Tiến độ không chỉ là chuyện của một sự kiện
Ba dự án giao thông trọng điểm ở Phú Quốc là tuyến tàu điện nhẹ LRT, đường ĐT975 và Đại lộ APEC, đang được chủ đầu tư cùng các nhà thầu đẩy nhanh thi công để phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 và cải thiện kết nối trên đảo. Đây không đơn thuần là cuộc chạy đua để kịp một mốc tổ chức: nếu các tuyến trục không hoàn thành đúng hạn, việc đi lại giữa sân bay, khu hội nghị và các điểm du lịch sẽ chịu sức ép ngay trong thời gian diễn ra sự kiện. Các công trình vì thế cần được nhìn như một hệ thống liên kết, không phải ba hạng mục tách rời. Mốc hoàn thành chậm nhất ngày 30/6/2027 được xác định là bắt buộc. Điều đó khiến tiến độ trở thành điều kiện trực tiếp để Phú Quốc đón khách, đồng thời là phép thử về năng lực phối hợp và chất lượng triển khai.
LRT: mắt xích công cộng cần được kiểm chứng bằng vận hành
Tuyến LRT dài 17,59 km, đầu tư theo hình thức BOT với tổng mức đầu tư khoảng 9.000 tỷ đồng. Theo báo cáo của chủ đầu tư, gần 10 km ray đã được lắp; 4 trong 6 nhà ga đạt khoảng 60% khối lượng. Kết cấu hầm và dầm hộp dự kiến hoàn thành tháng 12/2026, lắp ray xong trong tháng 2/2027 và vận hành thử vào tháng 6/2027. Lịch trình này để lại ít dư địa cho chậm trễ, nhất là khi thi công trên đảo chịu ảnh hưởng của thời tiết và mặt bằng bị chia thành nhiều đoạn. Tuyến tàu được kỳ vọng kết nối sân bay với khu hội nghị và các điểm du lịch, phục vụ cả quan khách lẫn nhu cầu đi lại lâu dài. Nhưng giá trị của LRT sẽ chỉ được chứng minh khi đoàn tàu chạy ổn định, điểm lên xuống thuận tiện và hành khách có thể nối chuyến dễ dàng.
ĐT975 và Đại lộ APEC phải nối được các điểm đến
ĐT975 được xác định là trục xương sống từ sân bay Phú Quốc đến khu Trung tâm Hội nghị-Triển lãm APEC. Tuyến dài hơn 19 km, có lộ giới 62 m và quy mô tới 10 làn xe; nhà thầu dự kiến thảm bê tông nhựa phía trái tuyến trước ngày 28/2/2027, hướng tới hoàn thiện toàn tuyến trước ngày 30/4/2027. Đại lộ APEC là dự án giao thông trọng điểm còn lại trong nhóm ba công trình đang được tăng tốc, nhưng nguồn thông tin hiện có không nêu số liệu chi tiết về quy mô hay lịch hoàn thành riêng của tuyến này. Vì vậy, không nên đánh giá mức độ sẵn sàng chỉ qua hình ảnh công trường hoặc kế hoạch của một tuyến đường. Điều cần thiết là các trục phải thông suốt, an toàn và ăn khớp với LRT. Một tuyến rộng nhưng các nút kết nối chưa hoàn thiện vẫn có thể tạo ùn tắc đúng lúc Phú Quốc cần lưu thông hiệu quả.
Hạ tầng mới cần đem lại lợi ích cho cư dân
Tác động của giao thông Phú Quốc sẽ được đo không chỉ bằng khả năng phục vụ đoàn xe và khách dự hội nghị, mà còn bằng việc cư dân có tiếp cận thuận lợi hơn với nhà ở, dịch vụ và các khu vực khác trên đảo hay không. Khu tái định cư An Thới nằm cạnh ĐT975, tuyến được thiết kế 10 làn với LRT chạy ở giữa; khu rộng 23,87 ha có 1.200 nền và 25 tuyến đường dài tổng cộng 7,29 km. Ngày 1/11, địa phương bàn giao 217 nền tái định cư, trong đó 139 nền tại An Thới, 32 nền ở Hàm Ninh, 31 nền tại Cửa Cạn và 15 nền ở Hồ Suối Lớn. Đây là mặt tích cực cụ thể của hạ tầng Phú Quốc: đường sá và hệ thống điện, nước, viễn thông được đầu tư đồng bộ có thể giúp người dân kết nối tốt hơn. Tuy vậy, tái định cư chỉ có ý nghĩa khi sinh kế, dịch vụ thiết yếu và khả năng tiếp cận thực tế cũng được bảo đảm.
Hoàn thành đúng hạn, nhưng không đánh đổi chất lượng
Các mốc của LRT và ĐT975 cho thấy quỹ thời gian đang thu hẹp: một bên hướng tới chạy thử vào tháng 6/2027, bên kia đặt mục tiêu hoàn thiện trước ngày 30/4/2027; toàn bộ công trình phải hoàn thành chậm nhất ngày 30/6/2027. Tốc độ thi công là cần thiết, nhưng không thể trở thành lý do để bỏ qua độ an toàn, chất lượng mặt đường hay khả năng vận hành đồng bộ. Mục tiêu phục vụ APEC cần đi cùng giá trị sử dụng sau khi hội nghị kết thúc; nếu không, Phú Quốc sẽ chỉ có những công trình chạy nước rút cho một thời điểm. Thước đo thành công phải là kết nối thông suốt giữa sân bay, khu hội nghị, điểm du lịch và khu dân cư, đồng thời duy trì được dịch vụ đáng tin cậy cho người dân. Ba dự án có thể tạo bước tiến lớn cho hạ tầng đảo, nhưng chỉ khi đúng hạn và đạt chuẩn.
