Điều chỉnh quy hoạch sân bay Phú Quốc: bước ngoặt hướng tới APEC
Điều chỉnh quy hoạch sân bay Phú Quốc APEC là việc bổ sung và sắp xếp lại toàn bộ hệ thống hạ tầng, công trình kỹ thuật, dịch vụ và an ninh tại Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc nhằm nâng cao năng lực khai thác, đón tiếp khách quốc tế và phục vụ các sự kiện cấp cao, trong đó trọng tâm là Tuần lễ cấp cao APEC, đồng thời chuẩn bị quỹ đất và cấu trúc vận hành cho giai đoạn phát triển dài hạn đến sau năm 2050. Nhìn từ góc độ chiến lược, điều chỉnh quy hoạch sân bay không chỉ là câu chuyện kỹ thuật của ngành hàng không mà là tuyên bố chính trị về vai trò của Phú Quốc trong bản đồ hội nghị quốc tế. Theo quy hoạch điều chỉnh, hệ thống hạ tầng Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc sẽ được bổ sung, hoàn thiện nhằm đáp ứng nhu cầu khai thác trong giai đoạn tới. Việc xác định rõ APEC 2027 là cột mốc thúc đẩy, khiến sân bay này chuyển từ vai trò cửa ngõ du lịch sang trung tâm đón tiếp các đoàn nguyên thủ, doanh nghiệp và tổ chức quốc tế.
Mở rộng khu bay và sân đỗ: năng lực tiếp nhận tăng theo chuẩn hội nghị
Nếu chỉ nhìn vào chiều dài đường cất hạ cánh, khó thấy hết tham vọng của quy hoạch hạ tầng giao thông tại sân bay Phú Quốc APEC. Trọng tâm của lần điều chỉnh này là hệ thống đường lăn và sân đỗ – nơi thể hiện trực tiếp năng lực đón nhiều chuyến bay cùng lúc trong các dịp cao điểm hội nghị quốc tế. Trong giai đoạn 2021-2030, quy hoạch điều chỉnh kéo dài đường lăn song song hiện hữu về hai phía, đồng bộ với đường cất hạ cánh, đồng thời bổ sung đường lăn song song nằm giữa hai đường cất hạ cánh cùng các đường lăn nối, đường lăn thoát nhanh để kết nối đồng bộ với sân đỗ máy bay. Câu nói có thể trích dẫn là: "Hai khu vực sân đỗ được quy hoạch mới và mở rộng có tổng quy mô khoảng 87 vị trí đỗ máy bay". Con số này cho thấy sân bay Phú Quốc được thiết kế để chịu được áp lực vận chuyển của các đoàn APEC, thay vì chỉ phục vụ du lịch đại trà. Quy hoạch bố trí sân đỗ trước nhà ga hành khách T2, mở rộng sân đỗ hiện hữu đáp ứng khoảng 42 vị trí đỗ máy bay, cùng một sân đỗ khác giữa khu vực nhà ga T1 và nhà khách VIP với khoảng 45 vị trí. Đến năm 2050, sân đỗ sẽ tiếp tục được mở rộng trên khu vực đất dự trữ khi phát sinh nhu cầu, cho thấy tầm nhìn dài hơn APEC.
Khu nhà ga, giao thông nội cảng và công trình phục vụ hội nghị
Một sân bay phục vụ hội nghị quốc tế không thể chỉ mạnh ở đường băng; nó phải có tổ chức không gian hợp lý từ cửa ngõ đường bộ đến từng phòng họp và khu đón tiếp. Cùng với hạ tầng khu bay, quy hoạch điều chỉnh một số tuyến đường giao thông nội cảng, trong đó có tuyến kết nối từ đường trục vào cảng hàng không với nhà ga T2. Đây là điểm mấu chốt của quy hoạch hạ tầng giao thông: đảm bảo luồng di chuyển tách biệt giữa khách phổ thông, đoàn cấp cao và lực lượng phục vụ. Một số tuyến đường công vụ cũng được bổ sung nhằm phục vụ công tác tuần tra, bảo đảm an ninh, an toàn và tổ chức Tuần lễ cấp cao APEC 2027. Hệ thống sân đỗ ô tô được điều chỉnh với nhà để xe cao tầng ở phía Nam nhà ga T1 và các bãi đỗ xe nhân viên, xe máy ở phía Tây. Khi đặt cạnh các sân đỗ máy bay mới, những sắp xếp này cho thấy tư duy hậu cần hội nghị: phân luồng rõ ràng, tăng sức chứa, nhưng vẫn giữ được khả năng kiểm soát an ninh chặt chẽ trong những ngày đông đoàn cấp cao.
