Dự án cầu Việt Nam: Thước đo mới của tham vọng hạ tầng
Các dự án cầu Việt Nam hiện nay là những công trình quy mô lớn nhằm thay thế phà, cầu cũ xuống cấp và mở ra hành lang giao thông mới, kết nối các bờ sông, cửa ngõ đô thị và khu vực ven biển, đồng thời tạo dư địa phát triển đô thị, du lịch và logistics thông qua hạ tầng giao thông hiện đại, an toàn và có tính biểu tượng cao. Ở thời điểm này, bốn dự án cầu trọng điểm – từ cầu dây văng Cần Giờ, cầu đi bộ vượt sông Sài Gòn cho tới cầu Trà Khúc 1 với kiến trúc “bờ xe nước” – phác họa khá rõ hai mặt của câu chuyện: quyết tâm đầu tư mạnh tay cho kết nối giao thông và những điểm nghẽn về thủ tục, tiến độ thi công cầu vẫn còn dai dẳng.
Cầu Cần Giờ hơn 13.000 tỷ: Động thổ xong vẫn loay hoay thủ tục
Cầu Cần Giờ được kỳ vọng xóa cảnh “qua sông lụy phà” giữa Nhà Bè và Cần Giờ với tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 13.201 tỷ đồng. Trớ trêu là dự án đã động thổ từ đầu năm nhưng đến nay vẫn chưa thể xác định thời điểm thi công chính thức. Lý do nằm ở quá trình thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi và đặc biệt là phương án tài chính, khi cơ quan thẩm định yêu cầu tính lại theo hướng giao đất nhiều đợt thay vì một lần như đề xuất của nhà đầu tư.
Về mặt hiệu quả, đây là dự án cầu dây văng vượt sông Soài Rạp, hình thành tuyến đường bộ kết nối trực tiếp Nhà Bè – Cần Giờ, thay thế phương thức kết nối chủ yếu bằng phà. Khi cầu hoàn thành, thời gian di chuyển từ trung tâm TP đến Cần Giờ có thể rút xuống khoảng 40–50 phút, giảm áp lực lớn cho bến phà vốn luôn quá tải dịp cao điểm. Nói cách khác, mỗi tháng trì hoãn là một tháng người dân tiếp tục “trả giá” bằng thời gian và chi phí đi lại.
Cầu Trà Khúc 1: Từ cây cầu 60 năm xuống cấp đến biểu tượng “bờ xe nước”
Khác với sự chậm trễ ở Cần Giờ, Quảng Ngãi đang bước vào giai đoạn quyết liệt với cầu Trà Khúc 1 mới. Đây là dự án cầu đường bộ cấp đặc biệt với tổng mức đầu tư 2.199 tỷ đồng, được phê duyệt ngày 8/8/2025. Ban quản lý giao thông tỉnh đã lựa chọn được liên danh 4 nhà thầu thi công cầu Trà Khúc 1 với giá gói thầu hơn 2.043 tỷ đồng, thời gian thực hiện 18 tháng. Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu khởi công vào ngày 8/10 và tập trung bảo đảm tiến độ, chất lượng, thẩm mỹ công trình.
Lý do phải “thay cầu” gần như không còn gì để bàn cãi. Cầu Trà Khúc 1 hiện tại đã xuống cấp nghiêm trọng sau hơn 60 năm phục vụ giao thông, nhiều vị trí trụ cầu lộ cốt thép, bê tông bong tróc; kiểm định năm 2012 xác định cầu không còn đáp ứng yêu cầu chịu tải và phải cấm xe tải lưu thông. Trong khi đó, cây cầu này vẫn phải gánh hàng nghìn lượt phương tiện mỗi ngày từ phía Bắc vào trung tâm Quảng Ngãi và ngược lại. Giữ lại một công trình như vậy không còn là tiết kiệm mà là chấp nhận rủi ro an toàn.
Thiết kế “bờ xe nước” và bước ngoặt kết nối giao thông cửa ngõ Quảng Ngãi
Điểm đáng chú ý nhất của cầu Trà Khúc 1 mới là lựa chọn kiến trúc không chỉ để đi lại mà còn để định hình bản sắc đô thị. Công trình gồm phần cầu dài hơn 577 m, rộng 28 m, với 4 nhịp cầu treo dây võng tự neo, dầm thép liên hợp bản bê tông cốt thép và bê tông cốt thép dự ứng lực. Hệ kết cấu dây võng tạo 3 vòng tròn thép nối tiếp nhau, mô phỏng hình tượng “bờ xe nước” giữa sông Trà Khúc – hình ảnh quen thuộc trong lịch sử sản xuất và đời sống người dân Quảng Ngãi.
Không thể xem đây chỉ là câu chuyện mỹ thuật. Tỉnh xác định cầu Trà Khúc 1 mới nhằm từng bước hoàn thiện mạng lưới giao thông, cải thiện năng lực vận tải, kết nối giao thông cửa ngõ phía Bắc vào trung tâm đô thị. Phương án tổ chức giao thông với đường đầu cầu rộng đến 44 m, nút giao khác mức bằng hầm chui trên đường Tôn Đức Thắng và vòng xoay mới phía Bắc cho thấy tầm nhìn giao thông dài hạn. Khi cầu mới đưa vào sử dụng, cầu cũ hơn 60 năm sẽ được tháo dỡ để vừa bảo đảm an toàn, vừa mở không gian cảnh quan ven sông.
Thông điệp chung: Hạ tầng phải đi trước, nhưng không thể mãi vướng thủ tục
Nhìn vào bốn dự án cầu lớn – từ cầu dây văng Cần Giờ đến cầu Trà Khúc 1 mới – có thể thấy một mẫu số chung: các địa phương đã hiểu rằng hạ tầng giao thông phải đi trước một bước để mở không gian phát triển. Cầu mới giúp rút ngắn thời gian đi lại, xóa các nút thắt về phà, cầu yếu, đồng thời tạo nền tảng cho du lịch, dịch vụ và bất động sản phát triển theo.
Vấn đề nằm ở chỗ, nơi nào xử lý nhanh bài toán thủ tục và mô hình tài chính, nơi đó công trường sôi động; còn chậm trễ thì người dân vẫn phải “trả thuế thời gian” mỗi ngày trên những cây cầu cũ, bến phà quá tải. Dự án cầu Việt Nam đang ở một ngã rẽ: hoặc cải cách quy trình để các quyết định đầu tư sớm biến thành công trình cụ thể, hoặc chấp nhận tình trạng “động thổ hoành tráng, thi công lặt vặt”. Lựa chọn này không chỉ là chuyện kỹ thuật, mà là thước đo năng lực điều hành phát triển của từng địa phương.
