Khánh Hòa chọn bước đi khó: đô thị trẻ phải bắt đầu từ nhân tài
Chiến lược phát triển đô thị Khánh Hòa là kế hoạch dài hạn kết hợp thu hút nhân tài, quy hoạch không gian đa trung tâm và đầu tư hạ tầng để hình thành một thành phố trẻ hiện đại, năng động, đáng sống, hướng tới mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương với hệ thống đô thị biển, công nghiệp, dịch vụ và du lịch gắn kết chặt chẽ.
Điểm đáng nói là Khánh Hòa không chọn lối đi an toàn. HĐND tỉnh thông qua Nghị quyết về chính sách thu hút, phát triển nhân lực chất lượng cao trong khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, với tổng kinh phí dự kiến hơn 173 tỷ đồng cho giai đoạn 2026-2030. Đây là một quyết định dứt khoát: hoặc Khánh Hòa trở thành “nam châm” nhân tài, hoặc sẽ bị bỏ lại phía sau khi các địa phương lân cận tăng tốc. Cách làm cũng khá táo bạo. Người có chức danh giáo sư được hỗ trợ 1,5 tỷ đồng, phó giáo sư 1,2 tỷ đồng, tiến sĩ 1 tỷ đồng, thạc sĩ 300 triệu đồng và người có trình độ đại học 250 triệu đồng. Những con số này cho thấy tỉnh đang muốn gửi một thông điệp rõ ràng: Khánh Hòa sẵn sàng trả giá cao để đổi lấy chất lượng nguồn nhân lực.
Thu hút nhân tài Khánh Hòa: Không chỉ là tiền, mà là cam kết môi trường làm việc
Nhiều địa phương nói về thu hút nhân tài, nhưng Khánh Hòa đang cố gắng biến khẩu hiệu thành chính sách cụ thể. Nhân lực được tuyển dụng, tiếp nhận vào làm công chức, viên chức sẽ được hỗ trợ một lần, hỗ trợ nhà ở và hưởng các chính sách ưu tiên khác. Tỉnh cam kết ưu tiên bố trí nhà ở công vụ hoặc hỗ trợ chi phí lưu trú tối đa 5 triệu đồng/tháng trong suốt thời gian cam kết làm việc. Đây là điểm khác biệt quan trọng: người giỏi không chỉ cần tiền, họ cần một nơi để sống và ổn định gia đình. Không dừng ở khu vực công, Nghị quyết còn mở cơ chế cho phép ký hợp đồng hoặc thuê khoán chuyên gia với các mức thu nhập 100, 50 và 30 triệu đồng/người/tháng. Nếu được triển khai nghiêm túc, Khánh Hòa sẽ có một “vùng đệm” linh hoạt để thu hút chuyên gia trong những lĩnh vực mới như chuyển đổi số, nơi các mô hình biên chế cứng thường chậm chạp.
Theo UBND tỉnh, nhu cầu nhân lực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số giai đoạn 2026-2030 khoảng 105 người, trong đó 21 tiến sĩ và 14 thạc sĩ. Con số này không lớn nếu so với quy mô một tỉnh, nhưng lại mang tính chiến lược: đây là những người “lõi cứng” cho một bộ máy quản trị đô thị thông minh. Khánh Hòa còn nhắm tới sinh viên tốt nghiệp xuất sắc ở top 100 đại học hàng đầu trong nước và các nhà khoa học trẻ bằng những ưu đãi theo Nghị định 179/2024/NĐ-CP. Nếu triển khai đúng, chính sách này có thể đảo chiều “chảy máu chất xám” vốn lâu nay đổ về các trung tâm lớn. Tuy nhiên, đây cũng là phép thử: chính sách tốt mà môi trường làm việc quan liêu, chậm đổi mới thì nhân tài sẽ đến rồi đi.
Khánh Hòa phát triển đô thị: đa trung tâm, 3 cực động lực và áp lực hạ tầng
Khánh Hòa phát triển đô thị không chỉ bằng vài công trình điểm nhấn, mà bằng một cấu trúc mới: quy hoạch không gian đô thị đa trung tâm, với 3 cực động lực, 4 hành lang và 2 phân vùng, nhằm khai thác mạnh kinh tế biển, logistics, năng lượng và công nghiệp công nghệ cao. Đây là cách tiếp cận mà nhiều tỉnh ven biển mơ ước, nhưng không phải nơi nào cũng đủ nguồn lực và tầm nhìn để theo đuổi. Nghị quyết số 09-NQ/TW định hướng Khánh Hòa trở thành đô thị loại I, thành phố trực thuộc Trung ương, với hệ thống 21 đô thị, gồm 5 đô thị định hướng loại 2 và 16 đô thị loại 3. Dân số được dự báo 2,7-2,8 triệu người với 30-33 triệu lượt khách du lịch; xa hơn, đến 2050 là 5-5,1 triệu dân và 55-60 triệu lượt khách. Quy mô này đặt ra áp lực khổng lồ lên hạ tầng, nhưng cũng là cơ hội để Khánh Hòa định hình lại trật tự phát triển.
