Cầu Bình Khánh, Phước Khánh: định hình trục cao tốc mới của vùng kinh tế phía Nam
Cầu Bình Khánh và cầu dây văng Phước Khánh là hai cây cầu lớn trên tuyến cao tốc Bến Lức Long Thành, giữ vai trò khép kín hành lang giao thông tốc độ cao nối miền Tây với TP.HCM, Đồng Nai và vùng Đông Nam Bộ, xóa điểm nghẽn qua sông Soài Rạp và sông Lòng Tàu để hình thành một trục di chuyển liên vùng mới cho hàng hóa, du lịch và đô thị hóa. Hai cây cầu không chỉ là công trình kỹ thuật hiện đại mà còn là phép thử năng lực tổ chức dự án hạ tầng quy mô lớn của Việt Nam, sau nhiều năm thi công gián đoạn.
Nhìn ở góc độ chính sách, việc dồn lực hoàn thiện hai cây cầu cho thấy lựa chọn rõ ràng: muốn kinh tế vùng bứt lên thì phải chấp nhận xử lý những dự án "để lâu hóa rêu". Cầu Phước Khánh nối xã Bình Khánh của TP.HCM với Nhơn Trạch, Đồng Nai và là hạng mục quan trọng nhất trên tuyến cao tốc gần 58 km do VEC làm chủ đầu tư, với tổng vốn gần 29.600 tỉ đồng. Cao tốc Bến Lức Long Thành vì thế không còn là một dự án giao thông thuần túy, mà là nền tảng tái cấu trúc không gian phát triển của cả vùng kinh tế phía Nam.
Phước Khánh: cây cầu dây văng then chốt đang hoàn thiện thảm bê tông nhựa
Trên công trường cầu dây văng Phước Khánh, không khí tăng tốc thi công đã trở thành hình ảnh đối lập với giai đoạn gián đoạn kéo dài trước đó. Sau hơn 11 năm kể từ ngày khởi công, cây cầu vượt sông Lòng Tàu nối TP.HCM với Đồng Nai đang bước vào giai đoạn hoàn thiện cuối cùng, với khoảng 98% khối lượng đã hoàn thành. Khoảng 200 cán bộ, kỹ sư và công nhân làm việc liên tục, bám công trường ngày đêm để kịp tiến độ thông xe toàn tuyến vào cuối tháng 9 theo kế hoạch. Không có quyết tâm này, câu chuyện "cao tốc xong nhưng chưa thông" sẽ còn kéo dài thêm nhiều năm nữa.
Về mặt kỹ thuật, cầu Phước Khánh có chiều dài gần 3,2 km, nhịp chính dài 300 m, thiết kế cầu dây văng hai mặt phẳng với hai trụ tháp cao 155 m. Trên nhịp chính vượt sông Lòng Tàu, mặt cầu được thảm bê tông nhựa theo hình thức cuốn chiếu, máy rải dẫn đầu, theo sau là xe lu và đội ngũ công nhân xử lý từng mét vuông mặt cầu. Việc hoàn thiện lớp thảm bê tông nhựa cầu không chỉ là bước kỹ thuật cuối, mà là biểu tượng cho việc nối liền hai bờ TP.HCM – Đồng Nai sau nhiều năm bị "treo" vì vướng mắc dự án.
Bình Khánh: cầu đã xong, chờ Phước Khánh mở lối cho toàn tuyến cao tốc
Khác với Phước Khánh vẫn còn công trường ngổn ngang, cầu Bình Khánh đã lặng lẽ hoàn thành từ cuối năm 2025 và hiện ở trạng thái "đợi" kết nối với cầu Phước Khánh để thông xe toàn tuyến. Cây cầu bắc qua sông Soài Rạp, nối xã Hiệp Phước (huyện Nhà Bè cũ) với xã Bình Khánh (huyện Cần Giờ cũ), có tổng chiều dài 2,76 km, trong đó phần cầu chính dài 763 m. Khi một công trình đã xong mà vẫn chưa khai thác vì cả tuyến bị ngắt quãng, đó là chi phí thời gian và cơ hội rất lớn cho cả người dân lẫn nhà đầu tư.