Khách sạn, dịch vụ và hệ thống an ninh – y tế: nền tảng cho Tuần lễ cấp cao
Điểm khác biệt lớn nhất của lần điều chỉnh quy hoạch sân bay Phú Quốc APEC là sự xuất hiện dày đặc các công trình phục vụ hội nghị, từ khách sạn đến trung tâm an ninh và khu cách ly y tế. Đặc biệt, quy hoạch bổ sung các công trình khách sạn, thương mại dịch vụ tại phía Nam cảng và phía Nam nhà khách VIP, hàng không chung, với tổng diện tích khoảng 51 ha. Khu vực này cũng được bố trí văn phòng cho thuê, trung tâm điều hành các hãng hàng không, biến không gian quanh sân bay thành một "vùng hội nghị" với đầy đủ tiện ích. Song song, các công trình phục vụ quản lý nhà nước được quy hoạch rõ ràng: khu đất khoảng 1,69 ha cho Công an xuất nhập cảnh và trung tâm an ninh hàng không, khoảng 5.000 m² cho Công an địa phương cùng quỹ đất dự trữ thêm khoảng 1 ha. Các công trình y tế, cách ly y tế trên khu đất khoảng 5.000 m² và trung tâm kiểm dịch động vật, thực vật mỗi công trình khoảng 2.500 m² cho thấy sân bay đã tính đến kịch bản khẩn cấp trong bối cảnh dịch bệnh và kiểm dịch quốc tế – điều kiện gần như bắt buộc đối với một điểm tổ chức Tuần lễ cấp cao APEC.
Khẩn nguy, cứu hỏa và nhiên liệu: củng cố năng lực vận hành lâu dài
Sau lớp hào nhoáng của khách sạn và nhà ga, sức mạnh thật sự của một sân bay phục vụ APEC nằm ở những hệ thống ít được chú ý: cứu hỏa, cứu nạn và cung cấp nhiên liệu. Hệ thống công trình khẩn nguy, cứu nạn, cứu hỏa được điều chỉnh theo hướng nâng cấp năng lực, các trạm khẩn nguy, cứu hỏa được quy hoạch đạt cấp 9 theo phân cấp của Tổ chức Hàng không dân dụng quốc tế (ICAO). Trong giai đoạn 2021-2030, hai trạm khẩn nguy cứu nạn tại phía Tây Bắc và phía Đông cảng được điều chỉnh vị trí, mỗi trạm diện tích khoảng 3.000 m², cùng khu huấn luyện cứu hỏa rộng khoảng 1,7 ha ở phía Tây Bắc. Ở phía sau, cơ sở cung cấp xăng dầu hàng không và trạm cấp nhiên liệu cho phương tiện, thiết bị hàng không được bố trí tại khu vực phía Bắc cảng diện tích khoảng 7,2 ha và một khu vực khác rộng khoảng 30,4 ha. Các bãi tập kết phương tiện, trang thiết bị phục vụ mặt đất được điều chỉnh vị trí ở phía Đông, phía Tây sân đỗ máy bay và bổ sung tại phía Đông nhà khách VIP, hàng không chung để phục vụ Tuần lễ cấp cao APEC 2027. Điều này cho thấy quy hoạch không dừng ở "trang điểm" cho sự kiện mà đang xây nền vận hành lâu dài cho một sân bay quốc tế tầm cao. Kết lại, điều chỉnh quy hoạch sân bay Phú Quốc không chỉ nhằm nâng cao năng lực tiếp đón và hội nghị quốc tế, mà còn đặt viên gạch cho một cấu trúc hạ tầng bền vững sau APEC. Thành công hay thất bại của chiến lược này sẽ không đo bằng vài ngày Tuần lễ cấp cao, mà bằng việc Phú Quốc có thực sự bước lên vị thế cửa ngõ hội nghị khu vực trong nhiều thập kỷ tới hay không.
