Không phải xe nào học sinh cũng được lái đến trường
Việc học sinh lái xe đến trường trong độ tuổi 15-17 là hoạt động di chuyển hằng ngày, nhưng luật giao thông quy định rất rõ loại phương tiện được phép điều khiển theo từng độ tuổi, từ xe đạp, xe đạp điện đến xe gắn máy dung tích dưới 50 cm³, đồng thời yêu cầu người lái phải đủ tuổi, đủ sức khỏe và có hiểu biết về an toàn giao thông học sinh để hạn chế tai nạn và vi phạm pháp luật.
Không ít phụ huynh vẫn giao xe "cho tiện" mà bỏ qua câu hỏi quan trọng: con mình thực sự được phép lái xe gì? Theo quy định xe máy học sinh, độ tuổi quyết định loại phương tiện, chứ không phải khoảng cách đến trường hay khả năng tự lái của các em. Bước vào năm học mới, khi nhu cầu học sinh lái xe đến trường tăng lên, việc nắm rõ tuổi được lái xe và tuân thủ pháp luật là trách nhiệm của cả gia đình lẫn nhà trường, nếu không muốn biến quãng đường đến lớp thành hành trình đầy rủi ro.
Từ 15 đến 17 tuổi: mỗi độ tuổi, một giới hạn phương tiện
Học sinh 15 tuổi chưa được lái xe gắn máy, bởi luật quy định người đủ 16 tuổi trở lên mới được điều khiển loại phương tiện này. Ở tuổi 15, lựa chọn hợp pháp là xe đạp, hoặc xe đạp điện có bàn đạp với công suất không lớn hơn 250W và vận tốc thiết kế không quá 25 km/h, nếu bảo đảm quy định an toàn giao thông học sinh. Đây là giới hạn mà phụ huynh cần tôn trọng, dù con có nài nỉ hay đã biết điều khiển xe máy. Từ đủ 16 tuổi, học sinh được điều khiển xe gắn máy nhưng chỉ với dung tích không quá 50 cm³ và vận tốc thiết kế không quá 50 km/giờ. Điều quan trọng phụ huynh thường bỏ quên là: 16-17 tuổi không đồng nghĩa được dùng mọi loại xe máy, càng không được lái xe mô tô từ 50 cm³ trở lên vốn thuộc diện phải có giấy phép lái xe hạng A1, chỉ cấp cho người từ đủ 18 tuổi. Việc cho con dùng xe 110 cm³ hay 125 cm³ để đi học là vi phạm rõ ràng, dù đó là xe của gia đình.
Phụ huynh chọn xe cho con: luật trước, tiện sau
Điều khiến nhiều phụ huynh lúng túng là ranh giới giữa xe đạp điện và xe máy điện, khi tên gọi trên thị trường không phản ánh chính xác nhóm phương tiện theo luật. Không thiếu mẫu xe nhìn giống xe đạp điện nhưng công suất, tốc độ vượt ngưỡng và bị xếp vào nhóm xe khác, kéo theo yêu cầu về tuổi được lái xe và giấy phép. Nếu phụ huynh chỉ nhìn thiết kế mà bỏ qua thông số kỹ thuật, việc giao xe cho con rất dễ rơi vào tình trạng "vô tình phạm luật". Theo quy định, người lái xe gắn máy phải hiểu biết quy tắc giao thông, có kỹ năng điều khiển và đủ tuổi, đủ sức khỏe. Pháp luật cũng nghiêm cấm việc giao xe cơ giới cho người không đủ điều kiện điều khiển. Nói thẳng: nếu con chưa đủ tuổi hoặc xe không đúng loại quy định xe máy học sinh, phụ huynh vẫn đưa chìa khóa là đang chấp nhận rủi ro pháp lý lẫn an toàn. Trước khi mua hay giao phương tiện, hãy xem kỹ công suất, tốc độ, dung tích động cơ và đối chiếu với độ tuổi của con.
Vai trò của các chương trình giáo dục an toàn giao thông
Những chiến dịch tuyên truyền an toàn giao thông học sinh trước năm học mới không phải hoạt động "phong trào", mà là điểm tựa quan trọng để giảm tai nạn giờ cao điểm đưa đón học sinh. Các chương trình "học luật - thực hành - trải nghiệm" do lực lượng Cảnh sát giao thông tổ chức đã trang bị kiến thức pháp luật và hướng dẫn kỹ năng lái xe an toàn cho hàng trăm, thậm chí hàng nghìn học sinh trung học tại nhiều trường. Việc cho các em thực hành điều khiển phương tiện qua sa hình, vượt chướng ngại vật giúp luật không còn khô khan, mà gắn trực tiếp với năng lực lái xe hàng ngày. Theo đó, việc trang bị kiến thức pháp luật và kỹ năng lái xe an toàn cho học sinh ngay khi còn ngồi trên ghế nhà trường có ý nghĩa lớn trong phòng ngừa tai nạn, nâng cao ý thức chấp hành và xây dựng văn hóa giao thông trong thế hệ trẻ. Đây là mảnh ghép mà phụ huynh cần phối hợp cùng nhà trường: nhắc con tham gia đầy đủ, và thực sự áp dụng những gì các em được học trên đường đến lớp.
Kết luận: Chọn an toàn, không chọn tiện lợi ngắn hạn
Khi nói về học sinh lái xe đến trường, nhiều phụ huynh ưu tiên sự tiện lợi trước, trong khi luật giao thông lại đặt an toàn và điều kiện tuổi được lái xe lên hàng đầu. Sự chênh lệch này tạo ra những chiếc xe máy 110 cm³ xuất hiện trước cổng trường với người lái mới 16-17 tuổi – một hình ảnh vừa sai luật, vừa nguy hiểm. Nếu chúng ta coi đó là điều bình thường, các chiến dịch an toàn giao thông học sinh và nỗ lực của lực lượng Cảnh sát giao thông sẽ bị vô hiệu hóa ngay trên thực tế. Lựa chọn đúng không quá phức tạp: dưới 16 tuổi, chỉ xe đạp và xe đạp điện đúng chuẩn; từ 16-17 tuổi, nếu dùng xe gắn máy thì giới hạn ở dung tích không quá 50 cm³ và tuân thủ đầy đủ quy định về mũ bảo hiểm, kỹ năng lái. Phụ huynh cần dứt khoát không giao xe cơ giới ngoài khung pháp lý cho con, chấp nhận tổ chức lại lịch trình đưa đón thay vì "phó mặc" các em trên tay lái vượt quá độ tuổi. Con đường đến trường nên là hành trình học tập, không phải bài kiểm tra sinh tử với pháp luật và tai nạn.
