Lạch Huyện: tham vọng trở thành cụm bến container 18.000 TEU của miền Bắc
Cụm cảng Lạch Huyện Hải Phòng là khu bến nước sâu trọng điểm đang được mở rộng với các bến container 18.000 TEU, kết hợp nâng cấp luồng hàng hải, nhằm xây dựng một trung tâm cảng Hải Phòng mở rộng có thể tiếp nhận tàu siêu lớn và xử lý khối lượng hàng hóa tăng trưởng nhanh, qua đó tái định vị vai trò của hạ tầng logistics Việt Nam trong chuỗi vận tải biển khu vực. Lách Huyện hiện đã khai thác 6 bến với chiều dài khoảng 2,4 km, có khả năng tiếp nhận những tàu container lớn nhất thế giới và sản lượng hàng hóa qua hệ thống cảng Hải Phòng tăng bình quân 12–15% mỗi năm. Trong bối cảnh đó, việc bổ sung thêm các bến số 7–8, rồi 9–12 và đồng thời đầu tư nâng cấp các tuyến luồng trọng yếu được xem là bước nhảy chiến lược chứ không chỉ là mở rộng mang tính kỹ thuật.
Bến 7–8: “vũ khí chiến lược” với đối tác hãng tàu lớn thứ 3 thế giới
Điểm then chốt đầu tiên trong đợt cảng Hải Phòng mở rộng là dự án bến số 7 và 8 tại khu bến Lạch Huyện, do một doanh nghiệp quốc phòng an ninh trực thuộc Quân chủng Hải quân làm chủ đầu tư. Dự án sử dụng khoảng 79,9 ha đất và mặt nước, trong đó có 57,5 ha đất và 22,3 ha mặt nước. Hai bến container chính dài tổng cộng 900 m, được thiết kế cho tàu container đến 200.000 DWT, tương đương khoảng 18.000 TEU. Đây là cấu hình mà các cảng tầm khu vực mới dám đặt mục tiêu. Trích dẫn đáng chú ý là: “Công trình được thiết kế cho tàu container có trọng tải đến 200.000 DWT, tương đương khoảng 18.000 TEU”. Đi kèm là hệ thống 5 cẩu STS, 15 cẩu RTG và đầy đủ thiết bị bốc xếp hiện đại, cho thấy chiến lược không chỉ là xây bến mà còn là chuẩn hóa cả chuỗi khai thác.
Bến 9–12 và cụm bến 4,3 triệu TEU: cú nhân đôi công suất tại Lạch Huyện
Nếu bến 7–8 là phát súng mở màn, thì bến 9–12 là cú nhân đôi tham vọng của Lạch Huyện. Một doanh nghiệp đang chuẩn bị đầu tư cụm bến số 9, 10, 11 và 12 với tổng diện tích khoảng 146,2 ha. Quy mô chính gồm 4 bến container dài 1.800 m, đủ khả năng tiếp nhận tàu container sức chở từ 12.000 đến 18.000 TEU. Dự án chia hai giai đoạn: đến năm 2030 triển khai bến 9 và 10, còn bến 11 và 12 trong giai đoạn 2031–2035. Khi hoàn thành, công suất thông qua của 4 bến này được kỳ vọng khoảng 4,3 triệu TEU mỗi năm. Đáng chú ý, một báo cáo ĐTM khác cho biết cụm 4 bến có tổng chiều dài 1.800 m, với vốn đầu tư 24.846 tỷ đồng, dự kiến có thể khởi công ngay trong năm nếu hoàn tất thủ tục. Điều này cho thấy dòng vốn lớn đang dồn vào Lạch Huyện, biến nơi đây thành “đại công trường” cảng container 18.000 TEU.
