Đái tháo đường và nhiễm trùng: mối nguy bị xem nhẹ
Đái tháo đường là tình trạng đường huyết tăng cao mạn tính gây tổn thương nhiều cơ quan, đồng thời làm suy yếu hệ miễn dịch, khiến người bệnh dễ mắc nhiễm trùng hơn, bệnh thường kéo dài lâu, tái phát nhiều lần và có nguy cơ diễn tiến nặng so với người không mắc bệnh.Đái tháo đường không chỉ gây biến chứng tim, thận, mắt, thần kinh mà còn làm người bệnh dễ gặp nhiều bệnh nhiễm trùng và có nguy cơ diễn biến nặng hơn. Các nghiên cứu cho thấy người mắc đái tháo đường thường xuyên bị nhiễm trùng đường hô hấp và viêm phổi hơn. Điều đáng nói là nhiều bệnh nhân vẫn coi nhiễm trùng như “cúm nhẹ”, hoặc một đợt ho sốt bình thường, trong khi với nền tảng miễn dịch suy yếu, những nhiễm trùng này có thể trở thành điểm khởi đầu của suy hô hấp, nhập viện, thậm chí tử vong.
Zona thần kinh, RSV, viêm phổi: những kẻ thù đặc biệt nguy hiểm
Trong nhóm đái tháo đường và thận mạn, zona thần kinh, RSV và viêm phổi không còn là bệnh “thỉnh thoảng mới gặp”, mà là nguy cơ thường trực. Ở người bệnh đái tháo đường, nguy cơ mắc zona thần kinh cao hơn 38% so với người bình thường. Với bệnh thận mạn, nguy cơ này cũng tăng khoảng 29%. Đáng lo hơn, RSV người cao tuổi là câu chuyện rất khác: đái tháo đường được ghi nhận là yếu tố liên quan đến nguy cơ RSV mức độ nặng ở người lớn tuổi. Viêm phổi bệnh tiểu đường cũng thường nặng hơn, dễ biến chứng, kéo dài thời gian nằm viện vì hệ miễn dịch phản ứng chậm và khả năng phục hồi mô phổi kém hơn. Nhìn thẳng vào sự thật này là bước đầu để người bệnh chấp nhận rằng mình không thể chủ quan.
Tuổi cao, nhiều bệnh nền: khi cơ thể không còn “dư địa” để chịu đựng
Một trong những sai lầm nguy hiểm là nghĩ rằng chỉ riêng đái tháo đường mới là vấn đề. Thực tế, tuổi cao cộng với nhiều bệnh nền mới là “mồi lửa” khiến nhiễm trùng bùng phát dữ dội. Dự báo đến năm 2030, số người từ 60 tuổi trở lên ở Việt Nam sẽ xấp xỉ 18 triệu người, tăng gần 4 triệu so với năm 2024. Trong nhóm này, khoảng 20–25% người trên 65 tuổi mắc đái tháo đường và khoảng 24% có biến chứng nặng trên thận. Khoảng 10 triệu người đang sống chung với bệnh thận mạn tính, và đái tháo đường ảnh hưởng tới khoảng 7 triệu người, hơn 55% đã có biến chứng. Khi tuổi cao đi kèm các bệnh mạn tính, khả năng đáp ứng miễn dịch suy giảm, một nhiễm trùng vốn nhẹ ở người khỏe mạnh có thể gây nhiều biến chứng hơn ở người có bệnh nền.
Tiêm chủng và kiểm soát đường huyết: hai trụ cột bảo vệ “lá chắn miễn dịch”
Nếu bạn mắc đái tháo đường mà chỉ quan tâm đến đường huyết, bạn mới làm được một nửa nhiệm vụ. Người mắc đái tháo đường, thận mạn có nguy cơ cao mắc các bệnh nhiễm trùng như zona, RSV, viêm phổi, và tuổi cao cùng nhiều bệnh nền làm nguy cơ diễn tiến nặng hơn. PGS.TS.BS Nguyễn Khoa Diệu Vân nhấn mạnh: tiêm chủng là một phần của “lá chắn miễn dịch”, quan trọng như kiểm soát đường huyết, huyết áp và mỡ máu. Các hướng dẫn chuyên môn mới cũng đưa chương trình tiêm chủng thành biện pháp can thiệp chủ động cho người bệnh thận mạn và đái tháo đường. Nhiều bệnh có thể phòng ngừa bằng vaccine như viêm gan B, HPV, RSV, cúm, phế cầu, zona thần kinh. Đây là lựa chọn phòng ngừa bệnh nhiễm trùng ít tốn kém hơn nhiều so với chi phí sức khỏe phải trả khi nằm hồi sức vì viêm phổi hoặc RSV nặng.
Bạn nên làm gì từ hôm nay nếu đang sống chung với đái tháo đường?
Sống chung với đái tháo đường không đồng nghĩa chấp nhận sống chung với nhiễm trùng nặng. Nhưng điều đó chỉ đúng nếu bạn chủ động. Trước hết, hãy kiểm soát đường huyết đều đặn, tái khám đúng hẹn, đo đường máu, huyết áp, mỡ máu, bởi kiểm soát tốt các chỉ số này giúp hệ miễn dịch bớt “quá tải” và chống chọi nhiễm trùng hiệu quả hơn. Tiếp theo, hãy trao đổi với bác sĩ về lịch tiêm vaccine phù hợp tuổi, bệnh nền, rà soát lại các mũi đã tiêm và những mũi cần bổ sung như RSV, cúm, phế cầu, zona thần kinh. Cuối cùng, đừng bỏ qua các dấu hiệu nhiễm trùng “nhỏ” như ho, sốt, đau rát một bên người, khó thở; với người đái tháo đường, đó rất có thể là lời cảnh báo sớm của những biến chứng lớn.
