Mưa dứt sớm, thời gian chuẩn bị cho mùa khô bị rút ngắn
Mùa mưa Nam Bộ là giai đoạn mưa theo mùa chi phối thời tiết khu vực; thời điểm kết thúc quyết định khoảng chuyển tiếp trước khi nắng nóng và nguy cơ thiếu nước tăng lên. Năm nay, dự báo mùa mưa có thể khép lại sớm hơn trung bình nhiều năm khoảng 15–20 ngày, khiến triển vọng mùa khô trở thành mối lo cần được tính đến từ sớm.
Theo ông Lê Đình Quyết, Trưởng Phòng Dự báo Đài Khí tượng Thủy văn Nam Bộ, các hệ thống gây mưa như gió mùa Tây Nam và dải hội tụ nhiệt đới đang yếu dần; trong khi đó, không khí lạnh từ phía bắc hoạt động thường xuyên hơn. Đây không chỉ là dấu hiệu mùa mưa sắp hết mà còn là lời nhắc rằng nguồn nước cần được theo dõi trước khi mùa khô vào sâu. Dự báo thời tiết TP.HCM vì vậy đáng chú ý không riêng với người đi đường: thời điểm mưa giảm cũng liên quan trực tiếp đến kế hoạch trữ nước và chăm sóc cây trồng.
Nam Bộ có thể hết mùa mưa vào giữa tháng 11
Diễn biến được dự báo theo từng đợt, không phải toàn khu vực đồng loạt dứt mưa trong một ngày. Từ đầu tháng 11, một số nơi như Bến Tre, Hậu Giang, Sóc Trăng (cũ) và Nhà Bè của TP.HCM có thể kết thúc mùa mưa; đến giữa tháng 11, hầu khắp các tỉnh, thành Nam Bộ được dự báo sẽ bước sang mùa khô.
Mốc giữa tháng 11 sớm hơn thông thường khoảng nửa tháng, nhưng không nên hiểu rằng mọi cơn mưa sẽ biến mất hoàn toàn ngay sau thời điểm đó. Điểm đáng quan tâm là các đợt mưa trái mùa được dự báo sẽ ít xuất hiện từ tháng 12 đến tháng 4. Với người dân và chính quyền địa phương, khoảng trống mưa kéo dài khiến việc chủ động kiểm tra nguồn dự trữ, hệ thống cấp nước và nhu cầu tưới tiêu có ý nghĩa hơn là chờ đến khi hạn đã hiện rõ.
El Niño làm nặng thêm nguy cơ khô hạn mùa khô
El Niño Nam Bộ được dự báo tác động rõ trong mùa khô năm nay, với cường độ rất mạnh và đạt đỉnh vào tháng 11, 12; những tháng đầu năm 2027, cường độ có thể giảm nhưng vẫn ở mức rất mạnh. Khi mùa mưa kết thúc sớm trong bối cảnh này, khả năng ít mưa trái mùa càng khiến lo ngại khô hạn mùa khô đáng được xem xét nghiêm túc, thay vì coi đây là một dự báo xa vời.
Dự báo nắng nóng xuất hiện sớm, có thể từ giữa tháng 2; tháng 3 và 4 được nhận định là cao điểm. Nhiệt độ trung bình có thể cao hơn trung bình nhiều năm 1,5–2 độ C, còn mức nóng cực đại tại Biên Hòa và Đồng Xoài có thể chạm 39 độ C, thậm chí vượt mức này. Đây là những con số cho thấy rủi ro không dừng ở cảm giác oi bức: hạn hán có thể gây thiếu hụt nguồn nước, ảnh hưởng sinh hoạt và sản xuất. Chuẩn bị sớm, tiết kiệm nước và theo dõi cảnh báo địa phương là những việc thiết thực hơn chờ đến khi nguồn cấp bị căng thẳng.
Cần chuẩn bị trước khi nắng nóng lên đỉnh
Dự báo không khẳng định mọi nơi sẽ chịu hạn với mức độ như nhau, nhưng xu hướng mùa mưa kết thúc sớm cùng El Niño rất mạnh tạo ra cơ sở rõ ràng để đề phòng. Các hộ gia đình có thể rà soát nhu cầu nước thiết yếu, hạn chế lãng phí và lưu ý những thông báo về nguồn cấp. Người làm nông nghiệp cần cân nhắc lịch tưới và theo dõi khuyến cáo tại địa phương, bởi khả năng mưa trái mùa trong các tháng khô được nhận định là thấp.
Cơ quan chức năng cũng cần tính đến nguy cơ nắng nóng kéo dài và thiếu hụt nước trong kế hoạch ứng phó. Một mùa mưa kết thúc sớm không tự nó gây ra khủng hoảng, nhưng nếu thời gian chuẩn bị bị bỏ lỡ, tác động của mùa khô sẽ khó giảm nhẹ. Thông điệp đáng rút ra từ dự báo lần này là nên quản lý nước từ trước khi các đợt nóng đạt đỉnh, thay vì đợi đến lúc hạn hán trở thành vấn đề trước mắt.
