Ba dự án cầu Đồng bằng Sông Cửu Long sẽ thay đổi luật chơi
Ba dự án giao thông Mekong gồm cầu vượt sông gần 8.000 tỷ, tuyến cao tốc hơn 6.100 tỷ với 18 cây cầu, và cầu 27.000 tỷ dành cho cả đường bộ lẫn đường sắt đang tạo nên một mạng lưới cầu Đồng bằng Sông Cửu Long mới, rút ngắn quãng đường, giảm phụ thuộc phà và mở rộng kết nối liên tỉnh Mekong cho cả người dân lẫn hoạt động logistics miền Tây Việt Nam.
Cốt lõi của câu chuyện không chỉ là thêm vài cây cầu hay vài chục ki-lô-mét cao tốc. Đó là bước chuyển từ vùng trũng hạ tầng sang một không gian giao thông liên hoàn, nơi hạ tầng cao tốc Mekong bắt đầu có xương sống rõ ràng. Cầu Đại Ngãi trên Quốc lộ 60 được khởi công từ ngày 15/10/2023, dự kiến đưa vào khai thác tháng 6/2028, sẽ xóa bỏ các bến phà lâu đời và rút ngắn hơn 80 km hành trình giữa Cà Mau, Sóc Trăng, Cần Thơ và TP.HCM so với đi Quốc lộ 1. Đây là thay đổi mang tính “cắt khúc” đối với cách người miền Tây di chuyển và vận chuyển hàng hóa lên các trung tâm kinh tế.
Cầu Đại Ngãi: đoạn gãy lịch sử của phà, cú hích mới cho logistics
Cầu Đại Ngãi là mắt xích chiến lược trên trục Quốc lộ 60, với tổng mức đầu tư gần 8.000 tỷ đồng và chiều dài tuyến hơn 27,5 km, gồm hai cầu chính và các tuyến dẫn. Riêng cầu Đại Ngãi 1 bắc qua sông Hậu, nối Vĩnh Long với Cần Thơ, dài hơn 3 km, trong đó cầu chính 2,59 km dạng dây văng với hai trụ tháp chữ A cao 110 m. Một gói thầu lớn có giá trị xây lắp 3.907 tỷ đồng hiện đã đạt khoảng 64% giá trị hợp đồng, cho thấy quyết tâm bám tiến độ trong điều kiện địa chất phức tạp gần cửa biển.
Đối với người dân, ý nghĩa lớn nhất là cầu Đồng bằng Sông Cửu Long này xóa cảnh xếp hàng chờ phà và giảm chi phí thời gian lẫn nhiên liệu. Dự án được xác định sẽ rút ngắn hơn 80 km quãng đường giữa các tỉnh cực Nam như Cà Mau, Sóc Trăng, Cần Thơ với TP.HCM so với hành trình qua Quốc lộ 1. Khi hoàn thành, công trình được kỳ vọng tạo cú hích cho giao thương, logistics và mở rộng không gian phát triển kinh tế – xã hội của cả vùng. Nếu có điểm cần lo, đó là nguy cơ khai thác không đồng bộ nếu các tuyến kết nối hai đầu cầu không được mở rộng kịp nhịp.
Cao tốc Mỹ An – Cao Lãnh: 18 cây cầu và bước nâng cấp kịp thời
Nếu Đại Ngãi là cây cầu biểu tượng, thì cao tốc Mỹ An – Cao Lãnh là “mạch máu” mới cho luồng xe đi – về miền Tây mà không phải xuyên qua TP.HCM. Tuyến cao tốc này có tổng mức đầu tư hơn 6.127 tỷ đồng, được khởi công từ tháng 7/2025 và trên toàn tuyến sẽ xây dựng 18 cầu vượt sông, kênh, rạch – phù hợp với đặc trưng chằng chịt sông nước ở Đồng bằng Sông Cửu Long. Việc bố trí dày đặc các cầu Đồng bằng Sông Cửu Long trên tuyến sẽ xóa hàng loạt điểm thắt cổ chai hiện nay.
