dải phân cách trung tâm. Đây là cách tổ chức mà các đô thị hiện đại ưu tiên: giao thông công cộng tốc độ cao ở giữa, ô tô hai bên, hạn chế tối đa giao cắt cùng mức. Tuyến LRT Phú Quốc được phân đoạn linh hoạt theo địa hình, gồm 14,81km chạy trên mặt đất, 0,78km trên cao và 2km đi ngầm qua lõi APEC. Sự linh hoạt này cho thấy dự án không chạy theo hình thức mà điều chỉnh thông minh theo không gian đô thị.
Dọc tuyến là 6 nhà ga lấy cảm hứng từ Tây Bắc, Phố cổ Hà Nội, Cố đô Huế, Tây Nguyên, Sài Gòn và ga ngầm APEC, kể câu chuyện Việt Nam theo cách rất “đời thường”: mỗi điểm dừng là một lát cắt văn hóa, không phải phòng trưng bày khô cứng. Đây là quyết định giàu tính biểu tượng: tuyến LRT không chỉ chở khách, mà còn chở ký ức và bản sắc, đúng tinh thần một “cửa ngõ” đón lãnh đạo APEC.
Cảnh quan Belt Collins và tham vọng đại lộ sinh thái
Nếu kết cấu giao thông là “xương sống”, thì cảnh quan chính là “làn da” quyết định cảm xúc của đại lộ 10 làn Phú Quốc. Phần khó nhất đã được giao cho Belt Collins – một trong những đơn vị thiết kế cảnh quan, quy hoạch và kiến trúc lâu đời, danh giá bậc nhất thế giới. Việc mời một tên tuổi như vậy tham gia không đơn thuần là tô điểm, mà là cách Phú Quốc khẳng định tham vọng: hạ tầng APEC 2027 phải là hình mẫu chứ không chỉ hoàn thành cho kịp tiến độ.
Không gian dọc tuyến ĐT975 được quy hoạch như một dải sinh thái xanh xuyên suốt. Tại dải phân cách trung tâm, tuyến LRT đi giữa thảm hoa giấy bản địa, còn hai bên là hàng Me Tây trưởng thành được trồng với khoảng cách và cao độ tán tính toán kỹ, hướng tới tạo thành “mái vòm xanh” che phủ đại lộ. Ở một hòn đảo nhiệt đới chịu áp lực nắng nóng ngày càng lớn, việc đặt trọng tâm vào bóng mát, vi khí hậu và cảnh quan bản địa cho thấy tư duy hạ tầng đã dịch chuyển từ bê tông – nhựa nóng sang hạ tầng xanh thân thiện cư dân và du khách.
Tiến độ thi công và thách thức chạy đua với APEC 2027
Với một công trình mang tính “đặt cược uy tín” như tuyến ĐT975, tiến độ không còn là chuyện nội bộ nhà thầu, mà là bài kiểm tra năng lực tổ chức quốc gia. Tính đến đầu tháng 9, hạng mục hào kỹ thuật đã hoàn thành khoảng 65%, hệ thống thoát nước dọc gần 50%, nền móng đường khoảng 50%, bốn cây cầu trên tuyến đạt trên 55% khối lượng. Theo kế hoạch, thảm bê tông nhựa hai bên tuyến sẽ hoàn tất từ cuối năm 2026 đến đầu năm 2027.
Trên tuyến LRT, cùng lúc với thi công hầm, cầu, nhà ga, việc lắp đặt đường ray cũng đang được triển khai; trong 6 tháng tới, toàn bộ 17,59km đường đôi dự kiến hoàn tất hệ thống ray, đưa công trình vào nhóm các tuyến đường sắt đô thị có tốc độ triển khai nhanh hàng đầu cả nước. Công trường duy trì 3 ca liên tục, 24/7 để bám “đường găng” tiến độ trong điều kiện mùa mưa và địa chất phức tạp. Việc An Giang và Sun Group đặt mục tiêu đưa trục giao thông đa phương thức này vào vận hành đúng hẹn phục vụ APEC 2027 cho thấy họ hiểu rõ: chậm trễ không chỉ là trễ một dự án, mà là bỏ lỡ cơ hội hiếm có để khẳng định năng lực hạ tầng Việt Nam trước bạn bè quốc tế.
Từ hạ tầng APEC đến cấu trúc giao thông đa phương thức lâu dài
Nếu chỉ nhìn ĐT975 như một tuyến đường phục vụ vài ngày APEC, chúng ta sẽ bỏ qua lớp ý nghĩa quan trọng nhất: đây là mảnh ghép trung tâm trong bức tranh hạ tầng đa phương thức của Phú Quốc. Dự án nâng cấp trục ĐT975 kết nối Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc với Trung tâm hội nghị APEC không chỉ xử lý bài toán giao thông sự kiện, mà còn thể hiện tầm nhìn kết nối “không – thủy – bộ” cho đảo Ngọc. Theo TS Võ Trí Thành, APEC 2027 là cơ hội hiếm có để Phú Quốc tạo bước chuyển về chất lượng hạ tầng và kiến tạo một cực tăng trưởng mới.
Trong cấu trúc đó, sân bay mở rộng là cửa ngõ trên không, đại lộ 10 làn Phú Quốc với tuyến LRT ở giữa là trục xương sống trên bộ, còn các dự án cảng và khu đô thị dịch vụ là những “đầu mối” mới của kinh tế biển. Sự kết nối giữa vận tải hàng không, đại lộ đường bộ đa làn, đường sắt đô thị và hạ tầng cảng biển không chỉ nhằm tăng năng lực trung chuyển trước mắt, mà còn tạo nền cho cấu trúc giao thông tích hợp, trở thành lợi thế cạnh tranh dài hạn của đảo Ngọc. Nếu đại lộ ĐT975 vận hành trơn tru vào APEC 2027, nó sẽ là thông điệp rõ ràng: Phú Quốc đã bước sang chương mới – từ “điểm đến đẹp” thành “thành phố đảo có hạ tầng hiện đại”.
