Quy định mới: Huế đặt mức trần học phí để chống lạm thu
Quy định thu học phí và các khoản dịch vụ mới tại trường công lập Huế là bộ khung do UBND thành phố ban hành, đặt mức trần học phí cho gần như toàn bộ dịch vụ hỗ trợ giáo dục, yêu cầu chi đúng mục đích, không vì lợi nhuận và buộc hoàn tiền học phí thừa cho phụ huynh nhằm hạn chế tình trạng lạm thu và tăng minh bạch tài chính trong trường học.
Điểm mấu chốt của quyết định 84/2026/QD-UBND là lần đầu tiên thành phố xác định rõ danh mục, khung mức thu tối đa và cơ chế quản lý thu chi đối với các dịch vụ hỗ trợ hoạt động giáo dục tại các trường công lập Huế, có hiệu lực từ ngày 3-9, ngay trước năm học mới 2026-2027. Thay vì để mỗi trường “tự diễn”, giờ đây mọi khoản thu phải nằm trong danh sách, nằm dưới mức trần học phí và được giải trình công khai. Đây không chỉ là một văn bản kỹ thuật mà là thông điệp: Huế muốn chấm dứt lộn xộn phí trường, bảo vệ túi tiền phụ huynh.
Những khoản thu bị áp mức trần: nội trú, ngoại khóa, hỗ trợ học tập
Nếu trước đây phụ huynh khó hình dung mình sẽ phải trả bao nhiêu cho dịch vụ nội trú hay ngoại khóa, thì nay mức trần học phí đã được viết rất rõ trong quyết định. Với dịch vụ bán trú, tiền ăn (gồm bữa trưa, bữa phụ và nhiên liệu nấu) được ấn định trần từ 20.000 đến 35.000 đồng mỗi ngày cho mỗi học sinh. Phí công nấu và chăm sóc bán trú tối đa 350.000 đồng/tháng ở mầm non và 250.000 đồng/tháng ở tiểu học. Đây là những con số mà phụ huynh có thể mang ra bàn trực tiếp với trường, thay vì “nghe sao đóng vậy”.
Quy định thu học phí cũng bao trùm các hoạt động ngoại khóa và hỗ trợ học tập. Dịch vụ văn hóa, nghệ thuật, thể thao, tăng cường ngoại ngữ, kỹ năng sống, hướng nghiệp… bị khống chế tối đa 9.000 đồng/tiết. STEM/STEAM, kỹ năng số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo cho học sinh THPT đứng riêng với mức trần 15.000 đồng/tiết. Các khoản hỗ trợ như nước uống (tối đa 10.000 đồng/tháng nếu chưa có máy lọc, 5.000 đồng/tháng nếu đã có), vệ sinh trường lớp 15.000 đồng/tháng và in sao đề kiểm tra định kỳ (30.000 đồng/năm tiểu học, 65.000 đồng/năm THCS và THPT) cũng được ghi rõ. Bằng cách “đóng khung” các khoản này, thành phố hạn chế không gian để trường tùy tiện nâng giá.
Khoản nào phải thảo luận, khoản nào phải hoàn trả?
Không phải mọi khoản thu đều bị áp trần, nhưng tất cả đều phải minh bạch và dựa trên đồng thuận. Nhóm phí như đồng phục, phù hiệu, logo trường, ghế ngồi chào cờ, lắp đặt và tiền điện điều hòa, tài liệu điện tử, phần mềm học online, hoạt động ngoại khóa trải nghiệm ngoài trường, dịch vụ đưa đón… thuộc diện trường công lập Huế phải thỏa thuận trực tiếp với phụ huynh theo nhu cầu thực tế. Đáng chú ý, tiền điện điều hòa phải được tính qua công tơ riêng, thu theo đúng số điện sử dụng, tránh câu chuyện “gộp vào khoản chung” mập mờ.
Phần mang tính ràng buộc mạnh hơn nằm ở cơ chế hoàn tiền học phí thừa. Quy định yêu cầu các trường chỉ được thu theo số tháng học thực tế, không vượt khung năm học do thành phố quyết định. Mọi kế hoạch thu chi phải dựa trên nguyên tắc thu đủ chi, tiết kiệm, hiệu quả và không đặt mục tiêu lợi nhuận. "Nếu có số dư vào cuối năm học, nhà trường có trách nhiệm hoàn trả toàn bộ phần dư cho phụ huynh". Câu này biến nguyên tắc thành nghĩa vụ pháp lý: trường không được giữ tiền thừa, và phụ huynh có căn cứ rõ ràng để yêu cầu quyết toán, không còn cảnh “thu cho chắc, năm sau tính tiếp”.
Tác động thực tế đến kế hoạch tài chính của phụ huynh
Về bản chất, quyết định này không làm biến mất các khoản thu, nhưng thay đổi thế cuộc: từ thế phụ huynh bị động sang vị thế biết trước mình sẽ chi bao nhiêu và có quyền kiểm tra. Với mức trần học phí rõ ràng cho từng loại dịch vụ, cha mẹ có thể lên kế hoạch ngân sách cho cả năm học, từ ăn bán trú, chăm sóc ngày hè (tối đa 65.000 đồng/ngày, chưa gồm tiền ăn) đến các lớp ngoại khóa, mà ít lo bị “đòi thêm” bất ngờ. Quan trọng hơn, họ có cơ sở để từ chối những khoản nằm ngoài danh mục hoặc vượt trần.
Quy định thu học phí mới cũng là tín hiệu mạnh chống lạm thu trong giáo dục công lập. Khi UBND thành phố nêu rõ nguyên tắc tự nguyện, minh bạch, đúng mục đích, tiết kiệm và hiệu quả trong quản lý các khoản thu, áp mức trần và buộc hoàn tiền học phí thừa, họ đang đặt ra tiêu chuẩn mới cho trách nhiệm của hiệu trưởng và ban đại diện cha mẹ học sinh. Về phía phụ huynh, điều cần thiết không phải là lo ngại, mà là tận dụng khung pháp lý này: yêu cầu trường công khai dự toán, so sánh với mức trần, chất vấn khi thấy dấu hiệu thu sai, và nhớ rằng mình có quyền nhận lại từng đồng tiền thừa khi năm học kết thúc.
Kết luận: Không chỉ là chuyện tiền, mà là kỷ luật trong trường học
Nhìn bề ngoài, mức trần học phí và danh mục dịch vụ của trường công lập Huế là câu chuyện những con số vài chục, vài trăm nghìn đồng một tháng. Thực chất, đó là bước đi tạo kỷ luật cho hệ thống: mọi khoản thu phải có tên trong danh sách, có mức tối đa, có lý do chi tiêu và có người chịu trách nhiệm. Việc hoàn tiền học phí thừa không chỉ bảo vệ lợi ích tài chính của phụ huynh, mà còn buộc nhà trường lập kế hoạch trung thực, không “thu cho rộng rồi tính sau”.
Trong bối cảnh dư luận bức xúc lâu nay về lạm thu ở các trường công, việc Huế ban hành quy định thu học phí với mức trần rõ ràng là tín hiệu tích cực: chính quyền không đứng ngoài, mà trực tiếp đặt hàng rào cho những khoản thu gắn với đời sống học đường. Từ đây, phụ huynh Huế không nên chỉ hài lòng vì tiền bạc được đảm bảo, mà cần dùng khung này để yêu cầu thêm những điều khác: minh bạch chương trình, chất lượng dịch vụ tương xứng với khoản đóng, và sự tôn trọng trong mọi quyết định liên quan đến con em mình.