Luồng Hải Phòng – Quảng Ninh: nếu không nới, bến 18.000 TEU sẽ thành “siêu xe tắc đường”
Một cụm bến container 18.000 TEU sẽ không phát huy tác dụng nếu tàu không thể vào/ra thuận lợi. Vì vậy, song song với kế hoạch bến 7–12, Ban Quản lý dự án đường thủy đã trình đề xuất đầu tư nâng cấp, mở rộng các tuyến luồng Hải Phòng – Quảng Ninh (Lạch Huyện, kênh Hà Nam, sông Chanh) với tổng vốn dự kiến 17.150 tỷ đồng từ nguồn đầu tư công giai đoạn 2026–2030. Dự án gồm ba tiểu dự án, trong đó tuyến Lạch Huyện chiếm quy mô vốn lớn nhất, được đề xuất mở rộng luồng lên 310 m và nạo vét đến cao độ đáy -15,5 m ở phần chính. Mục tiêu được nêu rõ: sau khi hoàn thành, dự án sẽ khắc phục hạn chế của các tuyến luồng hiện hữu, đáp ứng nhu cầu khai thác tương xứng với năng lực các bến cảng và phù hợp quy hoạch sản lượng hàng hóa trong tương lai.Nó không chỉ là hạ tầng kỹ thuật mà là điều kiện sống còn: nếu luồng không được nâng cấp, toàn bộ cụm bến mới sẽ hoạt động dưới công suất, kéo dài thời gian quay vòng tàu và làm mất lợi thế chi phí.
Tác động với doanh nghiệp và hạ tầng logistics Việt Nam: lợi ích lớn nhưng không tự động
Đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu, điều quan trọng không phải chỉ là có bến mới, mà là có được tuyến dịch vụ trực tiếp đến các thị trường lớn, rút ngắn thời gian vận chuyển và giảm chi phí logistics. Theo một báo cáo, khi dự án nâng cấp luồng hoàn thành, các tuyến vận tải có thể giảm phụ thuộc vào trung chuyển qua cảng thứ ba, giúp rút ngắn hành trình và hạ chi phí logistics cho doanh nghiệp. Trong khi đó, hệ thống hạ tầng logistics Việt Nam quanh Lạch Huyện còn được hỗ trợ bởi hệ sinh thái dịch vụ của các doanh nghiệp khai thác cảng đa ngành, từ cảng, logistics, vận tải biển đến dịch vụ container, hoa tiêu, công nghệ thông tin và đào tạo nhân lực. Tuy nhiên, lợi ích này không tự động diễn ra. Nếu kết nối hậu phương (đường bộ, đường sắt, đường thủy nội địa) không được nâng cấp tương xứng, các bến container 18.000 TEU có thể chỉ phục vụ vài tuyến hạn chế, trong khi phần lớn hàng hóa vẫn đổ về các cửa ngõ quen thuộc khác.
Kết luận: Hải Phòng đang bước vào “bài thi lớn” của hạ tầng cảng nước sâu
Chuỗi dự án bến 7–12 cùng kế hoạch nâng cấp luồng 2026–2030 đưa Lạch Huyện vào nhóm dự án hạ tầng hàng hải quy mô lớn nhất miền Bắc. Nhưng quy mô vốn và chiều dài cầu bến không tự biến thành lợi thế cạnh tranh; yếu tố quyết định sẽ là khả năng đồng bộ hóa hạ tầng luồng, bến, hậu phương và dịch vụ logistics quanh cảng. Khi sản lượng hàng hóa qua cảng Hải Phòng được dự báo đạt trên 115,274 triệu tấn vào năm 2025, tăng 8,3% so với trước, và xu hướng tăng còn tiếp diễn, câu hỏi không còn là “có nên mở rộng hay không” mà là “mở rộng theo chiến lược nào để không tụt lại trong cuộc chơi cảng khu vực”. Hải Phòng đang đứng trước cơ hội vàng: nếu biến Lạch Huyện thành một mắt xích hiệu quả của hạ tầng logistics Việt Nam, thành phố có thể tái định vị mình trên bản đồ vận tải biển, thay vì chỉ là “cửa ngõ phía Bắc” thuộc nhóm trung bình khá.
