“Những miền âm thanh”: điểm xuất phát của một tầm nhìn
Hòa nhạc cổ điển Hải Phòng “Những miền âm thanh - Realms of Sound” là chương trình biểu diễn tại Nhà hát Hoa Phượng, nơi âm nhạc cổ điển Việt Nam được kết nối với chiến lược xây dựng Hải Phòng trở thành một thành phố âm nhạc, gắn nghệ thuật hàn lâm với phát triển văn hóa, du lịch và kinh tế sáng tạo đô thị.
Tối 29/8, khi cả nước hướng tới kỷ niệm 81 năm Quốc khánh 2/9, Nhà hát Hoa Phượng trở thành tâm điểm với hòa nhạc “Những miền âm thanh - Realms of Sound”, do Hội Nhạc cổ điển Việt Nam phối hợp UBND TP Hải Phòng tổ chức. Đây không chỉ là thêm một chương trình hòa nhạc cổ điển Hải Phòng, mà là lời tuyên bố: thành phố cảng đang nghiêm túc đặt âm nhạc vào trung tâm chiến lược phát triển. Hợp tác chính thức giữa Hội Nhạc cổ điển Việt Nam và chính quyền thành phố mở ra chuỗi hoạt động dài hơi để hướng tới mục tiêu xây dựng Hải Phòng thành “Thành phố Âm nhạc”.
Một đêm hòa nhạc được thiết kế như hành trình qua các không gian âm thanh
Không ngẫu nhiên chương trình được đặt tên “Những miền âm thanh”. Các nghệ sĩ đã dẫn khán giả đi qua nhiều không gian: ký ức dân gian Slav, cảnh sắc mùa hè bên mặt nước, nhịp sống đô thị Mỹ, những điệu múa Ba Lan, tiếng chuông từ phương xa và sắc màu sân khấu nhạc kịch. Cấu trúc chương trình cho thấy tư duy thẩm mỹ rõ ràng: dùng sự đa dạng của kho tàng âm nhạc cổ điển để kể một câu chuyện hiện đại về một thành phố đang tìm bản sắc văn hóa mới.
Từ Tchaikovsky với “Dumka in C minor, Op. 59” và “June: Barcarolle, Op. 37a, No. 6” mở màn đêm diễn, đến “Rhapsody in Blue” của George Gershwin đưa người nghe vào nhịp sống đô thị Mỹ, rồi những điệu Mazurka, Waltz của Chopin và “La Campanella” của Liszt, chương trình được xây dựng như một hành trình cảm xúc liên tục. Phần cuối, khi oboe, clarinet và piano đối thoại trong “Morceau de salon, Op. 228” và “Carmen Rhapsody”, khán phòng Nhà hát Hoa Phượng không còn là một không gian tĩnh; nó trở thành hình ảnh thu nhỏ của một đô thị đang học cách sống cùng âm nhạc hàn lâm.
Từ sân khấu Nhà hát Hoa Phượng đến chiến lược Thành phố Âm nhạc
Điểm khác biệt của “Những miền âm thanh” nằm ở chỗ: đây là hòa nhạc được đặt thẳng vào một tầm nhìn chiến lược. Theo Tiến sĩ Nguyễn Văn Thân, Chủ tịch Hội Nhạc cổ điển Việt Nam, “Những miền âm thanh” là bước khởi đầu cho quá trình hợp tác với UBND TP Hải Phòng trong định hướng xây dựng Hải Phòng trở thành “Thành phố Âm nhạc”. Nói cách khác, âm nhạc cổ điển không còn là hoạt động bên lề, mà là một phần của kế hoạch phát triển đô thị.
Âm nhạc cổ điển được nhìn nhận như di sản văn hóa nhân loại, góp phần nâng cao đời sống tinh thần, bồi đắp thẩm mỹ và tạo nguồn nhân lực sáng tạo cho xã hội. Chiến lược này không dừng ở những đêm hòa nhạc đơn lẻ; Hội Nhạc cổ điển Việt Nam dự kiến cùng thành phố tổ chức festival, lễ hội âm nhạc, sự kiện quy mô, tạo sản phẩm văn hóa phục vụ du lịch, thúc đẩy kinh tế sáng tạo và tăng cường giao lưu quốc tế. Nếu được thực hiện đến nơi đến chốn, Hải Phòng có cơ hội chuyển mình từ “thành phố cảng, công nghiệp” thành một đô thị âm nhạc có sức hút khu vực.
Những nghệ sĩ tiên phong và công chúng mục tiêu của chiến lược
Không thể nói về “Những miền âm thanh” mà bỏ qua những người đứng trên sân khấu. Chương trình quy tụ năm nghệ sĩ Việt Nam đạt nhiều giải thưởng quốc tế: Đỗ Hiền An, Ngô Phương Vi, Nguyễn Việt Trung (piano), Hoàng Mạnh Lâm (oboe) và Trần Khánh Quang (clarinet). Sự hiện diện của họ gửi đi thông điệp rõ ràng: chiến lược thành phố âm nhạc phải bắt đầu từ chất lượng nghệ thuật, không chỉ từ khẩu hiệu.
Đêm diễn có sự tham dự của lãnh đạo thành phố cùng đông đảo khán giả yêu âm nhạc, cho thấy đối tượng hưởng lợi không chỉ là giới mộ điệu. Từ người dân Hải Phòng, khách du lịch, đến thế hệ trẻ và đội ngũ giáo viên âm nhạc, tất cả đều nằm trong tầm nhắm của chiến lược. Hội Nhạc cổ điển Việt Nam đặt mục tiêu phối hợp đào tạo, nâng cao năng lực giáo viên, đưa phương pháp giáo dục âm nhạc tiên tiến vào nhà trường và cộng đồng, biến thành phố thành không gian nơi âm nhạc cổ điển không bị “thờ phụng” trên bục cao, mà sống cùng đời sống thường ngày.
Hải Phòng cần làm gì để “Những miền âm thanh” không dừng ở một đêm nhạc?
Nếu coi “Những miền âm thanh” là cú đề-pa, câu hỏi quan trọng là: Hải Phòng sẽ giữ nhịp như thế nào? Hòa nhạc mở đầu chuỗi hoạt động hợp tác giữa Hội Nhạc cổ điển Việt Nam và UBND thành phố, nhằm tạo thêm sản phẩm văn hóa nghệ thuật chất lượng cao, phục vụ công chúng và củng cố mục tiêu Thành phố Âm nhạc. Thành công của đêm diễn được kỳ vọng mở ra hướng đi mới, để Hải Phòng không chỉ được biết đến là thành phố cảng, công nghiệp mà còn là đô thị âm nhạc, sáng tạo và hội nhập.
Nhưng kỳ vọng chỉ trở thành thực tế nếu có một lịch biểu diễn định kỳ, hệ sinh thái festival, chương trình giáo dục và mạng lưới nghệ sĩ gắn bó với thành phố. Hòa nhạc cổ điển Hải Phòng cần được nhìn như “phòng thí nghiệm” cho các mô hình kết hợp du lịch – văn hóa, chứ không phải sự kiện lễ nghi nhất thời. Nếu Nhà hát Hoa Phượng liên tục sáng đèn với những “miền âm thanh” mới, Hải Phòng có cơ sở để bước lên bản đồ âm nhạc khu vực, đúng như tầm nhìn Thành phố Âm nhạc mà đêm hòa nhạc đầu tiên đã khởi động.
