Pháp luật cần đến nơi người dân đang tiếp nhận thông tin
Phổ biến pháp luật là hoạt động giúp người dân hiểu quyền, nghĩa vụ và quy định liên quan đến đời sống, đồng thời biết cách tra cứu hoặc thực hiện thủ tục khi cần. Muốn hoạt động này có ích, thông tin phải đến đúng người, đúng lúc và bằng cách dễ hiểu.
Ngày 7-11-2026, thông tin về việc Hà Nội đổi mới công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cho thấy hướng đi ngày càng gắn với thói quen sử dụng mạng: đưa nội dung lên trang thông tin điện tử, mạng xã hội và ứng dụng iHanoi. Cách chuyển dịch này phù hợp với Đề án chuyển đổi số trong công tác PBGDPL giai đoạn 2025-2030 của Chính phủ, nhưng giá trị của nó không nằm ở số nền tảng được mở thêm. Thước đo phải là người dân có tìm được thông tin chính thống, hiểu được điều cần làm và áp dụng đúng trong tình huống thực tế hay không.
Video ngắn giúp kiến thức pháp luật bớt xa cách
Video pháp luật, infographic, bài giảng điện tử, sách điện tử và sách nói đang bổ sung cho cách truyền đạt vốn nặng văn bản. Nội dung ngắn, hình ảnh trực quan có lợi thế khi giải thích một quy định hoặc thủ tục cụ thể, nhất là với người trẻ và nhóm thường xuyên dùng môi trường mạng. Tại Hà Nội, cơ quan chức năng cũng bước đầu dùng AI để tạo sản phẩm truyền thông; Công an thành phố cập nhật nội dung trên cổng thông tin, Facebook và Zalo OA.
Điều đáng kỳ vọng không phải là công nghệ tự làm cho thông tin đúng hay dễ hiểu, mà là khả năng trình bày kiến thức theo nhiều cách và mở thêm tương tác hai chiều. Kênh số còn giúp người dân tiếp cận nguồn chính thống, giảm nguy cơ bị dẫn dắt bởi thông tin sai trên mạng. Tuy nhiên, video ngắn không thể thay thế nội dung đầy đủ: mỗi sản phẩm cần chỉ rõ căn cứ, thời điểm áp dụng và nơi tra cứu tiếp để tránh giản lược quy định đến mức gây hiểu nhầm.
Hưng Yên đưa chuyển đổi số vào công tác tư pháp
Hưng Yên cũng đẩy mạnh ứng dụng số trong phổ biến, giáo dục pháp luật. Tại một buổi lễ năm 2026, Sở Tư pháp ra mắt các phần mềm, hệ thống và mô hình chuyển đổi số của ngành; lãnh đạo tỉnh yêu cầu tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, AI, phát triển cơ sở dữ liệu pháp luật và đa dạng hình thức tuyên truyền trên môi trường số. Bối cảnh năm 2026 đánh dấu 80 năm Quốc hội thông qua Hiến pháp năm 1946, tạo thêm dịp nhấn mạnh trách nhiệm tôn trọng và chấp hành Hiến pháp, pháp luật.
Khối lượng công việc sau hợp nhất cũng cho thấy vì sao dữ liệu pháp luật cần được cập nhật và quản lý có hệ thống: các cơ quan chức năng đã rà soát 1.231 văn bản quy phạm pháp luật của hai tỉnh trước hợp nhất. Đây là bước quan trọng, nhưng nền tảng số chỉ phát huy tác dụng khi nội dung được kiểm tra, thống nhất và cập nhật kịp thời. Bộ Tư pháp cho biết sẽ tiếp tục phối hợp, hỗ trợ tỉnh tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật.
Kênh trực tuyến phải nối với hoạt động tại địa bàn
Không nên xem số hóa là lý do để thu hẹp các buổi gặp trực tiếp. Hà Nội vẫn duy trì hội nghị, tọa đàm, đối thoại và cuộc thi tìm hiểu pháp luật, đồng thời lồng ghép tuyên truyền trong sinh hoạt cơ quan và hoạt động của đơn vị. Cách làm này cần thiết vì người dân có mức độ tiếp cận công nghệ khác nhau, còn nhiều vướng mắc pháp lý chỉ lộ rõ khi được hỏi và giải đáp theo hoàn cảnh cụ thể.
Một hướng triển khai tại cơ sở là kết hợp tra cứu trực tuyến với điểm tiếp cận quen thuộc: kế hoạch ở xã Phúc Thịnh gồm tủ sách pháp luật số, chuyên mục pháp luật trên cổng thông tin và iHanoi, Zalo OA, cùng mã QR tại 100% nhà văn hóa của 26 thôn, chợ dân sinh và trường học. Người dân có thể tra cứu quyền, nghĩa vụ và quy trình thủ tục mọi lúc, mọi nơi; nhưng để kiến thức chuyển thành hành động đúng, vẫn cần người hướng dẫn và đối thoại tại cộng đồng.
Công nghệ là phương tiện, niềm tin và khả năng hiểu mới là đích
Các địa phương đang mở thêm đường dẫn đến kiến thức pháp luật, từ trang thông tin, mạng xã hội đến ứng dụng số, video và mã QR. Bước tiếp theo không chỉ là tăng số sản phẩm truyền thông, mà phải bảo đảm nội dung chính xác, dễ tìm, dễ hiểu và có đầu mối giải đáp khi người dân gặp trường hợp không thể xử lý bằng một đoạn video.
Kết hợp nền tảng trực tuyến với hoạt động trực tiếp sẽ tạo nên cách phổ biến pháp luật vừa rộng vừa sát thực tế: công nghệ giúp thông tin đến nhanh, còn cán bộ và cộng đồng giúp giải thích, lắng nghe và điều chỉnh theo nhu cầu địa phương. Nếu được tổ chức theo hướng đó, giáo dục pháp luật không dừng ở việc truyền tải quy định mà có thể góp phần hình thành thói quen tra cứu, chấp hành và bảo vệ quyền lợi của người dân.
