Sân bay Phú Quốc điều chỉnh quy hoạch để đón APEC: Bước đi nâng tầm biểu tượng quốc gia

Sân bay Phú Quốc được định vị như biểu tượng quốc gia, không chỉ là công trình hạ tầng

Điều chỉnh quy hoạch Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc là quá trình rà soát lại toàn diện hạ tầng, công năng, kết nối và không gian kiến trúc của sân bay Phú Quốc, nhằm bảo đảm vừa đáp ứng yêu cầu phục vụ các sự kiện quốc tế như APEC 2027, vừa phù hợp với mục tiêu trở thành cửa ngõ hàng không mang tính biểu tượng cho vị thế quốc gia trong dài hạn. Tinh thần chung của động thái lần này rất rõ: sân bay Phú Quốc không còn được nhìn như một dự án hạ tầng cục bộ, mà như sân khấu thể hiện năng lực tổ chức sự kiện và sức cạnh tranh của Việt Nam trong khu vực. Hội đồng thẩm định của Bộ Xây dựng đã ban hành kết luận về việc nghiên cứu điều chỉnh Quy hoạch Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, thay vì giữ nguyên các phương án đã phê duyệt trước đó. Việc dám mở lại bản vẽ quy hoạch cho thấy Nhà nước ưu tiên chất lượng và tính chiến lược hơn là chạy theo tiến độ hình thức.

Nhà ga Phượng hoàng lửa: Kiến trúc mang tham vọng nâng tầm vị thế

Trung tâm của câu chuyện nâng tầm sân bay Phú Quốc chính là nhà ga Phượng hoàng lửa – nhà ga hành khách T2 được thiết kế như chim phượng hoàng đang sải cánh bay, tượng trưng cho sự tái sinh, sức sống bền bỉ và khát vọng vươn lên của dân tộc Việt Nam. Đây không phải chi tiết “trang trí” cho đẹp, mà là lựa chọn mang tính tuyên ngôn: kiến trúc sân bay phải nói lên câu chuyện quốc gia. Giai đoạn đầu, phần nhà ga này được đầu tư với công suất 24 triệu hành khách mỗi năm, dự kiến đưa vào khai thác để phục vụ APEC 2027. Theo quy hoạch dài hạn, khi các giai đoạn tiếp theo hoàn thành, toàn bộ nhà ga sẽ tạo thành hình tượng Phượng hoàng lửa hoàn chỉnh với công suất thiết kế lên tới 50 triệu hành khách mỗi năm. Việc một sân bay được kỳ vọng là “biểu tượng của niềm tự hào và vị thế quốc gia” cho thấy Việt Nam muốn dùng kiến trúc hàng không để gửi đi thông điệp về tầm vóc phát triển.

Rà soát quy hoạch hạ tầng: Điều kiện bắt buộc để kịp APEC 2027 và tương lai 50 triệu khách

Điểm đáng chú ý là việc điều chỉnh quy hoạch không diễn ra trong khoảng trống, mà giữa lúc dự án mở rộng sân bay Phú Quốc đang bị vướng mặt bằng, ảnh hưởng đến tiến độ xây dựng một số công trình phục vụ Tuần lễ Cấp cao APEC. Dự án mở rộng này khởi công từ tháng 9/2025 với mục tiêu đưa sân bay vào khai thác từ tháng 4/2027, đúng thời điểm APEC diễn ra. Chính vì vậy, Hội đồng thẩm định yêu cầu hồ sơ điều chỉnh phải được rà soát toàn diện, từ cơ sở pháp lý, số liệu hiện trạng đến quy mô các công trình, đảm bảo thống nhất giữa thuyết minh và bản vẽ quy hoạch. Hệ thống cấp điện, cấp nước, thoát nước, xử lý nước thải và chất thải rắn được yêu cầu phải đủ khả năng đáp ứng khi lượng hành khách tăng đột biến trong giai đoạn phục vụ APEC 2027, đồng thời phục vụ nhu cầu dài hạn. Điều này cho thấy tư duy quy hoạch đang chuyển từ “làm cho xong sự kiện” sang “biến sự kiện thành cú hích cấu trúc hạ tầng lâu dài”.

Kết nối giao thông và dịch vụ: Từ trải nghiệm hành khách đến năng lực tổ chức sự kiện

Nếu nhà ga Phượng hoàng lửa là biểu tượng, thì quy hoạch hạ tầng giao thông và dịch vụ xung quanh sẽ quyết định chất lượng trải nghiệm thực tế của hành khách. Hội đồng thẩm định yêu cầu nghiên cứu phương án tổ chức giao thông phù hợp trên tuyến đường trục dẫn vào khu vực nhà ga hành khách trong điều kiện lưu lượng phương tiện tăng cao. Đối với khu khách sạn, phương án quy hoạch phải bảo đảm kết nối thuận tiện với nhà ga, đáp ứng nhu cầu lưu trú ngắn hạn của hành khách, đồng thời kiểm soát chiều cao công trình để tuân thủ tĩnh không sân bay. Cùng lúc, các bên liên quan phải rà soát quy định đất đai, đường sắt và hàng không dân dụng để xác định chính xác nhu cầu sử dụng đất dành cho khu đề-pô đường sắt đô thị. Nói cách khác, sân bay Phú Quốc đang được thiết kế như một nút giao đa phương thức, nơi hàng không, đường bộ, đường sắt đô thị và dịch vụ du lịch kết nối chặt chẽ. Nếu làm tốt, hành khách đến APEC 2027 sẽ nhìn thấy một hệ sinh thái hạ tầng vận hành trơn tru, thay vì chỉ một nhà ga đẹp.

Kết luận: APEC là chất xúc tác, mục tiêu thật sự là bản đồ quyền lực hàng không

Trong bối cảnh Phú Quốc được định hướng trở thành cảng hàng không cấp 4E theo tiêu chuẩn ICAO, đủ khả năng tiếp nhận các dòng máy bay thân rộng như Boeing 747, Boeing 787 và Airbus A350, việc điều chỉnh quy hoạch lúc này mang màu sắc chiến lược rõ ràng. APEC 2027 là lý do trực tiếp, nhưng không phải đích đến duy nhất: Chính phủ đang sử dụng sự kiện này như bài kiểm tra cho năng lực quy hoạch, triển khai và vận hành một hạ tầng hàng không mang tính biểu tượng, hướng tới công suất 50 triệu hành khách mỗi năm. Nếu hồ sơ quy hoạch được hoàn thiện khẩn trương như yêu cầu, kịp phê duyệt để không làm chậm dự án mở rộng, sân bay Phú Quốc sẽ có cơ hội trở thành “sân khấu quốc gia” xứng tầm với khát vọng phượng hoàng lửa. Còn nếu chậm trễ, rủi ro không chỉ là tiến độ APEC, mà là cơ hội định vị lại vị thế của Việt Nam trên bản đồ hàng không khu vực bị bỏ lỡ.