Những miền âm thanh: định nghĩa mới cho hòa nhạc Hải Phòng
“Những miền âm thanh” là hòa nhạc Hải Phòng do Hội Nhạc cổ điển Việt Nam phối hợp thành phố tổ chức, quy tụ năm nghệ sĩ piano Việt Nam từng đoạt giải quốc tế, hướng tới mục tiêu xây dựng Hải Phòng trở thành thành phố âm nhạc năng động, nơi âm nhạc cổ điển Việt Nam gắn chặt với đời sống văn hóa địa phương và cộng đồng trẻ, thay vì chỉ tồn tại trong không gian hàn lâm khép kín. Điểm đáng nói ở sự kiện không nằm ở số lượng bản nhạc hay độ hoành tráng sân khấu, mà ở quyết tâm dùng một đêm hòa nhạc để mở khóa một chiến lược văn hóa dài hơi. Khi năm nghệ sĩ Đỗ Hiền An, Ngô Phương Vi, Nguyễn Việt Trung, Hoàng Mạnh Lâm và Trần Khánh Quang cùng đứng trên sân khấu, Hải Phòng gửi đi thông điệp rõ ràng: thành phố cảng không muốn chỉ mạnh về công nghiệp, mà còn muốn được nhận diện bằng bản sắc âm nhạc hàn lâm.
Năm nghệ sĩ piano Việt Nam và hành trình qua nhiều không gian văn hóa
Sự quy tụ của năm nghệ sĩ piano Việt Nam từng giành nhiều giải thưởng quốc tế biến “Những miền âm thanh” thành một tuyên ngôn nghệ thuật hơn là chương trình biểu diễn thông thường. Họ dẫn khán giả đi qua ký ức dân gian Slav, cảnh sắc mùa hè bên mặt nước, nhịp sống đô thị Mỹ, những điệu múa Ba Lan, tiếng chuông từ phương xa và sắc màu sân khấu nhạc kịch. Danh mục tác phẩm – từ Tchaikovsky, Gershwin, Chopin, Liszt đến Kalliwoda và Webster – là lựa chọn có tính toán: nó chứng minh khán giả Hải Phòng đủ khả năng tiếp nhận một thế giới âm thanh phức tạp, đồng thời đặt thành phố vào bản đồ những điểm đến nghiêm túc với âm nhạc cổ điển. Hình ảnh nghệ sĩ trẻ Nguyễn Việt Trung say sưa bên phím đàn trong “Rhapsody in Blue” cho thấy thế hệ mới đang góp phần viết lại câu chuyện âm nhạc cổ điển Việt Nam, không còn là miền xa lạ.
Từ một đêm hòa nhạc đến tầm nhìn thành phố âm nhạc
Thông điệp lớn nhất của chương trình là tham vọng biến Hải Phòng thành thành phố âm nhạc, gắn âm nhạc cổ điển với chiến lược phát triển văn hóa và kinh tế sáng tạo của địa phương. Chủ tịch Hội Nhạc cổ điển Việt Nam nhấn mạnh: “Âm nhạc cổ điển là một di sản văn hóa của nhân loại, đồng thời cũng là nền tảng quan trọng để nâng cao đời sống tinh thần, bồi đắp và nuôi dưỡng những giá trị thẩm mỹ, hình thành nguồn nhân lực sáng tạo cho xã hội.” Khi một chương trình hòa nhạc được đặt trong khung nghị quyết của Đảng bộ thành phố và tinh thần Nghị quyết 80 về phát triển văn hóa, chúng ta thấy âm nhạc không bị xem như hoạt động ngoại vi mà trở thành cấu phần của quy hoạch đô thị. Những bản Dumka, Mazurka hay La Campanella vang lên tại nhà hát thành phố không chỉ làm đẹp một buổi tối; chúng đặt nền cho cách Hải Phòng đối thoại với thế giới bằng ngôn ngữ âm thanh.
Âm nhạc cổ điển Việt Nam trong đời sống văn hóa Hải Phòng
Nếu trước đây âm nhạc cổ điển Việt Nam thường gắn với các nhà hát lớn ở Hà Nội, TP.HCM, thì “Những miền âm thanh” là bước xoay trục đáng kể về phía thành phố cảng. Hội Nhạc cổ điển Việt Nam – một tổ chức phi lợi nhuận với sứ mệnh thúc đẩy âm nhạc hàn lâm và nâng cao vị thế nghệ sĩ Việt Nam trên bản đồ thế giới – không chọn cách mang về một chương trình “đánh dấu” rồi rút lui. Họ công khai kế hoạch dài hơi: đồng hành với Hải Phòng trong đào tạo giáo viên âm nhạc, đưa phương pháp giáo dục tiên tiến vào nhà trường và cộng đồng, tổ chức biểu diễn định kỳ, tăng cường giao lưu quốc tế và kết nối các nghệ sĩ, dàn nhạc trong và ngoài nước với thành phố. Nói cách khác, thay vì “đem nhạc đến rồi mang đi”, chiến lược là gieo hạt: xây hệ sinh thái âm nhạc bền vững để cư dân Hải Phòng có thể sống cùng âm nhạc cổ điển, chứ không chỉ thỉnh thoảng thưởng thức.
Từ Hoa Phượng đỏ đến hệ sinh thái âm nhạc bền vững
Điều thuyết phục nhất ở kế hoạch này là tầm nhìn về một hệ sinh thái âm nhạc bền vững, nơi festival, lễ hội và những đêm hòa nhạc định kỳ trở thành một phần không thể thiếu của bản sắc đô thị Hải Phòng. Hội Nhạc cổ điển Việt Nam tuyên bố sẵn sàng đồng hành cùng thành phố trong việc xây dựng các festival âm nhạc, sự kiện nghệ thuật quy mô, góp phần tạo nên sản phẩm văn hóa đặc sắc, thúc đẩy du lịch và kinh tế sáng tạo. Nhìn rộng hơn, Hòa nhạc Những miền âm thanh nằm trong chuỗi hoạt động mà Hội thực hiện trong năm, bên cạnh các chương trình chào mừng thành công Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV và kỷ niệm 76 năm quan hệ ngoại giao Việt Nam – Ba Lan. Sự hiện diện của những dự án mang ý nghĩa chính trị – văn hóa sâu như vậy cho thấy đây không phải phong trào nhất thời. Nếu Hải Phòng duy trì được nhịp độ này, khái niệm “thành phố âm nhạc” hoàn toàn có cơ hội trở thành thực tế, không chỉ là một khẩu hiệu đẹp.
