Học qua trải nghiệm để hiểu mình và hiểu nghề
Trải nghiệm hướng nghiệp là cách tổ chức học tập để học sinh trực tiếp tiếp xúc với môi trường nghề nghiệp, thử một số hoạt động thực hành và đối chiếu trải nghiệm ấy với sở thích, năng lực của bản thân. Đây không nên là chuyến tham quan cho có, mà là một phần giúp các em đưa ra lựa chọn học tập có căn cứ hơn. Hoạt động giáo dục tại các trường học Hải Phòng ngày càng mở rộng, đưa kiến thức gần với đời sống và tạo cơ hội để học sinh chủ động khám phá. Với học sinh lớp 9 Trường THCS Đà Nẵng, chương trình tại Trường Cao đẳng Hàng hải và Đường thủy I giúp các em tìm hiểu môi trường đào tạo, trải nghiệm các lĩnh vực như logistics, công nghệ ô tô, điều khiển tàu biển, điện - điện tử và công nghệ thông tin. Tại Trường THCS Hùng Vương, học sinh lớp 9 đến Trường Cao đẳng Du lịch Hải Phòng để làm bánh, trang trí sản phẩm và pha chế đồ uống. Những trải nghiệm này cho các em thấy yêu cầu công việc cụ thể, từ đó từng bước nhận diện điều mình thích và làm được. Khi đứng trước ngưỡng chuyển cấp, học sinh định hướng nghề dựa trên tiếp xúc thực tế sẽ có cơ sở tốt hơn lựa chọn theo cảm tính.
Hình học rời trang sách khi học Toán STEM
Một tiết học Toán có giá trị hơn khi học sinh phải dùng kiến thức để giải quyết một nhiệm vụ thật, thay vì chỉ ghi nhớ định nghĩa rồi làm bài tập. Chiều 28/10, Trường THCS Võ Thị Sáu tổ chức chuyên đề cấp thành phố về dạy Toán theo định hướng STEM, nhấn mạnh khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Trong bài “Vận dụng tính chất hình thoi, hình vuông trong thiết kế sản phẩm STEM”, học sinh lớp 8B1 dùng đặc điểm cạnh, góc, đường chéo và tính đối xứng để tạo sản phẩm. Theo phân công, hai nhóm thiết kế diều từ hình thoi, hai nhóm còn lại làm hộp kẹo từ hình vuông; các em xác định yêu cầu, đề xuất phương án, chế tạo mẫu, thử nghiệm rồi giải thích cơ sở hình học. Chủ đề Halloween khiến bài học gần gũi, nhưng điểm đáng nói không nằm ở món đồ trang trí. Học sinh phải biến một tính chất hình học thành quyết định thiết kế, kiểm tra xem sản phẩm có đáp ứng yêu cầu hay không. Đó là lúc học Toán STEM giúp kiến thức sách giáo khoa trở thành công cụ suy nghĩ và hành động.
Kết hợp STEM và hướng nghiệp: từ làm thử đến chọn hướng
Trải nghiệm nghề nghiệp và giáo dục STEM bổ trợ cho nhau: một bên cho học sinh tiếp xúc với công việc, bên kia rèn cách phân tích và tạo giải pháp. Khi cùng được đưa vào học tập, các em không chỉ hỏi “nghề này có gì?” mà còn thử nhận diện những kỹ năng, sở thích và năng lực cần có để theo đuổi lĩnh vực ấy. Trong hoạt động STEM, học sinh phải phối hợp, phản biện, trình bày lựa chọn và đánh giá sản phẩm; bài học hình học tại Trường THCS Võ Thị Sáu cũng hướng các em kết nối kiến thức với yêu cầu thiết kế kỹ thuật. Còn các chuyến trải nghiệm tại trường nghề giúp các em quan sát môi trường đào tạo và thử một phần công việc thực tế. Hai hình thức này cùng chuyển học sinh từ nghe thông tin sang tự khám phá, tự đánh giá; vì thế, định hướng tương lai có thể bắt đầu từ việc làm, quan sát và suy ngẫm, không chỉ từ lời khuyên của người lớn. Nhà trường đã xây dựng 17 chủ đề STEM để triển khai trong năm học 2026-2027; câu lạc bộ STEM cũng dự kiến tham gia các sân chơi khoa học, công nghệ và thực hiện dự án nghiên cứu kỹ thuật. Đây là hướng đi đáng duy trì, miễn là hoạt động được thiết kế có mục tiêu và gắn với lựa chọn của học sinh.
Suy cho cùng, STEM không tự quyết định nghề nghiệp thay học sinh, còn một chuyến tham quan cũng không đủ để chốt tương lai. Giá trị nằm ở chuỗi trải nghiệm có liên kết: học kiến thức, thử áp dụng, tiếp xúc nghề và nhìn lại bản thân. Khi được tạo cơ hội như vậy, học sinh có thêm căn cứ để chọn hướng học tập phù hợp, còn bài học trên lớp trở nên có ý nghĩa ngoài bài kiểm tra.