Cầu Bình Khánh sử dụng kết cấu dây văng hai mặt phẳng với trụ tháp chữ H cao 135 m, bảo đảm tĩnh không thông thuyền 55 m – hiện là độ cao tĩnh không lớn nhất ở Việt Nam. Mặt cầu rộng hơn 20 m với 4 làn xe và 2 làn dừng khẩn cấp, tốc độ thiết kế 80–100 km/giờ. Đoạn cao tốc nối liền cầu với các tuyến đường dẫn đã hoàn thành, chờ ngày cao tốc Bến Lức Long Thành vận hành thông suốt. Nói cách khác, khi Phước Khánh hoàn thiện thảm bê tông nhựa cầu, Bình Khánh sẽ từ một công trình "đứng không" trở thành cửa ngõ mới cho dòng xe từ miền Tây hướng ra biển và sân bay.
Từ mắt xích cuối cùng đến trục phát triển kinh tế vùng
Điểm đáng nói ở cao tốc Bến Lức Long Thành là phần lớn các đoạn tuyến đã hoàn thành và một số đoạn đã đưa vào khai thác, nhưng khu vực cầu Phước Khánh vẫn là mắt xích còn thiếu, khiến toàn tuyến bị ngắt quãng. Điều này cho thấy một thực tế: chỉ cần một khâu tắc, cả chuỗi giá trị hạ tầng bị kéo lùi. Việc hoàn thành cây cầu được đánh giá sẽ xóa bỏ điểm nghẽn quan trọng, giúp phương tiện lưu thông thông suốt từ miền Tây qua TP.HCM, Đồng Nai. Cao tốc không chỉ tiết kiệm thời gian, mà còn thay đổi hướng dịch chuyển của dòng vốn, lao động và du lịch.
Cao tốc Bến Lức Long Thành giữ vai trò kết nối giao thông nội vùng Đông Nam Bộ với Tây Nam Bộ, đồng thời tạo thêm tuyến kết nối với cảng hàng không quốc tế Long Thành, giảm áp lực cho cao tốc TP.HCM – Long Thành hiện hữu. Khi nút giao Rừng Sác được hoàn thiện song song, tuyến sẽ tạo trục tiếp cận mới từ trung tâm TP.HCM đến Cần Giờ và khu vực phía đông thành phố. Nếu nhìn rộng hơn, việc khép kín hành lang cao tốc này là bước đi cần thiết để vùng phía Nam thoát khỏi phụ thuộc vào vài tuyến quốc lộ quá tải, mở đường cho mô hình phát triển đô thị – công nghiệp – dịch vụ bám theo cao tốc thay vì dàn hàng theo quốc lộ như cũ.
Kết luận: Cao tốc chỉ có ý nghĩa khi được hoàn thành trọn vẹn
Hai cây cầu dây văng Bình Khánh và Phước Khánh cho thấy một bài học đơn giản nhưng thường bị bỏ qua: cao tốc không có giá trị nếu vẫn còn đoạn "đứt gãy". Sau hơn một thập kỷ, cầu Phước Khánh từ biểu tượng trì trệ đã chuyển thành công trường tăng tốc, với mục tiêu rõ ràng là đưa mắt xích cuối cùng của cao tốc Bến Lức Long Thành về đích vào cuối tháng 9.2026. Đây không chỉ là câu chuyện về một lớp thảm bê tông nhựa cầu, mà là cuộc kiểm tra năng lực điều phối giữa bộ ngành, chủ đầu tư và địa phương.
Khi hai cây cầu chính thức nối liền đôi bờ, người hưởng lợi đầu tiên sẽ là các doanh nghiệp vận tải, nông dân miền Tây, người lao động đi làm ở TP.HCM và Đồng Nai. Nhưng lợi ích lớn hơn nằm ở chỗ: vùng kinh tế phía Nam thêm một trục cao tốc để tái tổ chức không gian phát triển, giảm chi phí logistics và tăng khả năng thu hút đầu tư. Nếu những kinh nghiệm rút ra từ cầu Bình Khánh, Phước Khánh được áp dụng cho các dự án khác, câu chuyện "cao tốc chờ cầu" hy vọng sẽ không lặp lại.
