Bước tiến nằm ở nơi thuật toán được thực thi
Chip VGC v1.0 là chip bảo mật do Ban Cơ yếu Chính phủ và Tập đoàn Viettel cùng phát triển, đưa thuật toán mật mã MKV do Việt Nam nghiên cứu vào một khối xử lý chuyên dụng trên chip. Đây là bước chuyển đáng kể: năng lực bảo vệ dữ liệu không còn chỉ dựa vào phần mềm chạy trên bộ xử lý có sẵn.
Trong bối cảnh dữ liệu lưu chuyển ngày càng nhanh, mã độc, nguy cơ lộ lọt thông tin và gián đoạn chuỗi cung ứng chip khiến việc kiểm soát nền tảng thực thi trở thành yêu cầu thiết thực. Đưa mật mã xuống phần cứng không tự động giải quyết mọi rủi ro, nhưng tạo cơ sở để chủ động hơn về hiệu năng và thiết kế bảo mật. Theo kết quả đo kiểm của hai bên, VGC v1.0 mã hóa và giải mã nhanh gấp khoảng 15 lần giải pháp thuần phần mềm khi thực hiện cùng tác vụ.
RISC-V mở không gian thiết kế, MKV đảm nhiệm tác vụ mật mã
VGC v1.0 được chế tạo trên tiến trình CMOS 28 nm, có kích thước đóng gói 10 × 10 mm và sử dụng kiến trúc tập lệnh mở RISC-V. RISC-V là bộ quy tắc để bộ xử lý hiểu và thực hiện lệnh; tính mở của kiến trúc cho phép đội ngũ kỹ sư chủ động thiết kế, kiểm chứng và điều chỉnh các thành phần thay vì chỉ phụ thuộc vào cấu hình đóng sẵn.
Phần tạo nên khác biệt trực tiếp là thuật toán mã khối MKV, do Ban Cơ yếu Chính phủ nghiên cứu và phát triển, được hiện thực hóa thành khối xử lý mật mã chuyên dụng trên chip. Khi phần cứng đảm nhận tác vụ này, mã hóa và giải mã không còn phụ thuộc hoàn toàn vào phần mềm. Mức tăng tốc khoảng 15 lần là con số đáng chú ý, nhưng cần hiểu đúng: đó là kết quả đo kiểm khi so sánh cùng tác vụ với cách xử lý thuần phần mềm, không phải cam kết cho mọi hệ thống hay mọi tình huống sử dụng.
USB là ứng dụng đầu tiên, chưa phải điểm dừng
Ứng dụng ban đầu của chip bảo mật này là USB lưu trữ an toàn dành cho các cơ quan Đảng, Nhà nước và Quốc phòng. Đây là lựa chọn thực tế: thiết bị lưu trữ di động cần bảo vệ dữ liệu khi thông tin được mang theo, nhưng phạm vi triển khai hiện được nêu cho các cơ quan, không đồng nghĩa sản phẩm đã phổ biến tới người dùng đại chúng.
Trong quý I/2026, lô VGC v1.0 đầu tiên đã vượt qua các hạng mục đo kiểm kỹ thuật và được cấp giấy chứng nhận sử dụng trong phạm vi kinh tế - xã hội theo yêu cầu của Ban Cơ yếu Chính phủ. Các hướng tiếp theo gồm tích hợp chip vào USB Token phục vụ chữ ký số và phát triển chip định danh hướng tới hệ thống chứng thực chữ ký số quốc gia. Với hơn 2 triệu chứng thư số đang lưu hành, đây là hướng ứng dụng có quy mô đáng kể, nhưng hiệu quả thực tế sẽ phụ thuộc vào triển khai và khả năng tương thích.
Năng lực thiết kế là nền tảng cho chặng kế tiếp
Giá trị của VGC v1.0 không chỉ nằm ở một thiết bị USB nhanh hơn. Chip cho thấy sự phối hợp giữa Ban Cơ yếu Chính phủ, đơn vị xây dựng yêu cầu bảo mật và thuật toán, với Viettel, đơn vị phụ trách thiết kế vi mạch và hiện thực hóa bản thiết kế. Quá trình phát triển cũng chú trọng bảo vệ thiết kế trước khi chuyển tới nhà máy chế tạo, một khâu quan trọng khi an toàn chuỗi cung ứng được đặt ra.
Chặng tiếp theo đòi hỏi mở rộng năng lực chứ không chỉ lặp lại một sản phẩm. Ban Cơ yếu Chính phủ định hướng nghiên cứu mật mã hậu lượng tử, mật mã nhẹ cho thiết bị Internet vạn vật và thuật toán mã hóa có xác thực tốc độ cao. Viettel tập trung vào các lõi RISC-V hiệu năng cao, kiến trúc đa lõi cùng quy trình thiết kế và kiểm chứng vi mạch. VGC v1.0 vì thế là bước khởi đầu có ý nghĩa: nó biến mục tiêu làm chủ mật mã trên phần cứng thành một thiết kế đã được kiểm tra và có ứng dụng ban đầu.