Khác với cách làm cục bộ, Khánh Hòa tính toán không gian phát triển trên toàn tỉnh: Nha Trang–Cam Lâm là trung tâm tổng hợp; phía Bắc tập trung công nghiệp, logistics biển; khu vực trung tâm là hành chính, dịch vụ, tri thức; phía Nam hướng đến du lịch, văn hóa, năng lượng sạch, công nghiệp xanh và đổi mới sáng tạo. Đây là “bản đồ” cho hạ tầng Khánh Hòa giai đoạn 2026-2031 và xa hơn, khi tỉnh xác định thứ tự ưu tiên cho các công trình giao thông, cảng biển, năng lượng phù hợp khả năng huy động nguồn lực. Tuy nhiên, quy hoạch đẹp trên giấy chưa đủ. Câu hỏi là liệu các dự án hạ tầng có đồng bộ với tốc độ thu hút đầu tư và dân số tăng nhanh hay không. Nếu chậm trễ, Khánh Hòa có nguy cơ lặp lại bài toán tắc nghẽn đô thị của nhiều thành phố biển khác.
Bứt phá để cạnh tranh: kinh tế biển, du lịch và chất lượng sống
Khánh Hòa đang đứng trước “vận hội mới để bứt phá, định hình một diện mạo hiện đại, năng động và đáng sống”. Thu ngân sách nhà nước lũy kế 8 tháng ước đạt 34.521 tỷ đồng, tương đương 91,8% dự toán và tăng 29,6% so với cùng kỳ. Đây không chỉ là những con số đẹp, mà là dấu hiệu cho thấy nền tảng phát triển kinh tế xã hội Khánh Hòa đang bước vào giai đoạn tăng tốc. Trong 8 tháng, tỉnh thu hút mới 38 dự án với tổng vốn đăng ký hơn 103.856 tỷ đồng, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 7,83% so với cùng kỳ. Điểm mạnh truyền thống là du lịch tiếp tục được nâng tầm: Khánh Hòa đặt mục tiêu trở thành điểm đến hàng đầu trong nước và khu vực, với hệ thống sản phẩm du lịch biển, nghỉ dưỡng, sinh thái, mạo hiểm, chăm sóc sức khỏe và kinh tế ban đêm. Vòng chung kết Hoa hậu Thế giới tổ chức tại đây là minh chứng cho “sức hút” của địa phương trên bản đồ du lịch quốc tế.
Nhưng muốn giữ đà bứt phá, Khánh Hòa phải giải một bài toán khác khó không kém: chất lượng sống. Đô thị trẻ không thể chỉ là những khu nghỉ dưỡng biển và tuyến đường ven biển đẹp. Người dân địa phương cần mức sống cao, môi trường trong lành, hệ thống dịch vụ công hiệu quả và cơ hội việc làm tương xứng với tốc độ phát triển. Ở đây, chiến lược thu hút nhân tài và phát triển hạ tầng phải gặp nhau. Nhân lực khoa học, công nghệ và chuyển đổi số sẽ quyết định Khánh Hòa đi theo mô hình đô thị thông minh hay chỉ là “thành phố nghỉ dưỡng”. Hạ tầng giao thông, cảng biển, năng lượng nếu thiếu tầm nhìn dài hạn sẽ khiến kinh tế biển và logistics không bật lên được so với các tỉnh lân cận.
Kết luận: Thành phố trực thuộc Trung ương hay chỉ là giấc mơ đẹp?
Nhìn vào tổng thể, Khánh Hòa đang xây dựng một câu chuyện phát triển khá rõ ràng: thu hút nhân tài bằng 173 tỷ đồng và chính sách ưu đãi mạnh, tổ chức không gian đô thị đa trung tâm, đầu tư hạ tầng trọng điểm và đặt du lịch làm trụ cột. Dáng dấp một thành phố trẻ năng động và sáng tạo đang dần hình thành. Tuy vậy, để trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, Khánh Hòa cần nhiều hơn các con số và bản quy hoạch đẹp. Tỉnh phải chứng minh rằng mình có thể triển khai chính sách nhất quán, chống lợi ích cục bộ trong phân bổ hạ tầng, và quan trọng nhất là xây dựng được một môi trường sống đáng sống cho cả người dân địa phương lẫn lực lượng trí thức mới. Nếu làm được, Khánh Hòa không chỉ cạnh tranh với các tỉnh lân cận, mà còn có thể trở thành hình mẫu cho cách một địa phương biển định nghĩa lại con đường phát triển đô thị trong thời kỳ mới.