Điều đáng bàn là quyết định “nâng cấp ngay từ trong trứng nước”. Bộ Xây dựng đã chấp thuận nâng quy mô từ 4 làn xe hạn chế lên 4 làn xe hoàn chỉnh, kéo nền đường từ 17 m lên 24,75 m và riêng cầu Nguyễn Văn Tiếp A sẽ được bổ sung để đạt 6 làn xe với nền đường 35,75 m. Phần mở rộng cần thêm gần 4.700 tỷ đồng và khoảng 1,9 triệu m³ cát đắp nền, thi công từ quý I/2027 đến cuối quý III/2028. Đây là lựa chọn tốn kém trước mắt nhưng hợp lý, tránh kịch bản “vừa xong đã tắc” như nhiều trục đường trước đây, đồng thời củng cố hạ tầng cao tốc Mekong cho nhu cầu tăng trưởng dài hạn.
Cầu Cần Thơ 2: cầu hai tầng và tham vọng trục cao tốc Bắc – Nam phía Đông
Trên bình diện dài hạn, cầu Cần Thơ 2 là dự án tham vọng nhất cả về công nghệ lẫn tầm ảnh hưởng. Ngày 28/9, Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận đã trình cơ quan quản lý thẩm định báo cáo nghiên cứu tiền khả thi cho công trình này. Tuyến dài khoảng 15,14 km, nối cao tốc Mỹ Thuận – Cần Thơ với cao tốc Cần Thơ – Hậu Giang, trở thành một đoạn quan trọng của trục cao tốc Bắc – Nam phía Đông ngay tại trung tâm vùng.
Điểm nổi bật là thiết kế cầu hai tầng: tầng trên là cao tốc 6 làn xe tốc độ 100 km/h; tầng dưới là đường sắt đôi khổ 1.435 mm, điện khí hóa, với tốc độ thiết kế 120 km/h cho tàu hàng và 160 km/h cho tàu khách. Cầu chính dạng dây văng dài khoảng 870 m, nhịp giữa 450 m, tổng mức đầu tư hơn 27.000 tỷ đồng, dự kiến khởi công năm 2027 và hoàn thành năm 2031. Theo Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận, việc đầu tư cầu Cần Thơ 2 nhằm từng bước hoàn chỉnh tuyến cao tốc Bắc – Nam phía Đông và tăng cường kết nối giữa các tỉnh, thành vùng Đồng bằng sông Cửu Long, đồng thời tạo liên kết với các tuyến ngang như Châu Đốc – Cần Thơ – Sóc Trăng và Hà Tiên – Rạch Giá – Bạc Liêu.
Tác động cộng hưởng: từ giao thông đến sức cạnh tranh của miền Tây
Đặt cạnh nhau, ba dự án giao thông Mekong này cho thấy một chiến lược rõ ràng: dùng các cầu Đồng bằng Sông Cửu Long lớn và những đoạn cao tốc then chốt để “bẻ cong” bản đồ di chuyển truyền thống. Cầu Đại Ngãi giúp hoàn thiện trục ven biển phía Đông, rút ngắn hơn 80 km từ Cà Mau, Sóc Trăng, Cần Thơ đến TP.HCM và tăng kết nối với Vĩnh Long, Cà Mau cùng các tỉnh lân cận. Cao tốc Mỹ An – Cao Lãnh tạo tuyến kết nối mới giữa miền Đông và miền Tây Nam Bộ mà không phải đi qua đầu mối vốn đã quá tải là TP.HCM.
Ở tầng liên vùng, cầu Cần Thơ 2 không chỉ nối hai tuyến cao tốc dọc mà còn gắn kết với các cao tốc ngang quan trọng, tạo mạng lưới kết nối liên tỉnh Mekong dày hơn và linh hoạt hơn. Tác động trực tiếp là giảm chi phí thời gian, nhiên liệu cho doanh nghiệp, qua đó cải thiện logistics miền Tây Việt Nam – vốn lâu nay phụ thuộc đường bộ độc tuyến và hệ thống phà. Khi hoàn thành đồng bộ, mạng lưới hạ tầng cao tốc Mekong mới sẽ giúp vùng Tây Nam Bộ bớt “lệ thuộc” vào một vài cửa ngõ, mở rộng không gian lựa chọn tuyến đường cho cả người dân lẫn hàng hóa, từ đó nâng sức cạnh tranh so với các vùng khác.
