Tư thế cúi đầu nguy hiểm: thói quen tưởng vô hại nhưng có thể cướp đi khả năng vận động
Tư thế cúi đầu nguy hiểm là tình trạng đầu và cổ liên tục nghiêng về phía trước trong nhiều giờ khi dùng điện thoại, máy tính hoặc chơi game, khiến hệ cơ, dây chằng và các cấu trúc cột sống phải chịu tải bất thường, lâu dần có thể gây đau mỏi, thoát vị đĩa đệm, chèn ép tủy sống và rối loạn thần kinh vận động ở người trẻ. Việc cúi đầu sử dụng điện thoại, máy tính trong nhiều giờ đã trở thành thói quen phổ biến, đặc biệt ở người trẻ. Vấn đề không nằm ở chiếc điện thoại, mà ở cách chúng ta phó mặc cột sống cho tư thế xấu lặp đi lặp lại mỗi ngày. Khi đầu nghiêng về phía trước trong thời gian dài, lực tác động lên hệ thống cơ, dây chằng và các cấu trúc của cột sống cổ tăng lên, khiến các cơ vùng cổ, vai phải hoạt động liên tục để giữ đầu. Nếu tiếp tục coi đó chỉ là chuyện "mỏi cổ" nhất thời, người trẻ đang đánh cược cả tương lai vận động của mình.
Ca nam sinh 19 tuổi liệt từ ngực trở xuống: lời cảnh tỉnh cho thói quen cúi đầu chơi game
Câu chuyện nam sinh viên cao đẳng 19 tuổi tại Tuyền Châu, Phúc Kiến bất ngờ mất cảm giác hai chân và liệt từ ngực trở xuống sau khi chơi game là hồi chuông cảnh báo chói tai cho thế hệ nghiện màn hình. Trong kỳ nghỉ hè, cậu làm thêm tại cơ sở ăn uống, hằng ngày phải cúi đầu lâu để rửa bát, lau bàn, rồi lại nằm sấp trên giường ký túc xá chơi điện thoại 2–3 giờ mỗi lần. Một ngày sau khi chơi game, cậu đột ngột mất cảm giác hai chân, không còn khả năng vận động bình thường và xuất hiện tình trạng liệt từ ngực trở xuống. Kết quả kiểm tra cho thấy khối máu tụ lớn trong ống sống từ C4 đến T1, chèn ép nghiêm trọng tủy sống. Đây là tình trạng nguy hiểm vì khi tủy sống bị chèn ép nghiêm trọng, người bệnh có thể rối loạn cảm giác, yếu cơ, mất khả năng vận động, thậm chí để lại di chứng thần kinh lâu dài nếu không được xử trí kịp thời. Dù không thể mặc nhiên kết luận tư thế cúi đầu hay chơi điện thoại là nguyên nhân trực tiếp khiến mạch máu vỡ, rõ ràng thói quen sinh hoạt sai đang tạo mọi điều kiện cho thảm họa thần kinh xảy ra.
Thoát vị đĩa đệm tuổi trẻ: mặt trái của đời sống học đường hiện đại
Nếu ca liệt từ chơi game khiến nhiều người giật mình, thì những trường hợp thoát vị đĩa đệm tuổi trẻ ở học sinh lại cho thấy đây không còn là bệnh của riêng người trung niên. Một nam sinh N.T.D. 17 tuổi ở Đắk Lắk được chẩn đoán thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng L4–L5, chèn ép ống sống và rễ thần kinh. Cơn đau lưng bắt đầu từ cấp 2, tái diễn sau mỗi lần chơi bóng chuyền, ban đầu được coi là căng cơ thông thường. Đến lớp 10, đau kéo dài kèm tê bì chân, dù đã điều trị bảo tồn bằng thuốc, tập bơi, đu xà, châm cứu và vật lý trị liệu, bệnh vẫn không cải thiện. Đầu năm học 2026–2027, cơn đau trở nên nghiêm trọng, khiến D. đi lại khó khăn, dáng đi lệch, có thời điểm gần như không thể tự di chuyển. Kết quả thăm khám cho thấy khối thoát vị L4–L5 chèn ép ống sống và rễ thần kinh, buộc phải phẫu thuật nội soi giải ép. Một số trường hợp thoát vị đĩa đệm ở học sinh cho thấy bệnh lý cột sống không chỉ gặp ở người trưởng thành mà còn xuất hiện ở lứa tuổi học đường. Đau lưng ở học sinh không còn là chuyện "đau rồi sẽ hết", mà là dấu hiệu của một thế hệ ngồi nhiều, vận động sai và phớt lờ cảnh báo từ cơ thể.
Những dấu hiệu cảnh báo sớm: đừng chờ tới khi mất cảm giác ở chân mới đi khám
Cơ thể luôn gửi tín hiệu trước khi xảy ra thảm họa thần kinh, vấn đề là người trẻ có chịu lắng nghe hay không. Dấu hiệu cảnh báo rõ nhất là đau lưng kéo dài, đau lan xuống mông, chân hoặc kèm tê bì; khi xuất hiện tình trạng này, người bệnh cần được thăm khám để xác định nguyên nhân. Mất cảm giác ở chân, tê bì, rối loạn cảm giác hoặc yếu tay chân là những triệu chứng thần kinh cấp tính không được phép xem nhẹ. Cảm giác tê bì, giảm cảm giác, lực nắm tay suy giảm hoặc thường xuyên làm rơi đồ vật có thể là dấu hiệu cần chú ý. Đầu năm học 2026–2027, chính những cơn đau nặng khiến D. gần như không thể tự di chuyển đã buộc gia đình phải đưa em đi phẫu thuật. Phụ huynh không nên chủ quan khi trẻ đau lưng kéo dài hoặc tái diễn nhiều lần. Chờ tới khi "không nhấc nổi chân" mới tới bệnh viện là cách tự đẩy mình vào nguy cơ phẫu thuật lớn, di chứng lâu dài và chi phí điều trị nặng nề.
Phòng ngừa từ hôm nay: chỉnh tư thế, nghỉ giãn cơ, tập cơ lưng để không phải trả giá bằng tủy sống
Điều đáng mừng là phần lớn nguy cơ liệt từ chơi game hay thoát vị đĩa đệm tuổi trẻ có thể giảm rõ rệt nếu thay đổi thói quen sinh hoạt. Việc duy trì tư thế cúi đầu lâu góp phần gây đau mỏi cổ vai gáy, cứng cơ và hạn chế vận động, nên người trẻ cần chủ động nâng màn hình lên ngang tầm mắt, ngồi thẳng lưng, tránh nằm sấp hoặc gập cổ quá mức khi dùng điện thoại. Sau mỗi 30–45 phút học tập, làm việc hay chơi game, hãy đứng dậy đi lại, nghỉ giãn cơ, xoay cổ, vai, lưng để giải tỏa áp lực lên cột sống. Các bác sĩ khuyến cáo trẻ cần duy trì hoạt động thể chất phù hợp, khởi động kỹ trước khi tập luyện, thực hiện đúng kỹ thuật và tránh vận động quá sức. Tập luyện cơ lưng, cơ bụng và cơ quanh cột sống giúp nâng đỡ tốt hơn, giảm nguy cơ thoát vị đĩa đệm tuổi trẻ và đau lưng ở học sinh. Nếu đã có triệu chứng, đừng tự dán thuốc, tự xoa bóp rồi bỏ qua; hãy đi khám sớm để được đánh giá thần kinh và cột sống bài bản, tránh để mọi thứ chỉ còn có thể giải quyết trên bàn mổ.
