APEC như phép thử: Quy hoạch sân bay Phú Quốc đang thay đổi điều gì?
Quy hoạch sân bay Phú Quốc là kế hoạch chi tiết tổ chức không gian, hạ tầng và các công trình phụ trợ của Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc nhằm đáp ứng nhu cầu khai thác, an ninh, an toàn và phát triển dài hạn trong giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn đến 2050. Trọng tâm hiện nay là chuẩn bị cho Tuần lễ Cấp cao APEC 2027, biến sân bay này thành cửa ngõ đón nguyên thủ và đoàn đại biểu quốc tế. Bộ Xây dựng đã phê duyệt điều chỉnh quy hoạch chi tiết, bổ sung và chỉnh sửa nhiều hạng mục để đáp ứng yêu cầu an ninh, an toàn và tổ chức phục vụ APEC 2027. Nói cách khác, sân bay Phú Quốc APEC không chỉ là câu chuyện thêm vài hạng mục kỹ thuật, mà là một bước tái cấu trúc toàn diện cách sân bay vận hành và phát triển trong nhiều thập kỷ tới.
Đường công vụ, bãi đỗ xe mặt đất: Lớp phòng thủ đầu tiên cho an ninh APEC
Điểm nhấn ít hào nhoáng nhưng mang tính quyết định trong quy hoạch sân bay Phú Quốc là hệ thống đường công vụ nội cảng và bãi tập kết phương tiện mặt đất. Bộ Xây dựng phê duyệt bổ sung, điều chỉnh cục bộ một số đoạn tuyến đường công vụ nội cảng để đáp ứng yêu cầu an ninh, an toàn và tổ chức phục vụ Tuần lễ Cấp cao APEC 2027. Đồng thời, một bãi tập kết phương tiện, trang thiết bị phục vụ mặt đất được bổ sung ở phía đông nhà khách VIP/hàng không chung. Đây là lớp hạ tầng “hậu trường” nhưng quyết định khả năng kiểm soát luồng di chuyển, phân tách khu vực VIP với khai thác dân dụng, và giảm thiểu rủi ro an ninh. Nếu coi hạ tầng APEC 2027 là một chuỗi phòng tuyến, thì các tuyến đường công vụ và bãi đỗ chuyên dụng chính là vòng bảo vệ đầu tiên, giúp sân bay vận hành trơn tru ngay trong kịch bản lưu lượng và yêu cầu an ninh cao nhất.
Đường lăn, sân đỗ: Nâng cấp sân bay quốc tế để xử lý nhiều tàu bay cùng lúc
Muốn đón APEC mà không tắc nghẽn, sân bay Phú Quốc buộc phải nâng cấp mạnh hạ tầng khai thác lõi: đường lăn và sân đỗ. Trong giai đoạn 2021–2030, hệ thống đường lăn được điều chỉnh theo hướng kéo dài đường lăn song song hiện hữu về hai phía, bảo đảm đồng bộ với hệ thống đường cất hạ cánh. Quy hoạch bổ sung các đường lăn song song nằm giữa hai đường cất hạ cánh và phía bắc đường cất hạ cánh số 2, cách tim đường khoảng 180 m; thêm đường lăn nối và đường lăn thoát nhanh để kết nối với các khu vực sân đỗ. Cấu hình này được giữ ổn định đến 2050 nhằm nâng cao năng lực phục vụ tàu bay. Ở khu vực sân đỗ, sân đỗ trước nhà ga T2 sẽ được quy hoạch, sân đỗ hiện hữu mở rộng lên khoảng 42 vị trí đỗ, và thêm một sân đỗ mới giữa T1 và nhà khách VIP với khoảng 45 vị trí. Đây là bước nâng cấp sân bay quốc tế mang tính chiến lược: tăng khả năng xử lý nhiều chuyến bay chuyên cơ, thương mại cùng lúc mà không “đóng băng” hoạt động thường ngày.
Nhiên liệu, bảo dưỡng, khách sạn và đào tạo: Hình thành hệ sinh thái hàng không quanh sân bay
Nếu APEC là chất xúc tác, thì các hạng mục dịch vụ và phụ trợ mới chính là phần cho thấy tầm nhìn dài hạn của quy hoạch sân bay Phú Quốc. Quy hoạch bố trí cơ sở cung cấp xăng dầu hàng không diện tích khoảng 7,2 ha và khu hangar sửa chữa, bảo dưỡng tàu bay khoảng 30,4 ha ở phía bắc cảng. Một khu khách sạn, thương mại dịch vụ và văn phòng cho thuê rộng 51 ha được phát triển ở phía nam sân bay và nhà khách VIP, trong khi cơ sở đào tạo hàng không 12,6 ha được bố trí trên quỹ đất dự phòng phía bắc. Đây không chỉ là hạ tầng APEC 2027, mà là nền tảng để hình thành một hệ sinh thái hàng không – dịch vụ – đào tạo quanh sân bay. Câu chuyện không dừng ở việc đón đoàn APEC, mà là xây dựng năng lực tự chủ về nhiên liệu, bảo dưỡng và nhân lực, giảm phụ thuộc vào các đầu mối khác.
Đất đai, cứu hỏa, bom mìn: Chuẩn an toàn quốc tế và bài toán thực thi
Một sân bay muốn đóng vai trò cửa ngõ sự kiện quốc tế phải đạt chuẩn an toàn cao nhất, và quy hoạch sân bay Phú Quốc đã đi theo hướng đó. Tổng nhu cầu sử dụng đất giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn đến 2050 là khoảng 1.040,43 ha; trong đó 558,69 ha do hàng không dân dụng quản lý, 62,98 ha do quân sự quản lý và 418,76 ha dùng chung. Quy hoạch định hướng xây dựng trạm khẩn nguy cứu hỏa đạt cấp 9 theo phân cấp ICAO, một khu huấn luyện cứu hỏa 1,7 ha và khu xử lý bom mìn tại hai đầu đường cất hạ cánh hiện hữu. Bộ Xây dựng giao Cục Hàng không Việt Nam phối hợp với Ủy ban nhân dân tỉnh và các cơ quan liên quan công bố, quản lý và triển khai quy hoạch. Câu hỏi còn lại không nằm ở bản vẽ, mà ở tốc độ và kỷ luật thực thi: nếu các mốc này được bám sát, sân bay Phú Quốc APEC có thể trở thành hình mẫu nâng cấp sân bay quốc tế gắn với chuẩn an ninh – an toàn toàn cầu.
